Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Euphorbia ցեղի (Euphorbiaceae) կենսակարգաբանական և ֆիտոաշխարհագրական առանձնահատկությունները Հյուսիս-արևելյան Իրանում

Յասամին, Նասեհ (2016) Euphorbia ցեղի (Euphorbiaceae) կենսակարգաբանական և ֆիտոաշխարհագրական առանձնահատկությունները Հյուսիս-արևելյան Իրանում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ բուսաբանության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1166Kb) | Preview

    Abstract

    Северо-восточная часть Исламской Республики Иран Хорасанская область является очень интересным в ботаническом и ботанико географическом отношении объектом. Обладая большим флористическим разнообразием и высокой представленностью различных экосистем и местообитаний, этот регион до последнего времени остается недостаточно изученным в ботаническом отношении. Перед исследователями стоит задача по уточнению видового состава флоры региона и характеристике его растительного покрова. Настоящая работа посвящена изучению рода Euphorbia L. на северо-востоке Ирана, что должно стать одной из важных частей дальнейшего комплесного ботанического исследования региона. Род Euphorbia один из самых крупных (около 2000 видов) родов в семействе Euphorbiaceae с очень богатым набором жизненных форм, который от вида к виду может меняться от мелких однолетников до шаровидных суккулентов, крупных кустарников и деревьев, произрастающих в различных местообитаниях от пустынь до лесов. Флора Ирана в целом изучена довольно хорошо, но неравномерно отдельные труднодоступные регионы страны изучены значительно слабее, чем другие. Одним из таких недостаточно изученных регионов является северо-восток страны. Детальное изучение флоры страны, ее таксономического состава на современном уровне – чрезвычайно важная и актуальная задача, решение которой может помочь при решении многочисленных задач, связанных с проблемами сохранения и использования биоразнообразия. Именно этим положением определяется актуальность исследования, в котором детально, на современном уровне, с использованием различных методов биосистематики был изучен род Euphorbia. Основной целью работы является таксономическое изучение видов рода Euphorbia Северо-восточного Ирана. Для достижения этой цели были поставлены следующие задачи: изучить морфологические признаки видов рода Euphorbia исследуемого региона, уточнить их географическое распространение и экологическую приуроченность, составить карты ареалов; изучить микроморфологию семян для уточнения систематической значимости их признаков и использовать устойчивые признаки в целях систематики; исследовать виды методами молекулярно-генетической систематики; составить определительные ключи для всех внутриродовых таксонов рода Euphorbia изучаемого региона.Впервые проведено детальное исследование рода Euphorbia в Северо-восточном Иране, установлено, что здесь произрастает 30 видов этого рода, при этом в ходе исследований обнаружено 3 новых вида для флоры Ирана, 7 новых видов для флоры данного региона, а также один новый для науки вид подрода Esula. Впервые на обширном фактическом материале проведены анатомические, кариологические исследования молочаев Северо-восточного Ирана, а также на этом материале проведен ДНК-анализ исследованных видов. Впервые для науки определены хромосомные числа для 4 видов молочаев (E. turczaninowii Kar. & Kir. (2n=2х=20), E. monostyla Prokh. (2n=20), E.densa Schrenk. (2n=20), E. aucheri Boiss. (2n=20) и дается описание кариотипов для 10 видов рода Euphorbia из исследуемого региона, что позволило уточнить структуру рода в исследуемом регионе. Для вида E. szovitsii Boiss. впервые приводится тетраплоидная цитораса (2n=4х=40). Впервые составлены два определительных ключа для видов Euphorbia исследуемого региона – ключ по макроморфологическим признакам растений и ключ по микроморфологическим признакам семян видов рода, а также ключи для определения подродов и секций исследуемого рода. Впервые проведен географический анализ и составлены карты ареалов исследованных видов. Աշխատանքը նվիրված է Euphorbia ցեղի ուսումնասիրությանը Հյուսիս-արևելյան Իրանում: Euphorbia կոսմոպոլիտ ցեղը ծաղկավոր բույսերի խոշորագույն ցեղերից մեկն է, որը ներառում է տարբեր կենսաձևերի պատկանող տեսակներ՝ միամյա խոտաբույսեր, գնդաձև սուկուլենտներ, թփեր և ծառեր, որոնք օժտված են բարձր հարմարողականությամբ էկոլոգիական տարբեր պայմանների նկատմամբ՝ անապատներից մինչև անտառներ: Ցեղի բոլոր տեսակներին բնորոշ է կաթնահյութի առկայությունը: Տեսակների մեծ մասն ունեն տնտեսական մեծ նշանակություն և օգտագործվում են բժշկության, սննդի արդյունաբերության մեջ: Շնորհիվ այն բանի, որ Իրանի ֆլորայում Euphorbia ցեղը հարուստ է ներկայացված և ունի տեսակների մեծ բազմազանություն, անհրաժեշտություն առաջացավ իրականացնել այդ ցեղի լայնածավալ՝ առաջին հերթին տաքսոնոմիական ուսումնասիրություն: Կենսակարգբանական հետազոտությունների արդյունքում տրվել են Հյուսիս-արևելյան Իրանում աճող Euphorbia ցեղի բոլոր տեսակների մորֆոլոգիական նկարագրությունները: Բույսերի մակրոմորֆոլոգիական և սերմերի միկրոմորֆոլոգիական հատկանիշների հիման վրա կազմվել են որոշիչ բանալիներ: Հավաքված բուսաաշխարհագրական տեղեկատվության հիման վրա DIVA-GIS ծրագրի օգնությամբ բոլոր տեսակների համար կազմվել են արեալների քարտեզներ: Բացահայտվել են դրանց աճելավայրերը և աշխարհագրական տարրերը: Ուսումնասիրվել է Մաշհադի Ֆիրդուսու համալսարանի հերբարիումում (FUMH) և Խորասանի գյուղատնտեսության և բնական ռեսուրսների գիտական կենտրոնի հերբարիումում պահպանվող ավելի քավ 750 հերբարիումային նմուշ, ինչպես նաև հետազոտվել են հեղինակի կողմից Հյուսիս-արևելյան Իրանի տարբեր կետերից հավաքված կենդանի բույսերը: Համաձայն “Flora Iranica”-ի (Rechinger & Schiman-Czeika, 1963) Հյուսիս-արևելյան Իրանի համար նշված էր Euphorbia ցեղի 18 տեսակ, իսկ ժամանակակից տաքսոնոմիական հետազոտությունների արդյունքում հետազոտվող տարածքի համար բերվում է այդ ցեղի 30 տեսակ, որոնք պատկանում են երկու ենթատեսակների (Esula и Chamaesyce) և 11 բաժինների: This study has focused on the genus of Euphorbia in NE Iran. The cosmopolitan genus Euphorbia is one of the largest plant genera with an extreme phenotypic plasticity ranging from annual plants to globose succulents, large shrubs and trees adapted to very divergent habitats such as forests or deserts. Euphorbia characterizes with milky sap or latex. Many species are of considerable economic importance and use in medicinal, rubber and nutrition industries. Many species are used as food. Some species have been used in folk medicine for centuries. Many Euphorbia species contain a poisonous milky-latex sap that is suggested to have a protective and defensive role in helping heal wounds and in deterring potential plant-eaters. Many are grown as ornamental plants, but a number of plants of this genus are poisonous or cancerous or weeds. Since there are many plants of this genus in our country and due to their uses in different industries and their different effects on human and non-human life their taxonomic study is nessesary. Taxonomic studies was carried out, and there were provided descriptions and identification keys for Euphorbia species in NE Iran according to plant morphological and seed micromorphological features, as well as phytogeographical information and distribution maps. More than 750 herbarium specimens existed in Ferdowsi University of Mashhad, Herbarium (FUMH) and Herbarium of Khorassan Research Center of Agricultural and Natural Resourses and also living specimens collected from different parts NE Iran were studied. According to “Flora Iranica” (Rechinger & Schiman-Czeika, 1963) 18 species of Euphorbia have been reported from NE Iran, but in recent systematic studies based on morphological characters and by using different references especially the last recent works (Naseh & al. 2004, 2005, 2006; Phalevani & al. 2007, 2009) we report 30 species from studied area. These species are classified within different sections belong to subgenera Esula and Chamaesyce. Identification keys and descriptions have been written for Euphorbia species in NE Iran based on plant morphological and seed micromorphological features. Furthermore Phytogeography information have been obtained based on herbarium collection of Euphorbia. Distribution maps were provided according to existed information by using DIVA-GIS. Furthemore localities and chorotype for the whole species in this area have been prepared. Also plant and seed pictures have been prepared for the whole species in studied area. We performed phylogenetic analysis of sequence data from the nuclear ribosomal ITS region. Our analysis following the last work performed by Riina & al.(2013) in addition to verify their conclusion, revealed and provided some evidences to resolve problems among the species in NE Iran. In this study we analyzed our findings according torecent molecular phylogenetic studies.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Euphorbia ցեղի (Euphorbiaceae) կենսակարգաբանական և ֆիտոաշխարհագրական առանձնահատկությունները Հյուսիս-արևելյան Իրանում: Biosystematics and phytogeographical studies on the genus Euphorbia L. (Euphorbiaceae) in NE Iran.
    Uncontrolled Keywords: Յասամին Նասեհ, Yasamin Naseh
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 06 Oct 2016 14:16
    Last Modified: 06 Oct 2016 14:16
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3575

    Actions (login required)

    View Item