Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Լսողության խանգարումներով նախադպրոցականների արտաբերական կարողությունների զարգացման միջոցներն ու մեթոդները

Մուրադյան, Սվետլանա Սերգեյի (2016) Լսողության խանգարումներով նախադպրոցականների արտաբերական կարողությունների զարգացման միջոցներն ու մեթոդները. PhD thesis, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (39Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (759Kb)

      Abstract

      Հայտնի է, որ նախադպրոցական տարիքն իր կարևորագույն նշանակությունն ունի ինչպես բնականոն զարգացում ունեցող, այնպես էլ լսողության խանգարում ունեցող երեխաների զարգացման գործընթացում: Լսողության խանգարումը բացասաբար է ազդում և դժվարեցնում է խոսքի ձևավորումն ու զարգացումը, գիտելիքների յուրացումն ու խոսքային հաղորդակցումը, անձի ընդհանուր զարգացումը: Այդ իսկ պատճառով վաղ և նախադպրոցական տարիքում լսողության խանգարում ունեցող երեխաների հոգեկանի զարգացման տարբեր կողմերը եղել են բազում հեղինակների (Ժ. Ի. Շիֆ 1968, Է. Ի. Լեոնգարդ 1991, Ե. Ի. Յիսենինա 1999, Լ. Ա. Գոլովչից 2001, 2003, Լ. Ս. Վիգոդսկի 2003, Ռ. Մ. Բոսկիս 2004, Ռ. Ռ. Ֆյուել 2005, Ե. Մ. Ժիլինսկենե 2006 և այլոք) գիտական հետազոտությունների առարկա, որի արդյունքում օրեցօր կատարելագործվում են սուրդոմանկավարժական աշխատանքի մեթոդները, միջոցներն ու մանկավարժական պայմանները: Նշելով հայ հեղինակների (Լ. Ա. Բաբայան, 2003, Ա. Վ. Մանուկյան 2002, 2008, Ի. Ա. Հարությունյան, 2006) կատարած հետազոտությունների մեծ դերն ու նշանակությունը` հարկ ենք համարում ընդգծել այն փաստը, որ լսողության խանգարում ունեցող երեխաների արտաբերության ձևավորման և զարգացման խնդրի շուրջ բազմաթիվ հարցեր դեռևս չեն ստացել իրենց արժանի գիտական հիմնավորումն ու գործնական լուսաբանումը: Մասնավորապես, վերլուծված չէ աշխատանքի արդի վիճակը, բացահայտված չեն առկա խնդիրները, լուսաբանված չեն լսողության խանգարում ունեցող երեխաների արտաբերական կարողությունների գնահատման և արդյունքների գրանցման քարտեր (սանդղակներ), մշակված չեն այս երեխաների արտաբերական կարողությունների զարգացմանը նպաստող հայալեզու համակարգչային խաղ–ծրագրեր: Ներկայումս ՀՀ –ում համակարգչային նորագույն լուծումների լայնածավալ կիրառության պայմաններում լսողության խանգարում ունեցող նախադպրոցականների արտասանության ձևավորմանն ու զարգացմանը նպաստող հատուկ համակարգչային խաղերի բովանդակության, դրա կիրառման համար հատուկ պայմանների բացակայության փաստը նկատելիորեն դժվարեցնում է այս երեխաների բանավոր խոսքի լիարժեք զարգացումը: Վերը ներկայացրածն էլ որոշում է հետազոտման խնդրի բավականին արդիական լինելը: Հետևաբար` լսողության խանգարում ունեցող նախադպրոցական տարիքի երեխաների արտասանության ձևավորման և զարգացման ուղղությամբ տարվող սուրդոմանկավարժական աշխատանքի հիմնական ուղղվածության, սկզբունքների, դրույթների և բովանդակության, այդ թվում համակարգչային խաղ - ծրագրերի, այս երեխաների արտաբերական կարողությունների գնահատման և արդյունքների գրանցման համար նախատեսված քարտերի (սանդղակներ) մշակումը և դրանց արդյունավետության փորձարարական հիմնավորումը հանդիսանում է արդիական, տեսականորեն, գործնականորեն և սոցիալապես նշանակալի: Известно, что дошкольный возраст играет важную роль в общем развитии как нормально развивающихся детей, так и в развитии детей с нарушением слуха. Нарушение слуха отрицательно сказывается на формировании и развитии речи, произносительных навыков, затрудняет процесс усвоения знаний и речевое общение, отрицательно влияет на общее развитие и становление личности. Недостаточная изученность постановки сурдопедагогической работы с этим контингентом детей, отсутствие эксперементально разработанных средств, методов, специально разработанных армянских компьютерных программ и оценочных программ по развитию произношения с нарушением слуха детей, затрудняют решение этой важной проблемы. Поэтому экспериментальная разработка сурдопедагогических подходов для развития произносительных навыков у дошкольников с нарушением слуха является весьма актуальной, теоретически и практически значимой. Цель исследования - разработка средств и методв развития произношения у детей с нарушениями слуха дошкольного возраста. изучить современные подходы развития произношения выявить особенности обучения произношения у дошкольников с нарушением слуха в специальных учереждениях; выявить уровень развития произношения у дошкольников с нарушением слуха; разработать средства и методы для развития произношения у дошкольников с нарушением слуха и экспериментально обосновать их эффективность. изучены задачи в сурдопедагогической работе в специальных учереждениях по развитию произношения у дошкольников с нарушением слуха изучена постановка сурдопедагогической работы в специальных учереждениях по развитию произношения у дошкольников с нарушением слуха разработана оценочная карта для оценки произношения у дошкольников с нарушением слуха; разработаны компьютерные игры, специальные упражнения и задания для развития произношения у дошкольников с нарушением слуха и эксперементально обоснована их эффективность. Теоретическая значимость исследования заключается в скорректирование и дополнение информации о эффективности применения рекомендованных упражнений, заданий и компьютерных игр по развитию произношения у дошкольников с нарушением слуха, а также