Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Չրխկանների տարածվածությունը և դրանց դեմ պայքարի միջոցառումների մշակումը Արագածոտնի և Կոտայքի մարզերի կարտոֆիլի դաշտերում

Ջուլհակյան, Բաբկեն Արամի (2016) Չրխկանների տարածվածությունը և դրանց դեմ պայքարի միջոցառումների մշակումը Արագածոտնի և Կոտայքի մարզերի կարտոֆիլի դաշտերում. PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (4Mb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (23Mb)

      Abstract

      Կարտոֆիլաբուծությունը բուսաբուծության կարևորագույն ուղղություններից է: Այն չափազանց արժեքավոր գյուղատնտեսական մշակաբույս է, որը մշակվում է ինչպես պարենային, այնպես էլ կերի և տեխնիկական նպատակներով: Մշակաբույսը կարևորվում է նաև նրանով, որ այն սպառվում է ոչ միայն մեր հանրապետության ներքին շուկայում, այլև արտահանվում է, նպաստելով ֆերմերային տնտեսությունների տնտեսական գործունեության բարելավմանը: Կարտոֆիլին վնասում են տարբեր վնասատուներ և հիվանդություններ, սակայն բերքին առավել տեսանելի վնաս հասցնում են չրխկան բզեզի թրթուրները՝ լարաթրթուրները, որոնք հողաբնակ վնասատուների շարքում ամենավտանգավորներն են: Վերջիններիս կողմից հասցված վնասը հաճախ թերագնահատվում է, քանի որ դրանք բնակվում են հողի մեջ և տեսանելի չեն: Կարտոֆիլի տնկարկներում լարաթրթուրները յուրահատուկ անցքեր են բացում պալարների մեջ, որոնցով ներթափանցում և զարգանում են տարբեր հիվանդությունների հարուցիչներ: Արդյունքում նվազում է բերքը, կրճատվում է պահպանման ժամկետը, ընկնում է վերջինիս ապրանքային տեսքն ու իրացման գինը: Լարաթրթուրները վնասում են նաև ցանված սերմերին, բազմաթիվ միամյա և բազմամյա բույսերի ստորգետնյա մասերին: Չրխկանների տարածվածության և վնասակարության արդի պայմաններում դրանց դեմ նոր արդյունավետ պայքարի միջոցառումների մշակումը ժամանակի հրատապ պահանջն է: Ֆիտոֆագի դեմ արդյունավետ պայքարի երաշխիքը քիմիական միջոցառումների իրականացումն է: Չնայած վնասատուի դեմ այն ցուցաբերում է կենսաբանական բարձր արդյունավետություն, այնուհանդերձ ներդրման առաջարկվող պատրաստուկների նվազագույն արդյունավետ չափաքանակների և ագրոցենոզի հողի կենսաբանական ակտիվության վրա ինսեկտիցիդների ազդեցության բացահայտումը տնտեսական և էկոլոգիական տեսանկյունից ունի կարևոր նշանակություն: Картофель является ценной сельскохозяйственной культурой. Его возделывают как для продовольственных, так и для кормовых и технических целей. Эту культуру повреждают разные вредители и болезни, однако наиболее ощутимый вред урожаю причиняют личинки жуков щелкунов – проволочники, которые сельскохозяйственными вредителями считаются самыми опасными из почвообитающих вредителей. Их опасность часто недооценивается, поскольку они живут в почве и не видны. Целью наших исследований являлась разработка научно-обоснованных мероприятий против проволочников -личинок жуков щелкунов в посадках картофеля в условиях Арагацотнском и Котайкском марзах Республики Армения. В результате проведенных обследований были выявлены 4 вида жуков щелкунов, из которых наиболее распространенными были щелкун посевной (53 % от общего числа жуков) и степной (28 %). В гораздо меньшем количестве обнаружены жуки полосатых и темных щелкунов (соответственно 11 и 8%). Из обнаруженных проволочников наиболее распространенными, как по количеству взрослых особей, так и личинок, оказались щелкуны посевной (49%) и степной (38%). Численность личинок полосатого и темного видов щелкуна была значительно меньше (9 и 4%, соответственно). Наши наблюдения подтвердили, что вредитель наиболее интенсивно развивается в засоренных почвах. Исходя из этого, с целью уничтожения сорняков нами были применены системный гербицид раундап (норма расхода 5 л/га) и почвенный гербицид гезагард (3 л/га). Исследованиями была доказана высокая биологическая эффективность комбинированного применения гербицидов и инсектицидов против сорняков и проволочников. Из испытанных против проволочников инсектицидов (21 вариант) наиболее высокую биологическую эффективность проявили форс (15 кг / га), престиж (1,0 л / т), нуприд (0,2 и 0,3 л / т) и круйзер (0,2 и 0,22 л / т). Поскольку нами не было отмечено существенного различия между показателями эффективности двух испытанных доз препаратов нуприд и круйзер, то с экологической и экономической точки зрения, сочли более целесообразным в производственных опытах испытать относительно низкую норму расхода указанных инсектицидов (0,2 л / т). Potato is a valuable agricultural crop having been grown for food, fodder and technical purposes. This crop is damaged by different pests and diseases, though more tangible damage is caused by the click beetle’s larvae, wireworms, which are considered more harmful among the soil-inhabiting pests. The damage caused by the latter ones is usually underestimated since they inhabit the soil and are invisible. On the potato plantations the wireworms make peculiar holes in the tubers through which they penetrate into them and give place to the development of different diseases as a result of which the tubers rot and get useless for consumption. As a result the crop marketable state and selling price reduce. The research objective was to develop scientifically-based pest control measures against the larvae (wireworms) of the potato click beetles under conditions of the Aragatsons and Kotayk marzes of the Republic of Armenia. The results of the carried out studies revealed that out of 4 registered click beetle species the prevalent one was Agriotes sputator known as common (crop) click beetle (53 %) and the percentage of the steppe click beetle (Agriotes gurgistanus Fald.) made up 28% of the total quantity. Incomparably less there were lined (Agriotes lineatus L.) and dusky (Agriotes obscurus L.) species of click beetle the numbers of which made up 11 and 8 %, respectively. The prevalent species, considering either the number of adult individuals or larvae, turned to be common (49 %) and steppe (38 %) click beetles. The numbers of larvae of the lined and dusky click beetles registered were incomparably few (9 and 4 %, respectively). Our research results proved that the pest propagates more intensive on the weedy areas. From this aspect, to exterminate the weeds we used systemic Roundup (at 5 l/ha consumption rate) and soil-applied Gezagard (at 3 l/ha consumption rate) herbicides.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Распространенность щелкунов и разработка мер борьбы против них на полях картофеля в Арагацотнском и Котайкском марзах. Prevalence of click beetles in the potato fields of Aragatsotn and Kotayk marzes and development of pest control measures.
      Uncontrolled Keywords: Джулакян Бабкен Арамович, Julhakyan Babken Aram
      Subjects: Agriculture
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 22 Oct 2016 15:07
      Last Modified: 26 Oct 2016 10:20
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3669

      Actions (login required)

      View Item