Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Նույնաբանության հաղորդակցական-գործաբանական արժեքը ժամանակակից անգլերենում

Մեսրոպյան, Արթուր Իշխանի (2016) Նույնաբանության հաղորդակցական-գործաբանական արժեքը ժամանակակից անգլերենում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1658Kb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (3938Kb)

      Abstract

      Գործաբանության մեջ դիսկուրսն ուսումնասիրվում է որպես կապակցված խոսք, որի ընթացքում կիրառվում են կոնկրետ իրադրությամբ ձևավորված և խոսակիցներին առաջադրված խնդիրներով պայմանավորված հաղորդակցա­ կան միջոցներ: Նման միջոց է նաև նույնաբանական կառույցը, որը, ինչպես ցույց են տալիս մեր ուսումնասիրությունները, բավականին երկարատև և տա­ րակարծություններով լի հետազոտական ուղի է անցել: Սույն երևույթը` որպես խոսքաստեղծման անբաժանելի մաս, դրսևորվում է լեզվի տարբեր հայեցա­ կերպերում` բառային, ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական: Նույնաբանություններն ավանդաբար դիտարկվել են որպես խոսքաստեղծման ընթացքում թույլ տրված սխալներ, ձախողված ասույթներ կամ խոսողի կոպիտ վրիպումներ: Սակայն, ինչպես ցույց են տալիս հետազոտությունները, ինչպես նաև մեր ուսումնասիրությունների արդյունքները, նույնաբանական կառույցները իմաստային առումով բավականին տարողունակ են և օժտված են հաղորդակ­ ցական մեծ ներուժով: Թերևս դրանով էլ կարելի է բացատրել մի կողմից` դրանց լայն կիրառումը գործառական տարբեր ոճերում, մյուս կողմից` դրանց նկատ­ մամբ հակասական մոտեցումները: Ինչպես ցույց են տալիս լեզվաբանության բնագավառում կատարված հետա­ զոտությունները, նույնաբանությունները դրսևորվում են լեզվական տարբեր միա­ վորների (բառեր, նախադասություններ, ասույթներ և այլն) կրկնության տեսքով: Մասնավորապես` կրկնվող միավորների միջոցով արտահայտվում է ասույթի նե­ րակա իմաստը, որի շնորհիվ մեծանում է վերջիններիս տեղեկատվական բեռն­ վածությունը: Այսինքն` լեզվական միավորների կրկնությանը զուգահեռ առաջ են գալիս զանազան թաքնված ներակա իմաստներ, կանխենթադրույթներ, որոնք միտված են պահպանելու տեքստի իմաստային ամբողջականությունը: Խոսքաստեղծման ու խոսքընկալման գործընթացում այդ թաքնված իմաստների ձևավորվման և ճանաչման մեխանիզմների վերհանումը անգլերեն դիսկուրսի շարահյուսական, իմաստաբանական և գործաբանական առանձնահատկու­ թյունների փոխհարաբերության տեսանկյունից, մեր համոզմամբ, շատ կարևոր է, ուստի ներառված է սույն հետազոտության առանցքային խնդիրների շրջանա­ կում: Այս նպատակադրմամբ էլ հետազոտության ոլորտ ենք ներմուծել լեզվա­ գործաբանության մեջ շրջանառվող գործաբանական ներուժ հասկացությունը, որը, փաստորեն, առաջին անգամ է կիրառվում նույնաբանության հաղորդակ­ ցական­գործաբանական արժեքը գնահատելիս: Խոսքաստեղծման գործըն­ թացում խոսողը ընտրում է որոշակի լեզվական միջոցներ` խոսընկերոջ վրա ներազդելու իր մտադրությանը համապատասխան: Հենց դա էլ ասույթի գործա­ բանական ներուժն է, որը կարելի է սահմանել որպես տվյալ տեղեկույթի հաս­ ցեատիրոջ վրա նպատակաուղղված ներազդում իրականացնելու ունակություն: Շարահյուսական մակարդակում գործաբանական ներուժը հիմնականում ձևա­ վորվում է շարահյուսական կառույցի մի մասի կամ ամբողջի կրկնությամբ: Ցան­կացած ասույթ արտաբերվում է որոշակի հաղորդակցական ազդեցություն գոր­ ծելու ակնկալիքով, ուստի գործաբանական ներուժը ասույթի բովանդակության կարևորագույն բաղադրիչն է: Ունենալով շարահյուսական պարզ կաղապար` նույնաբանական կառույցները բովանդակային առումով, այնուամենայնիվ, բազ­ մաշերտ են: Իմաստային այդ բազմաշերտությամբ է պայմանավորված թվացյալ պարզունակ նույնաբանական կառույցների հսկայական գործաբանական ներու­ ժը, որը բացահայտվում է խոսողության ընթացքում ներլեզվական և արտալեզ­ վականգոր ծոններիազ դեցությամբ: The focus of the present research is the study of tautological structures and their communicative­pragmatic significance in English discourse. In particular, it is shown how by virtue of repetition these utterances convey more than it is said, which in its turn increases their communicative import and pragmatic significance in interaction. The repeated elements within tautological utterances evoke various presuppositions and implicatures that determine the semantic integrity of the text. The aim of the present study is to carry out a thorough analysis of tautological structures from pragmatic­cognitive perspective. The research also aims at explicating how the pragmatic potential inherent to tautological utterances can be accounted for in the process of speech production and speech perception. To realize the mentioned objective, the following tasks have been put forward: to give a survey of existing theories он tautology and to formulate a comprehensive approach to reveal its communicative­pragmatic significance in English discourse, to define the concept of linguistic repetition as essential in shaping the pragmatic potential of tautological utterances, to reveal the syntactic patterns of English tautological structures and, to examine their communicative­pragmatic peculiarities in line with Gricean Principle of Cooperation, to identify the preconditions necessary for the formation of stereotypical meaning of tautologies, to disclose and examine the intra­ and extralinguistic components relevant for the