Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայաստանի կերային բույսերի ախտածին միկոբիոտան

Սողոյան, Եվա Յուրիի (2014) Հայաստանի կերային բույսերի ախտածին միկոբիոտան. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (683Kb) | Preview

    Abstract

    Защита кормовых растений от вредителей и болезней является одной из важнейших задач сельского хозяйства. В настоящее время защита растений рассматривается как проблема, имеющая исключительное общебиологическое, экономическое, экологическое и социальное значение. Земледелие несет от болезней и вредителей потери, которые в отдельных случаях достигают 20-30% возможного урожая. Практически каждый пятый гектар обрабатываемой земли не приносит продукции. В отдельные годы были установлены мировые потери кормовых растений в 9 миллионов метрических тонн ценой более $1 биллиона (FAO Report, 2005). Современные жизненные условия населения Армении диктуют необходимость уделять особое внимание развитию животноводства, как важнейшего источника удовлетворения потребностей в продуктах питания. Одним из важнейших условий развития животноводства является создание прочной кормовой базы. В Армении площадь кормовых угодий занимает около 800.000 гa (сенокосы – 137, пастбища – 633 тыс. га), которые расположены во всех природно-климатических поясах – начиная с пустынно-полупустынных до альпийских. Современное состояние большей части кормовых угодий – пастбищ и сенокосов республики никак нельзя назвать удовлетворительным. Рост населения и все возрастающие потребности в новых биологических ресурсах привели к интенсивной эксплуатации естественной растительности, следствием чего стало серьезное нарушение экологического равновесия, вызвав широкомасштабную эрозию почв, изменение природных экосистем, истощение и засорение пастбищ, сенокосов и т.д. Около 50% высокогорных пастбищ Армении находятся в состоянии деградации, а их продуктивность за последние 50 лет снизилась на 25% (National Report on the State of the Environment in Armenia, 2003). Ранeе в Армении из кормовых растений на больших территориях возделывались люцерна, эспарцет, клевер, рапс и др., но в настоящее время, в связи с приватизацией земельных участков, выращивание этих культур не контролируется со стороны государства, а контролируется частными лицами. В настоящее время из дикорастущих и посевных кормовых бобовых и злаковых растений в Армении распространены виды клевера, люцерны, донника, эспарцета, вики, пырея, костра, овсяницы, тимофеевки и другие. Кормовая ценность этих растений, составляющих значительную часть травостоя на сенокосах и пастбищах, огромна. Для лучшего использования этого природного богатства и для повышения урожайности посевов необходимо всестороннее изучение условий их произрастания и устранение причин, препятствующих повышению урожайности этих растений. Одной из таких причин являются многочисленные грибные болезни, от которых сильно страдают луговые и посевные кормовые растения. Эти болезни иногда резко снижают урожай травостоя, вызывая преждевременное усыхание и отмирание растений, что сказывается на их питательных и вкусовых качествах. Некоторые сведения о паразитной микобиоте культурных и дикорастущих растений Республики Армения нашли отражение в отдельных томах “Микофлоры Армянской ССР” (1961-2013). В последние два десятилетия, в связи с глубоким энергетическим и экономическим кризисом в республике, эти работы были приостановлены и возобновились сравнительно недавно. Между тем, именно сейчас микологические и фитопатологические исследования в аграрном секторе приобретают особую злободневность в связи с такими факторами, как ввоз в республику вместе с семенами и посадочным материалом новых патогенов, сравнительная дороговизна химических средств защиты растений, ухудшение общей экологической обстановки и другие. Учитывая вышеизложенное, нами были проведены работы по исследованию грибных болезней важнейших посевных и дикорастущих кормовых растений Армении. Սնկային տարբեր հիվանդություններից կերային բույսերի պաշտպանությունը գյուղատնտեսության կարևոր ուղղություններից է, և այն ներկայումս կենսաբանական, տնտեսական, սոցիալական, էկոլոգիական նշանակություն ունեցող խնդիր է: Հայաստանում բակլազգի և հացազգի կերային բույսերից տարածված են առվույտը, երեքնուկը, կորնգանը, սեզը, ցորնուկը, շյուղախոտը և այլն, որոնք մեծ վնասներ են կրում սնկային տարատեսակ հիվանդություններից: Աշխատանքի նպատակն է Հայաստանում լայնորեն տարածված որոշ վայրի աճող և մշակովի կերային բույսերի ախտածին միկոբիոտայի ուսումնասիրությունը, հայտնաբերված սնկերի կարգաբանական և էկոլոգիական վերլուծությունը: Հայաստանի համար առաջին անգամ նպատակային ուսումնասիրության է ենթարկվել Fabaceae և Poaceae ընտանիքների 12 ցեղի պատկանող 96 տեսակի կերային բույսերի վրա մակաբուծող սնկերի ախտածին միկոբիոտան: Պարզվել է, որ այն ներառում է սնկերի 160 տեսակ, որոնք ընդգրկված են 51 ցեղի, 18 կարգի, 7 դասի և 3 բաժնի մեջ: Կազմվել է հայտնաբերված սնկերի կարգաբանական ցանկը: Առավելագույն թվով՝ 113 տեսակ (70,6%) հայտնաբերվել են Ascomycota բաժնից: Այստեղ տեսակների առավելագույն թվով առանձնանում են Capnodiales (42 տեսակ, 26,2%), Pleosporales (25 տեսակ, 15,6%), Botryosphaeriales (12 տեսակ, 7,5%) և Erysiphales (7 տեսակ, 4.4%) կարգերը: Համաձայն ժամանակակից դասակարգման՝ այս բաժնում ներառված են նաև անամորֆ սնկերը, որոնք նախկինում պատկանում էին Deuteromycota բաժնին: Հայտնաբերված սնկերից 31 տեսակ (19,4%) պատկանում է Basidiomycota բաժնին: Տեսակների թվով առաջատար է Uredinales կարգը՝ 25 տեսակ, մինչդեռ մնացած կարգերը ներկայացված են 1-ից 3 տեսակով: Oomycota բաժինը ներկայացված է 1 կարգով՝ Peronosporales, որում ընդգրկված են 2 ցեղի պատկանող 16 տեսակներ, որոնք կազմել են տեսակների ընդհանուր թվի 10%-ը: Առաջին անգամ Հայաստանի միկոբիոտայի համար հայտնաբերվել են կերաբույսերի մակաբույծ հանդիսացող 13 տեսակի սնկեր, մի շարք ֆլորիստական շրջանների համար բացահայտվել են նոր սնկատեսակներ: Ուսումնասիրված սնկերից 54 տեսակ նշվել է նոր տեր բույսերի վրա: Կատարվել է Հայաստանի և հարակից երկրների՝ Վրաստանի ու Իրանի կերային բույսերի ախտածին միկոբիոտայի համեմատական վերլուծություն: Սնկերի տեսակների առավելագույն թիվը (196 տեսակ) գրանցվել է Վրաստանում, որոնցից Հայաստանի հետ ընդհանուր են 92-ը, իսկ Իրանում հայտնաբերված 152 տեսակներից ընդհանուր են միայն 74-ը: Ըստ ուսումնասիրված սնկերի տեսակների և ցեղերի ընդհանրության գործակցի՝ պարզվել է, որ Հայաստանն առավել մեծ ընդհանրություններ ունի Վրաստանի, քան Իրանի հետ: Protection of forage plants against pests and diseases is an integral part of agriculture. Currently, plant protection is seen as a problem which is of biological, economic, environmental and social significance. Among wild and cultivated forage legumes and cereals, in Armenia some common species are clover, alfalfa, sainfoin, wheatgrass, fire, and fescue, which suffer a lot from numerous fungal diseases. The main goal of this work is to study the pathogenic mycobiota of sown and wild forage grasses in Armenia and carry out a taxonomycal and ecological analysis of fungi discovered in the area. For the first time in Armenia, a study has been carried out on the pathogenic mycobiota of fungi and found 96 species of cultivated and wild forage plants belonging to 12 genera from Fabaceae and Poaceae families. It has been discovered that it consists of 160 species, which are included in 51 genera, 18 orders, 7 classes and 3 divisions. For the mycobiota of Armenia, 13 species were recorded for the first time; 45 species are indicated on a new host plants for the republic. Also found new species of fungi for some floristic areas. The highest number of species is 113 (70.6%), identified from the division Ascomycota, in which, in accordance with modern classification, is also included anamorphic species of fungi, previously attributed to the division Deuteromycota. Among them a large number of species is represented as orders Capnodiales - 42 species (26.2%), Pleosporales - 25 species (15.6%), Botryosphaeriales - 12 species (7.5%) and Erysiphales - 7 species (4.4%). In division Basidiomycota, 31 species are identified, representing 19.4% of the total number of detected fungi. There are 25 species found in order Uredinales. Other orders are represented by fewer species (from 1 to 3). Division Oomycota, presented in order Peronosporales, is marked with 2 genus and 16 species (10% of the total number of all species). Comparison of forage grasses of mycobiota of Armenia with biota of fungi of neighboring countries - Georgia and Iran, some species showed their community. Thus, the greatest number of species of fungi was found in Georgia (196 species) and 92 of these were common with Armenia. In Iran, 152 species were discovered and only 74 were common with our country. So, it was concluded that according to the fungal species and genera studied Armenia has more common with Georgia than with Iran.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Հայաստանի կերային բույսերի ախտածին միկոբիոտան: Pathogenic mycobiota of forage plants in armenia.
    Uncontrolled Keywords: Սողոյան Եվա Յուրիի, Soghoyan Yeva
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 11 Oct 2016 18:08
    Last Modified: 01 Nov 2016 10:59
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3592

    Actions (login required)

    View Item