Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Արտաքին գործոններով պայմանավորված գնաճի գնահատման և կանխատեսման հիմնախնդիրները (Հայաստանի օրինակով)

Պատվականյան, Հովսեփ Արմենի (2016) Արտաքին գործոններով պայմանավորված գնաճի գնահատման և կանխատեսման հիմնախնդիրները (Հայաստանի օրինակով). PhD thesis, Հայ-Ռուսական (Սլավոնական) համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (3392Kb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (1096Kb)

      Abstract

      Современные методологические подходы прогнозирования инфляции уходят корнями во вторую половину 70-х и начало 80-х годов ХХ-ого века, период, когда первоочередной целью правительств большинства развитых стран стало регулированиe инфляции и поддержание стабильного уровня цен. В то время необходимость прогнозирования инфляции была ознаменована, помимо всего прочего, социальными и политическими аспектами, когда в 1973 году, вследствие нефтяного эмбарго со стороны стран ОПЕК, кризис начал сопровождаться неимоверным ростом цен в Западной Европе и США, и за период 1965 – 1982 гг. розничные цены в указанных регионах выросли на рекордные за послевоенный период 100%. Именно в эти годы произошла сменa парадигм государственного регулирования с кейнсианской на монетаристскую, где использование денежно-кредитной политики с целью смягчения циклических колебаний и обеспечения низких темпов инфляции легло в основу всей концепции регулирования. Соответственно, моделирование и прогнозирование инфляции становится одной из самых актуальных, но в то же время и сложных проблем, в макроэкономической теории. Это обуславливалось необходимостью в своебразном ориентире, с одной стороны – для центральных банков, с точки зрения выбора режима монетарной политики и использования имеющихся монетарных иснтрументов для стабилизации уровня цен в стране, с другой стороны – для экономических субъектов, с точки зрения формирования своих инфляционных ожиданий, а следовательно, и хозяйственной деятельности, на основе полученных прогнозов. Имеющиеся в 80-90-х гг. методологические подходы моделирования инфляции в основном описывали ее посредством эндогенных детерминантов воздействия. Прогнозирование инфляции получило концептуально новый виток развития по мере усиления интеграционных и глобализационных процессов. За последние десятилетия, тенденции динамичной трансформации мировой экономической системы в рамках финансовой глобализации и торговой либерализации предопредилили повышенную чувствительность национальных экономик к экзогенным шокам и флуктуациям на мировом рынке. Статистический обзор ифляционных процессов в развивающихся и развитых странах за последние 30 лет свидетельствует о том, что поднятие общего уровня цен в этих странах начало все больше обуславливаться воздействием факторов внешнеэкономической природы: избыточным притоком иностранного капитала, ростом цен на импортные товары, колебанием цен на энергоресурсы, и рядом других экзогенных переменных. На сегодняшний день центральные банки ряда стран уже поставили перед собой задачу прогнозирования экзогеннофакторной инфляции. Однако, повторение инфляционных процессов одинаковой, экзогенной природы и несовпадение ее фактических значений с имеющимися прогнозами свидетельствует о том, что использование имеющихся моделей инфляции является недостаточно эффективным и есть необходимость применения концептуально нового экономико-математического аппарата для решения проблем прогнозирования экзогеннофакторной инфляции. В данном контексте первоочередной задачей центральных банков является модернизация инструментов и механизмов оценки, прогнозирования и регулирования разрастающихся инфляционных процессов. Ատենախոսությունը նվիրված է Հայաստան Հանրապետության՝ արտաքին գործոններով պայմանավորված գնաճի գնահատման և կանխատեսման հիմնախնդիրների հետազոտությանը: Հաշվի առնելով տնտեսության բարձր դոլարայնացման պայմաններում Հայաստանի մեծ կախվածությունը ներմուծումից և Ռուսաստանի Դաշնությունից ստացվող մասնավոր դրամական փոխանցումներից՝ նույնիսկ փոքր արտաքին տատանումները էական