Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Տիգրան Չուխաճյանի դաշնամուրային ստեղծագործությունը

Ադամյան, Աննա Ժորիկի (2013) Տիգրան Չուխաճյանի դաշնամուրային ստեղծագործությունը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (435Kb) | Preview

    Abstract

    Հայ դասական կոմպոզիտորների ստեղծագործական հարուստ ժառանգության ուսումնասիրությունը հայրենական երաժշտագիտության կարևորագույն խնդիրներից է: Թեև թվում է, թե հայ դասական երաժշտությունն արդեն μազմակողմանիորեն ուսումնասիրված է, սակայն միշտ էլ մնում են հետազոտողի ուշադրությունից վրիպած առանձին հատվածներ: Նման սակավ ուսումնասիրված երևույթների թվին են դասվում դաշնամուրի համար գրված Տիգրան Չուխաճյանի (1837-1898) opus-ները: Դրանց ճակատագիրը շատ տխուր է: Ի տարμերություն կոմպոզիտորի «Արշակ Բ» և «Լեμ-լեμիջի Հոր-հոր աղա» օպերաների, որոնք հայրենիքում քանիցս μեմադրվել են և մեծ հաջողությամμ ներկայացվել, դաշնամուրային գործերը լայն տարածում չեն գտել ո՛չ համերգային և ո՛չ էլ մանկավարժական պրակտիկայում: Մինչդեռ հայկական երաժշտական թատրոնի հիմնադիր Տ.Չուխաճյանը միաժամանակ առաջինն է հայ դաշնամուրային երաժշտության μնագավառում: Ինչպես նշում է Շ.Ափոյանը՝ «Չուխաջյանը դաշնամուրային երաժշտության μնա-գավառում հանդիսանում է առաջին հայ կոմպոզիտորը»1: Դաշնամուրն ուղեկցել է Տ.Չուխաճյանին իր ստեղծագործական ողջ կյանքի ընթացքում՝ առաջին իսկ քայլերից: Հայտնի է, որ նա իր հենց դաշնամուրի և տեսական առարկաների ուսուցիչ, իտալացի պոլսաμնակ մանկավարժ Մանձոնիի խորհրդով է մեկնել Իտալիա՝ մասնագիտական երաժշտական կրթություն ստանալու նպատակով: Իր ամμողջ կյանքում Տ.Չուխաճյանը որպես համերգային կատարողդաշնակահար ծավալել է համերգային գործունեություն, գրել դաշնամուրի համար հայ իրականության մեջ անդրանիկ opus-ները, որոնք մինչ օրս առանձին ուսումնա-սիրության չեն արժանացել: Ի դեպ՝ կոմպոզիտորի «դաշնամուրային գործերի շարքում երկուսը ներկայացնում են նոր շրջանի թուրքական մասնագիտացուած նուագական երաժշտութեան անդրանիկ նմոյշները: Վերնագրուած են՝ «Fantaisies orientale sur des motifs turc» (N 1, N 2)»2: Տ.Չուխաճյանի μազմանիստ գործունեության կարևոր նիստերից էր մանկավարժությունը: Նա խորապես գիտակցում էր, որ հայ երաժշտական մշակույթի զարգացման համար մեծ կարևորություն ունեն երաժիշտկատարողները, որոնք էլ ունկնդրին` ժողովրդին պիտի հասցնեին հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները: Եվ զրկված հայրենական երաժշտական կադրեր պատրաստող կրթօջախից, Տ.Չուխաճյանը միայնակ էր զμաղվում կադրերի պատրաստման հարցով` այդ ասպարեզում արձանագրելով էական հաջողութ-յուններ: Նրա սաներից էր արևմտահայ տաղանդավոր ջութակահար, դաշնակահար, դիրիժոր, մանկավարժ և կոմպոզիտոր Հարություն Սինանյանը, ում ստեղծագործական կայացման մեջ մեծ դեր կատարեց կոմպոզիտորը: Տ.Չուխաճյանը հայ երաժշտական մշակույթի այն երախտավորներից է, ում մասին գրվել են և շարունակվում են գրվել μազմաթիվ հետազոտություններ` մենագրություններ3, μաժիններ մենագրություններում, գիտական հոդվածներ, ատենախոսություններ, հուշագրություններ: Այդ աշխատասիրությունների մեծաքանակությունն արդեն պայմանավորել է չուխաճյանագիտության սկզμնավորումն ու զարգացումը: Կազմվել է նաև մատենագիտությունը4: Диссертация посвящена комплексному изучению фортепианного творчества классика армянской музыки, основателя армянского музыкального театра, гениального композитора, одаренного пианиста, талантливого дирижера, опытного педагога, неутомимого музыкального и общественного деятеля Тиграна Чухаджяна (1837-1898). Дана оценка фортепианному наследию композитора, определено его историческое значение. Впервые проанализированы все известные нам фортепианные произведения Т.Чухаджяна, произведения виртуозно-концертного характера, представляющие особую художественную ценность, в том числе: Каприс La Lyre Oriental, Danse Caractéristique, L’oriental, Экспромт Cascade dе Couz, Большой фантастический вальс “Грезы” (Grande Valse Fantastique, Illiusions), Fantasies orientales sur des motifs turcs #1, 2, Mouvement Perpétuel, первый в армянской фортепианной музыке траурный марш – Marche funébre – по Армянскому патриарху в Турции Нерсесу Варжапетяну; пьесы салонно-бытового характера: написанные преимущественно для салонного исполнения танцевальные пьесы – мазурки, польки, гавот, гавотина, кадриль, тарантелла и другие; полифонические опусы – четыре фуги, ставшие первыми такими образцами в армянской полифонической музыке; транскрипции из собственных опер: три фортепианные транскрипции из оперы «Земирэ» – Ebudiat et Zémiré, Grand Ballet Arabe /Эбудиа и Земирэ, Большой арабский танец/, Ebudiat et Zémiré, 2éмé Ballet Arabe /Второй арабский танец/ и Zémiré-quadrille, sur les motifs de l’opera comique et féerique – Земирэ-кадриль, три фортепианные транскрипции из оперы “Ариф”: хор “Добро пожаловать” из Первого действия, финал # 7 Первого действия – дует Мерием и Арифа, и дует Мерием и Арифа # 16 из Третьего действия; из оперы “Леблебиджи Ор-Ор-ага”: “Большой вальс” и “Попурри”, и т.