Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ջազը Հայաստանում

Թութունջյան, Արմեն Գրիգորի (2013) Ջազը Հայաստանում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (561Kb)

    Abstract

    Джаз – дитя ХХ века. Первым проявлением этого музыкального жанра считаются фортепианный стиль рэг-тайм, и последовавший за ним ансамблевый стиль диксиленд, зазвучавшие на земле Америки, в США, в начале ХХ века. Этому предшествовал процесс 300-летнего смешивания на североамериканской земле двух великих музыкальных традиций – европейской и западно-африканской. Этот удивительный сплав музыкальных культур разных народов, живших бок о бок на североамериканской земле (позднее в США), уже изначально указывал на интернациональную природу джаза и, соответственно, на его способность распространиться далеко за пределами своей исторической родины. С поразительной скоростью расширив число своих слушателей и исполнителей в самих США, джаз пересек Атлантику, и в 30-х годах прошлого века его уже слушали и исполняли в большинстве крупных городов Европы. К 1940-му году джаз, можно сказать, покорил весь мир. Его появление в Армении датировано официально 1938-ым годом. Наша национальная музыкальная культура накопила значительное число высокохудожественных образцов джазовой и эстрадной музыки с элементами джаза, которые должны быть удостоены внимания со стороны музыковедов. Среди огромного количества записанной армянскими музыкантами музыки можно найти различные проявления джазовой стилистики, как то:- исполнения “чистого” джаза, джазовой классики согласно законам жанра в границах джазового репертуара, известного во всем мире; - исполнения собственных оригинальных произведений опять-таки в идиомах классического джаза, где может в определенной степени проявиться национальная музыкальная принадлежность автора; - исполнения собственных композиций или обработки известных армянских мелодий, где превалируют элементы нашей музыкальной традиции и во многих случаях наряду с типичными для джаза инструментами используются армянские народные инструменты. Этот большой и сложный пласт нашей музыкальной культуры не исследован должным образом и не представлен в отдельных специальных музыковедческих трудах. По джазу в Армении литературы не издавалось, за исключением книги М. Берко1. Цель и задачи исследования. Целью данного исследования является изучение более чем 70-летней истории становления и развития джазовой музыки в Армении. В развернутом виде представляется весь процесс становления и развития джазового искусства в Армении, в хронологическом порядке описываются события, представляются творческие портреты музыкантов-создателей самой музыки с указанием роли и вклада каждого из них в развитие джаза в Армении. Ատենախոսությունը նվիրված է Հայաստանում ջազային երաժշտության մոտ 75 տարիների պատմության: Ջազին նվիրված այս աշխատությունը առաջինն է հայկական երաժշտագիտության մեջ և արժեքավորվում է առաջին հերթին նրանով, որ կարող է հիմք և հենակետ դառնալ երիտասարդ հայ երաժշտագետների համար, ովքեր կմտադրվեն ուսումնասիրել հայաստանյան ջազի տարբեր կողմերը: Ատենախոսության նախաբանում հեղինակը համոզիչ կերպով ներկայացրել է այն նախադրյալները, որոնց շնորհիվ ջազը, իր տարածման գործընթացում պետք է որ դառնար հայաստանյան երաժշտական մշակույթի մի կարևոր մաս, որը ձեռք կբերեր միջազգային ճանաչում և հեղինակություն: Ատենախոսությունը ունի հետևյալ կառուցվածքը. Առաջաբան, Գլուխ 1. Ջազը որպես XX դարի երևույթ: Գլուխ 2. Հայաստանի երաժշտական մշակույթի վիճակը XX դ. սկզբին: Ջազի տարածումը: Հայաստանյան ջազի սովետական ժամանակաշրջանը: Գլուխ 3. 1990-ականների սկիզբ և հայաստանյան ջազի զարգացման հետսովետական ժամանակաշրջանը: Գլուխ 4. Հայերը արտասահմանյան ջազում, Եզրակացություններ, Օգտագործված գրականության ցանկ, Հավելված 1. Ջազը Հայաստանի ԶԼՄ-ներում (ջազի մասսայականացնողները հայաստանյան ռադիո և հեռուստակայաններում, ջազի մասին գրող լրագրողները), Հավելված 2. Հայաստանյան ջազմենների ընտիր դիսկոգրաֆիան: Ատենախոսը մինչ հիմնական նյութը ներկայացնելը ցույց է տվել ջազային երաժշտության ծագման և ձևավորման երկարատև, մոտ երեք դար տևող գործընթացը, որը իրենից ներկայացնում էր երկու հզոր արևմտաաֆրիկյան և եվրոպական երաժշտական մշակույթների մերձեցում, որի արդյունքում էլ XX դարի սկզբին լսվեցին նոր երաժշտության հնչյունները: Այդ երաժշտությունը անվանեցին «jazz» (ջազ): Հեղինակը անդրադառնում է նաև այդ բառի ստուգաբանությանը, ներկայացնելով տարբեր լեզվական բացատրություններ: Այնուհետև ատենախոսն ուրվագծում է ջազի տարածման ուղիները ԱՄՆ-ից Եվրոպա, Ռուսաստան և վերջապես Հայաստան: Հեղինակը բացահայտում է հայաստանյան ջազարվեստի հետևյալ կարևոր փուլերը. սովետական ժամանակաշրջան, ետսովետական ժամանակաշրջան: Սովետական շրջանը ներկայացվում է հետևյալ կարևոր հատվածներով. վաղ, «նախաջազային» հատված, 1938–1956, երբ «ջազ» անվան ներքո գործում էր Արտեմի