ազդեցություն են ունենում երկրում գների մակարդակի բարձրացման վրա՝ դրամավարկային տրանսմիսիոն մեխանիզմի արտարժութային կապուղու միջոցով: Վերջինիս առավել ակնհայտ օրինակներ կարելի է համարել 2009 թ. մարտին և 2014 թ. նոյեմբերին ազգային արժույթի շուկայի փլուզումը, երբ էներգակիրների համաշխարհային շուկայում, ինչպես նաև Ռուսաստանի արտարժութային շուկայում տեղի ունեցած էկզոգեն ցնցումների հետևանքով մեկ օրվա ընթացքում հայկական դրամն արժեզրկվեց համապատասխանաբար 22% և 18%, ինչին և հաջորդեցին գնաճային գործընթացները: Եվ չնայած այն հանգամանքին, որ Հայաստանի Կենտրոնական բանկը փորձել է կայունացնել իրավիճակը առկա դրամավարկային գործիքների միջոցով, վերոհիշյալ դեպքերը մեկ անգամ ևս փաստեցին գնաճի կանխատեսումների անհամատեղելիությունը և դրա՝ էկզոգեն գործոններով պայմանավորված բաղադրիչի կանխատեսման համար կիրառվող տնտեսամաթեմատիկական մոդելների արդիականացման անհրաժեշտությունը: Այսպիսով, հետազոտության թեմայի արդիականությունն որոշվում է Հայաստանում գնաճային գործընթացների կարգավորման համակարգի բարելավման, ինչպես նաև էկզոգեն գործոններով պայմանավորված գնաճի կանխատեսման նոր և կիրառական մոդելների զարգացման անհրաժեշտությամբ: Ատենախոսության հիմնական նպատակն է՝ արտաքին գործոններով պայմանավորված գնաճի առանձնահատկությունների հետազոտումը և ավելի որակյալ կանխատեսման, մոդելավորման գնահատականներ ապահովող մեխանիզմենրի առաջարկումը: Նշված նպատակի իրագործման համար ատենախոսությունում առաջադրվել և լուծվել են հետևյալ խնդիրները՝ գնահատել Հայաստանի տնտեսության արտաքին գործոններից կախվածությունը՝ կիրառելով իրական բիզնես ցիկլի մոտեցումը՝ ընգրկելով Հայաստանից Ռուսաստան միգրացիոն հոսքերը նկարագրող փոփոխականը, գնահատել արտաքին գործոնների ազդեցությունը Հայաստանում տեղի ունեցող գնաճային գործընթացների վրա, իրականացնել Հայաստանում գնաճի վրա դոլար/դրամ փոխարժեքի տատանումների փոխանցման աստիճանի գնահատում, ուսումնասիրել շուկայական իշխանության համակենտրոնացման դերը Հայաստանի գնաճի ձևավավորման գործընթացում, իրականացնել փոխարժեքային տատանումների փոխանցման աստիճանի համեմատական գնահատում մի շարք հետխորհրդային տնտեսությունների համար, գնահատել ՀՀ արտահանման ներուժի և տնտեսական ակտիվության դանդաղեցումը՝ ՀՀ ԿԲ իրականացվող դրամավարկային քաղաքականության հետևանքով, իրականացնել գնաճի կանխատեսման գծային մոդելների համեմատական վերլուծություն և բարելավել գնաճի կանխատեսման մեխանիզմները՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տնտեսությանը բնորոշ ոչ գծայնությունները, այդ թվում՝ ՀՀ ներմուծվող ապրանքների շուկաների մենաշնորհացումը: Հետազոտության օբյեկտն է հադիսանում արտաքին գործոններով պայմանավորված գնաճը Հայաստանի Հանրապետությունում, իսկ առարկան՝ դրա գնահատման և կանխատեսման մոտեցումների մշակումը: Ատենախոսությում կատարված հետազոտության և վերլուծության արդյունքում ստացվել են գիտական նորույթ արտացոլող հետևյալ հիմնադրույթները՝ մշակվել է ՀՀ տնտեսության միգրացիայի գործոնի ընդգրկմամբ էկզոգեն կախվածության աստիճանի գնահատման արդիականացված մոդել՝ իրական բիզնես ցիկլի մոտեցման կիրառմամբ, մշակվել է գնաճի կանխատեսման հայեցակարգային մոտեցում՝ հիմնված արտաքին գործոնների՝ սպառողական գների ինդեքսի վրա ազդեցության համապարփակ գնահատման վրա, հայտնաբերվել, հիմնավորվել է գնաճի կանխատեսման գծային մեխանիզմների անորակությունը և մշակվել է գնաճի կետային կանխատեսման յուրովի մեխանիզմ, որն ենթադրում է գնաճը պայմանավորող գործոնների ցուցանիշների ոչ գծային բնույթն և հաշվի առնում արտաքին գործոնների մեծ դերակատարությունը գնաճի ձևավավորման գործընթացում, Մարկովյան անցումային շղթաների կիրառման ավանդական մոտեցումների կատարելագործման հիման վրա առաջարկվել և փորձարկվել է ՀՀ գնաճի հավանակային կանխատեսման յուրովի մեթոդաբանություն: The thesis is devoted to the research of issues of exogenously driven inflation assessment and forecasting in Republic of Armenia. In this context, modernization of the inflation assessment, forecasting, regulation instruments and mechanisms become underlying in the monetary policy of the Central Banks. With regard to the macroeconomic system of Armenia, it should be noted that due to import dependence, a high level of dollarization and big volume of remittances received by the population, even small external shocks have a significant influence on the price level in the country, which is mainly induced through the exchange channel of the monetary transmission mechanism. The most obvious examples here can be deemed the collapse of the national currency market in March 2009 and November 2014, when as a result of exogenous shocks on the global energy market and the currency market of Russia devaluation of the Armenian dram was 22% and 18%, respectively, which furthermore triggered inflationary processes in the country. And even though the Central Bank of Armenia tried to stabilize the situation by means of available monetary instruments, the abovementioned cases have once again highlighted the inadequacy of existing inflation forecasts, and the need for modernization of economic and mathematical modeling apparatus for its exogenous component. Thus, the relevance of research topic is determined by the need to improve the system of regulation of inflationary processes in Armenia and the development of models and tools to consistently forecast inflation driven by the exogenous factors. The aim of the contribution is to study the specifics of exogenously driven inflation and develop mechanisms for its modeling and forecasting, providing a more consistent estimates. To achieve this goal the following basic issue have been put and solved in the thesis: to assess exogenous dependency of the Armenian economy based on the real business cycle modified by the factor of the migration from Republic of Armenia to Russian Federation; to assess the impact of the exogenous factors on inflationary processes in Armenia; to implement the assessment of the USD / AMD exchange rate pass-through in Armenia; to examine the role of market power concentration in the formation of inflation in Armenia; to carry out a comparative analysis of the exchange rate pass-through for a number of post-Soviet countries with low capacity economies; to assess the loss of export potential and a slowdown in economic activity in Armenia due to the current CBA monetary policy; to carry out a comparative analysis of the inflation forecasting linear models on the basis of the predictive power and to improve the mechanisms of inflation forecast, taking into account the non-linearities of the Armenian economy, including the factor of market monopolization of imported goods in Armenia. The object of the thesis is the exogenously driven inflation in Armenia. The subject of the thesis is development of approaches to assessing and forecasting exogenously driven inflation in Armenia. The results of the research that contain scientific novelty are: A model of real business cycle modified by the factor of the migration has been developed to assess the exogenous dependency of the Armenian economy; A conceptually new approach to inflation forecasting has been developed based on the thorough assessment of the influence of the exogenous factor on the consumer price index; Inconsistency of the inflation forecasting linear model schemes has been revealed and justified and a mechanism of inflation point prediction accounting for non-linear character of the factors in place and the strong influence of the external factors has been developed; Methodology of probability distribution forecasting of the inflation in Armenia based on the improvement of the traditional approaches to the use of the Markov chains of switching regimes has been developed and tested.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Արտաքին գործոններով պայմանավորված գնաճի գնահատման և կանխատեսման հիմնախնդիրները (Հայաստանի օրինակով): The issues of exogenuosly driven inflation assessment and forecasting (on the example of Armenia).
      Uncontrolled Keywords: Պատվականյան Հովսեփ Արմենի, Patvakanyan Hovsep Armen
      Subjects: Economy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 28 Oct 2016 15:51
      Last Modified: 31 Oct 2016 10:03
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3714

      Actions (login required)

      View Item