результатов экспериментальных исследований. Материалы диссертационного исследования в определенной степени дополнят специальную педагигику новыми теоретическими сведениями. Практическая значимость исследования определяется разработкой оценочных карт, компьютерных игр, специальных упражнений, заданий, для развития произношения у детей с нарушением слуха и внедрением их в практику работы сурдопедагогов. Апробация результатов исследования. Основные положения, результаты и выводы исследования докладывались и обсуждаллись на совместных заседаниях кафедр специальной педагогики и психологии, логопедии и восстановительной терапии (2011-2014), “Арабкир” МК Институт Здоровья Детей и Подростков “АВАТ” - общественной организации матерей детей с нарушением слуха (г. Ереван) и его филиал в г. Арташате (2012 – 2013гг). По теме диссертации опубликовано 10 статей. Структура диссертации. Работа состоит из введения, трех глав, выводов, списка использованной литературы и приложений. Диссертация изложена на 149 страницах компьютерного текста, содержит 7 таблиц, 10 рисунков и 6 приложений. Pre-school age plays an important role in the overall development of both normally developing children and children with hearing impairment. Hearing loss adversely affects formation and development of speech, pronunciation skills, complicates the process of assimilation of knowledge and speech communication, has a negative impact on the overall development and formation of personality. However, insufficient knowledge of surdopedagogical field with the children, the lack of application of experimentally developed ways and methods and special Armenian software, designed for the development of children’s pronunciation, as well as scorecards significantly hinder the solution of this important problem. That is why the experimental development of surdopedagogical approaches, ways and methods of improving pronunciation skills in preschool-aged children with hearing impairment is of utmost importance, both theoretically and practically. The aim of the research. Development of tools and methods for improving pronunciation of preschool-aged children with hearing impairments. To study modern approaches to improving pronunciation of preschool-aged children with hearing impairments; Identify features of pronunciation teaching in preschool children with hearing impairments in special schools; To identify the development level of pronunciation skills of preschool children with hearing impairments; To develop tools and methods for development of pronunciation skills of preschool-aged children with hearing impairment and experimentally prove its efficiency. Problems in surdopedagogic work, carried out in special facilities to develop pronunciation in preschool children with hearing impairment, studied Setting surdopedagogical work in special facilities, with the aim to develop pronunciation in preschool-aged children with hearing impairment, studied. A scorecard (rubrics), designed to assess pronunciation of preschool-aged children with hearing impairments. Computer games, special exercises, targets for development of pronunciation skills of preschool-aged children with hearing impairment, studied and its efficiency, proved experimentally. The theoretical significance lies in the addition information is set up by the efficiency of recommended exercises, tasks and computer games, designed to improve pronunciation skills of preschool-aged children with hearing impairment, as well as by the results of testing. Research materials enrich special pedagogy with new theoretical data to some extent. Practical significance of the research is set by development of scorecards (rubrics), computer games, special exercises, tasks aimed at improving pronunciation skills of children with hearing impairment and introducing them in practice of surdopedagogic work. The approbation of the results of the research. The main issues, results and conclusions of the research have been reported and discussed at joint meetings with Chairs of Special Pedagogy and Psychology (2011-2014), ‘Arabkir’ JMC, Audiological center Maternal and child health Armenian alliance (Yerevan) and branch in Artashat (2012 – 2013). 10 articles, covering the topic of the thesis have been published. Thesis’ structure: The dissertation consists of an introduction, three chapters, conclusions, references used and appendix. The dissertation is written on 149 pages of computer text and contains 7 tables, 10 images and 6 appendices.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Средства и методы развития произносительных навыков у дошкольников с нарушением слуха. The ways and methods of improving pronunciation skills of preschool-aged children with hearing impairment.
      Uncontrolled Keywords: Мурадян Светлана Сергеевна, Muradyan Svetlana S.
      Subjects: Pedagogy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 12 Oct 2016 10:36
      Last Modified: 26 Oct 2016 11:25
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3596

      Actions (login required)

      View Item