Այվազյանի ղեկավարած պետական մեծ նվագախումբը` կատարելով պոպուլյար երգային և պարային մեղեդիներ, ինչը ջազ չէր: Սակայն այդ նվագախումբը, որն իր գործիքային կազմով նմանվում էր այդ ժամանակաշրջանում գործող իսկական ջազ-նվագախմբերին, խթան դարձավ մեզանում հաջորդ տարիներին իսկական ջազային կատարողականության և ստեղծագործության ի հայտ գալուն: - 1950-ականներից մինչև 1970-ականները: Այս փուլում Կոնստանտին Օրբելյանի ղեկավարած Հայաստանի պետական էստրադային նվագախմբի նվագացանկում հայտնվեցին առաջին մաքուր ջազային կատարումները (սկսած 1956-ից), իսկ 1960-ականների կեսից ջազը հնչում էր նաև Մարտին Վարդազարյանի ղեկավարած երաժշտական խմբերում: 1960-ականների վերջում ինքնագործունեությունից ծնունդ առած ջազային եռյակը, որը կազմել էին դաշնակահար Լևոն Մալխասյանը, կոնտրաբասիստ Արթուր Աբրահամյանը և թմբկահար Արմեն Թութունջյանը, աչքի ընկավ կատարողական բարձր վարպետությամբ և որակապես նոր, իսկական ջազային հնչողությամբ: Այդ եռյակը նախապատրաստեց մեր ջազի առաջին լուրջ հաջողությունները, որոնք եկան 1970-ականների սկզբին, և որոնց մասնակցեցին նաև Ալեքսանդր Զաքարյանը, Երվանդ Երզնկյանը, Ակսել Բակունցը: The thesis is dedicated to the development of Jazz music in Armenia for the past 75 years. This is a pioneering work in the Armenian Musical Studies that can be used as a basic course for the young adepts of Jazz music in Armenia, which is one of the valuable characteristics of the work under consideration. The Preface presents the prerequisites for the jazz music which in the process of its dissemination was to become an important part in the Armenian musical culture, and to acquire a high degree of International recognition. Prior to the basic research section, the thesis presents a story of the origin and development of jazz music covering a period of about three centuries, which is actually a merger of two great musical traditions: West-African and European, resulting in the appearance on the turn of the 20th century of what is known as Jazz. The author provides an exploration of etymology of the word Jazz. Further on, there is an outline of the pathways of jazz being spread onto Europe, Russia, and Armenia. The findings of the Author include the following important stages of Jazz in Armenia. The Soviet Period The Post-Soviet Period. The Soviet Period is represented by the following steps: early (pre-jazz period), 1938 – 1956, when the Armenian Jazz Big Band under Artemiy Ayvazyan used to perform popular song and dance music which was not jazz. The orchestra however containing jazz instruments was a copy of existing jazz bands and could provide an impetus for being developed later into a real jazz performance and composition. From 1950s to 1970s The orchestra was led by Konsrtantin Orbelyan who introduced original Jazz compositions (since 1956). Since the mid-1960s Jazz was played by bands led by Martin Vardazaryan. In the late 1960s the amateur jazz trio including Levon Malkhasyan (piano), Arthur Abramyan (bass), Armen Tutunjyan (drums) became visible through its high performance standard and a new genuine jazz sound. That trio had paved the way to the initial success of Jazz in Armenia that arrived in the early 1970s with the advent of Alexander Zakaryan, Yervand Yerznkyan, Axel Bakunts. From 1970s to 1980s The Armenia’s jazz owes it success to the Big Band of Konstantin Orbelian, Arthur Abramyan Quartet, David Azaryan and Artashes Kartalyan Jazz Trios, Tatevik Hovanesyan (vocal), followed by the new young gifted musicians: pianists Vahagn Hayrapetyan, Hayk Shakaryan, Armen Martirosyan, Khachatur Sahakyan, vibraphonist Tigran Peshtmajyan, saxophon players Armen Hyusnunts and Arsen Nersessyan who would in the coming years become the leaders of their own bands and top-level professionals. The post-Soviet period is recognized by the Author as a period of stormy development of jazz music, for, in contrast to the Soviet years, jazz music has acquired its natural environment (cafes, restaurants, night clubs and entertainment joints. Jazz became a rewarding business bringing in competition and the relevant explosion in the level of performance. The Author presented over 50 creative portraits of notable musicians demonstrating the dynamic development of both performance and composition. The Armenian jazzmen can be duly represented in traditional and ethnic jazz, both domestically and abroad.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Ջազը Հայաստանում: Jazz in Armenia.
    Uncontrolled Keywords: Թութունջյան Արմեն Գրիգորի, Tutunjyan Armen
    Subjects: Art Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 31 Oct 2016 10:48
    Last Modified: 31 Oct 2016 10:48
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3719

    Actions (login required)

    View Item