formation of pragmatic potential of tautological structures in English, to uncover and study the factors of speech situation that help the listener infer the implicit information and decode the pragmatic potential inherent to tautological utterances in the flow of speech, to examine the text­organizing functions of tautologies. To realize the mentioned objectives, the pragmalinguistic, contextual­situational, interactional­communicative and descriptive methods of analysis have been applied in the research. The novelty of the research is determined by the fact that for the first time tautologies are analysed from the perspective of their structural­semantic and pragmatic­functional peculiarities and the specific structure of this linguistic unit is seen as essential for the realization of its functional­communicative import in discourse. Moreover, the notion of pragmatic potential and the mechanisms of its encoding and decoding are revealed here in new light, and tautological utterances are defined as a result of speaker/writer’s cognitive­evaluative activity. The anthropocentric and interdisciplinary nature of pragmalinguistics and theory of discourse, as well as the necessity to reveal the cognitive mechanisms of communicative process provide the basis that determines the topicality of the present research. Реферируемая диссертация посвящена исследованию тавтологических кон­ струкций с позиций теории дискурса, прагмалингвистики и когнитивной лингви­ стики. Под тавтологиями понимаются экспликационные сочетания, где денотаты имен соотносятся как вещь и ее признак. В частности, рассматривается роль итеративности при образовании имплицитности тавтологических высказываний, в результате чего увеличивается их смысловая нагрузка. Наряду со структурным повторением выявляются различные скрытые значения, пресуппозиции и им­ пликатуры, которые сохраняют семантическую целостность текста. Основной целью работы является всестороннее изучение тавтологических конструкций с прагматической и когнитивной позиций. В работе также уточняет­ ся, как в процессе речеобразования и речевосприятия формируется и идентифи­ цируется прагматический потенциал, присущий тавтологическим высказывани­ ям. Такая постановка вопроса обусловила решение следующих задач: систематизация полученных в более ранних исследованиях сведений о тавтологиях и формулирование комплексного подхода к изучению комму­ никативно­прагматической значимости английских тавтологических кон­ струкций, определение понятия языковой итеративности как исходного для форми­ ровании прагматического потенциала тавтологических высказываний, выявление основных структурных типов тавтологий как предикативных единиц и изучение их коммуникативно­прагматических особенностей в свете теории Принципа Кооперации П.Грайса, определение необходимых предпосылок формирования стереотипного значения тавтологий, подробный анализ факторов, обусловливающих выбор говорящим тавто­ логического высказывания в конкретной ситуации общения из большого репертуара возможных альтернатив, а также лингвистических и экстра­ лингвистических предпосылок формирования прагматического потенци­ ала данного высказывания, выявление и разностороннее изучение факторов речевой ситуации, об­ условливающих декодирование слушающим имплицитного значения тав­ тологии заложенного в нее прагматического потенциала, выявление текстообразующих функций тавтологий. Для решения поставленных задач в работе были применены прагматический, контекстуально­ситуативный, коммуникативный методы, а также описательный метод и метод интерпретативного анализа. Новизна исследования определяется комплексным подходом к изучению коммуникативно­прагматической значимости тавтологий в английском дискур­ се. Впервые тавтологические высказывания анализируются с точки зрения их структурно­семантических, прагматических и функциональных особенностей, исходя из специфической структуры данной языковой конструкции. Кроме того, в работе понятие прагматического потенциала и механизмы его кодирования и декодирования раскрываются в новом свете, а тавтологические высказывания определяются как результат когнитивно­оценочный деятельности говорящего / пишущего. Антропоцентрический и междисциплинарный характер прагмалингвистики, когнитологии и теории дискурса, в русле которых проводилось настоящее ис­ следование, отражают общие тенденции развития современной лингвистики и определяют актуальность настоящего исследования.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Коммуникативно­-прагматическая значимость тавтологий в современном английском языке. The communicative­pragmatic significance of tautology in modern english.
      Uncontrolled Keywords: Месропян Артур Ишханович, Mesropyan Artur Ishkhan
      Subjects: Linguistics
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 20 Oct 2016 13:03
      Last Modified: 24 Oct 2016 12:49
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3645

      Actions (login required)

      View Item