Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Մ.Մաշտոցի անվան մատենադարանի թիվ 9422 ձեռագրի մանրանկարչությունը Միջերկրական ծովի արվեստի համատեքստում

Չուգասզյան, Սաթենիկ Լևոնի (2014) Մ.Մաշտոցի անվան մատենադարանի թիվ 9422 ձեռագրի մանրանկարչությունը Միջերկրական ծովի արվեստի համատեքստում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (970Kb) | Preview

    Abstract

    Աշխատությունը նվիրված է XIII դ․ կիլիկյան մանրանկարչության բացառիկ հատորներից մեկի՝ Մատենադարանի թիվ 9422 Ավետարանի1 նկարազարդումների ուսումնասիրմանը՝ Միջերկրական ծովի արվեստի համատեքստում։ Ստեղծված լինելով կիլիկյան մանրանկարչության վերելքի շրջանում` այն հայելու նման արտացոլում է այս արվեստի բնորոշ, միանգամայն յուրահատուկ գծերը։ Մատյանի մանրանկարներն իրենց գեղարվեստական նկարագրով, կերպարների հագեցվածությամբ մի-աժամանակ զանազանվում են թե՛ հայ, թե՛ Միջերկրական ծովի ավազանի երկրների ու ժողովուրդների արվեստի երկերից։ Թեմայի արդիականությունը. Թեմայի կարևորությունը կապվում է կիլիկյան միջնադարյան արվեստի ժառանգության ուսումնասիրման լայն ծրագրի հետ: Վերջին տասնամյակներում հրատարակված արվեստագիտական աշխատություններն ընդլայնում են եղած պատկերացումները Մ․ 9422 Ավետարանի ստեղծման ժամանա-կահատվածի, այսինքն՝ 1270-1280-ականնների կիլիկյան մանրանկարչության մասին։ Այժմ հասունացել է այն պահը, երբ անհրաժեշտ է այս նկարազարդ մատյաններից յուրաքանչյուրին անդրադառնալ առանձին ուսումնասիրությունների՝ մենագրությունների ձևով: Ուսումնասիրության նպատակն ու խնդիրները. Ատենախոսության հիմնական նպատակն է բազմակողմանի ուսումնասիրել և արվեստաբանական վերլուծության ենթարկել Մ. 9422 Ավետարանի մանրանկարները՝ հատկապես դիտարկելով Միջ-երկրական ծովի ավազանի երկրների արվեստի համատեքստում: Մեր ուսումնասիրության գլխավոր նպատակից բխում են հետևյալ խնդիրները. Ներկայացնել այս Ավետարանի գեղարվեստական հարդարանքի ընդհանուր բնութագիրն ու առանձնահատկությունները: Մանրամասն անդրադառնալ յուրաքանչյուր մանրանկարի խորհրդաբանու-թյանը, պատկերագրությանն ու ոճին, առանձնացնել դրանց բնորոշ եզակի գծերը։ Ջանալ գտնել Մ. 9422 ձեռագրի պատկերների և տվյալ ժամանակաշրջանում ստեղծված կիլիկյան այլ գրչագիր հատորների նկարազարդումների ընդհանրութ-յուններն ու տարբերությունները: Ուսումնասիրել ձեռագրի մանրանկարները Միջերկրական ծովի ավազանի արվեստի համատեքստում (Բյուզանդական կայսրություն, Կիպրոս, հարավային Իտալիա՝ Պալերմո, խաչակիրների իշխանություններ, Սինայի անապատ և այլն): Դա կնպաստի Մ. 9422 Ավետարանի մանրանկարների և բյուզանդական, խաչակիրների, առհասարակ արևելյան ու արևմտյան արվեստների նմուշների, հատկապես պատկերագրական և ոճական ընդհանրությունների երևան հանելուն: Պարզել Միջերկրական ծովի ավազանի տարածաշրջանի արվեստի պատմության մեջ խնդրո առարկա կիլիկյան մատյանի մանրանկարների տեղը: Պատկերագրական և ոճական հետազոտության միջոցով փորձել գտնել այս Ավետարանի ծաղկողի կամ ծաղկողների գեղարվեստական լեզվին բնորոշ տարբերակիչ գծերն ու կատարողական ձեռագիրը: Одним из самых богато иллюстрированных образцов армянской и, в частности, ки-ликийской миниатюры является Евангелие № 9422 из собрания Матенадарана. Стилисти-чески рукопись связана с манускриптами Придворной школы XIII века. Время пощадило эту рукопись и миниатюры сохранили свой красочный колорит. Евангелие состоит из Послания Евсевия Карпиану и десяти таблиц канонов в виде хоранов, портретов четырех евангелистов с титульными листами их Евангелий, а также шести полностраничных лицевых миниатюр. Хораны с таблицами канонов и титульные листы поражают воображение фантазией, обилием образов и декора, изумительными деталями. Многие искусствоведы, изучавшие армянское средневековое искусство, обращались и к этой рукописи (А. Свирин, Л.Дурново, А. Мнацаканян, С. Тер-Нерсесян, В. Казарян, И. Дрампян и др.), но до сих пор нет ее монографического исследования. Основной целью диссертации является комплексное исследование и анализ миниатюр Евангелия № 9422, его связи с искусством стран Средиземноморья, в контакте с которыми Киликия оказалась вследствие своего географического и исторического положения. The illumination of the Gospel No. 9422 of M.Mashtots Matenadaran (Yerevan) is one of the most refined and luxury manifestations of Armenian Cilician miniature painting. The stylistic rendering of the illustrations of this manuscript is corresponding to Armenian Cilician royal manuscripts of 80-s of XIII century. Time has dealt kindly with this Gospel book; the miniatures capture with the beauty of their colors. This manuscript is decorated with the Letter of Eusebius and ten Canon tables, the portraits of four evangelists, the incipit pages of their Gospels and six full-page miniatures. The decoration of Canon tables and incipit pages surprise with amazing fantasy and scrupulous rendering of details. Many art historians, the explorers of Armenian medieval art, wrote about this Gospel (A. Svirin, L. Durnovo, A. Mnatsakanian, S. Der Nersessian, V. Kazaryan, I. Drampyan), but still there is no any monograph about this manuscript. The main purpose of this Ph.D thesis, is comprehensive research and analysis of miniatures of Gospel No. 9422, particularly in connection with the art of the Mediterranean countries, taking into consideration the fact that due to its geographical and historical position Cilicia was connected to that countries.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Миниатюры рукописи № 9422 матенадарана имени М. Маштоца в контексте искусства средиземноморья.Miniature painting of gospel no. 9422 of M. Mashtots matenadaran the context of mediterranean art.
    Uncontrolled Keywords: Чукасзян Сатеник Левоновна, Chookaszian Satenik
    Subjects: Art Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 27 Oct 2016 11:17
    Last Modified: 01 Dec 2016 10:33
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3703

    Actions (login required)

    View Item