д. Выявлены музыкально-стилистические особенности фортепианных произведений Т.Чухаджяна, уточнены место и роль фортепианного творчества композитора как в его собственном музыкальном наследии, так и в истории армянской музыки. Сочинения рассматривались с исполнительской точки зрения, изложен ряд методических и практических рекомендаций по их исполнению. Отмечен ряд задач, которые могут возникнуть в процессе исполнения пьес. Дана характеристика исполнительской и педагогической деятельности Т.Чухаджяна, приведены факты, свидетельствующие о важной и весомой роли Т.Чухаджян как педагога и пианиста, возымевшего заметное влияние на музыкально-общественную жизнь Константинополя. Подчеркнута необходимость академического издания фортепианного наследия Т.Чухаджяна, использования его в исполнительской и педагогической практике.The thesis is dedicated to the comprehensive study of the piano work of Dikran Tchouhadjian (1837-1898), the classic of Armenian music, originator of Armenian musical theatre, genius composer, gifted pianist, talented conductor, skillful pedagogue, active musical and public figure; the composer’s pianistic legacy has been assessed, its historical significance defined. For the first time, analyzed are all the known piano works by D.Tchouhadjian, which are of outstanding artistic value, among them: caprice for piano La lyre oriental, Danse caractéristique, L’oriental, impromptu Cascade dе Couz, Grande Valse Fantastique “Illiusions”, Fantasies orientales sur des motifs turcs #1, 2, Mouvement perpétuel, the first in Armenian piano music Marche funébre – a Mass for the Armenian Patriarch in Turkey Nerses Varjhapetyan; pieces to be performed in salons: dance pieces preferably for salons, such as mazurkas, polkas, a gavotte, a gavottine, a quadrille, a tarantella, and others; polyphonic opuses: four fugues, the first such samples in Armenian polyphonic music; transcriptions from his own operas: three piano transcriptions from the opera “Zemireh” – Ebudiat et Zémiré, Grand Ballet Arabe, Ebudiat et Zémiré, 2éмé Ballet Arabe, and Zémiré-quadrille, Sur les motifs de l’opera comique et féerique; three piano transcriptions from the opera “Arif”: from Act I – choir #2 “You Are Welcome”, finale #7 of Act I – Meriem and Arif’s duet; from Act III: Arif and Meriem’s duet #16; from the opera “Leblebiji Hor-Hor Agha”: “Grand Waltz” and “Potpourri”, etc. The musical-stylistic peculiarities of D.Tchouhadjian’s piano works are revealed, the place and role of his piano works both in the composer’s legacy and in the history of Armenian music defined. The compositions are viewed from the performing aspect, presented are several methodical and practical recommendations regarding their performance. Some problems have been identified, which may appear in the course of performing. An effort is made to portray D.Tchouhadjian’s personality as a pianist and a teacher. Several facts are brought, which evidence his weighty and significant role in those fields, the influence he exerted on the musical and social life in Constantinople. The issue of actuality to undertake D.Tchouhadjian’s work’s academic publication and involving it into the pedagogic and performing spheres is brought up.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Фортепианное творчество Тиграна Чухаджяна. The piano works of Dikran Tchouhadjian.
    Uncontrolled Keywords: Адамян Анна Жориковна, Adamyan Anna
    Subjects: Art Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 06 Oct 2016 15:18
    Last Modified: 06 Oct 2016 15:18
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3576

    Actions (login required)

    View Item