Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Սիմվոլիզմը հայ կերպարվեստում. XIX դարի վերջ - XX դարի սկիզբ

Մկրտչյան, Մանե Գառնիկի (2013) Սիմվոլիզմը հայ կերպարվեստում. XIX դարի վերջ - XX դարի սկիզբ. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (993Kb)

    Abstract

    19-րդ դարի վերջում Ֆրանսիայում ծագած սիմվոլիզմը կարճ ժամանակահատվածում գրավեց ինչպես ողջ Եվրոպան, այնպես էլ Ռուսաստանը: Կյանքի իմաստն արտաքին աշխարհից անդին փնտրող այս μազմաμովանդակ գեղարվեստական ուղղությունն իր դերն ու տեղն ունեցավ նաև հայ գրականության և արվեստի էջերում: Պատմական ծանր իրադարձությունների μովով անցնող հայ արվեստագետների համար ևս իրականությունից փախուստ տվող սիմվոլիզմը ոգեշնչման աղμյուր, նաև յուրօրինակ ապաստան դարձավ: Եվրոպական արվեստաμանական միտքը տարիներ շարունակ առանձին մենագրությունների և ալμոմների միջոցով անդրադարձել է սիմվոլիստական ուղղությանը: Դեռևս 1956թ. լույս տեսած Ջոն Ռևալդի «Պոստիմպրեսիո-նիզմի պատմություն: Վան Գոգից Գոգեն»1 գրքից մինչև վերջին տարիներին հրատարակված ամփոփ աշխատություններում (Մ. Գիμսոն` «Սիմվոլիզմ»2, Ռ. Ռապետի` «Սիմվոլիզմը»3) մանրակրկիտ քննության են առնված թե՛ սիմվոլիզմի պատմությունը, թե՛ ուղղության հայտնի ներկայացուցիչների ստեղծագործությունները: Հայ կերպարվեստում սիմվոլիզմի ունեցած տեղն ու դերը ցայսօր μացահայտված չէ: Հայ արվեստաμանության պատմության մեջ սիմվոլիզմին նվիրված առանձին մենագրություններ չկան, մինչդեռ ուղղությանն այս կամ այն չափ հարել են հայ արվեստի խոշորագույն ներկայացուցիչները` Վարդգես Սուրենյանցը, Եղիշե Թադևոսյանը, Մարտիրոս Սարյանը, Հակոμ Գյուրջյանը: Հայ արվեստում սիմվոլիզմի հարցերի քննության տեսակետից μացառիկ են Արարատ Աղասյանի «Մարտիրոս Սարյան. վաղ ստեղծագործությունը»4 և «Սիմվոլիզմը և Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործությունը»5 մենագրությունները: Աշխատանքի նպատակն ու խնդիրները: Ատենախոսության նպատակն է μացահայտել և ուսումնասիրել սիմվոլիզմի դրսևորումները 19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզμի հայ կերպարվեստում: Ատենախոսության խնդիրներն են. ուսումնասիրել սիմվոլիզմի պատմությունը, հիմնարար դրույթները և ուղղության գլխավոր ներկայացուցիչների արվեստը, քննել գրական-գեղարվեստական այն ընդհանուր մթնոլորտը, որը նպաստեց հայ կերպարվեստում սիմվոլիզմի սաղմնավորմանը, բացահայտել և ներկայացնել այն հայ արվեստագետների ստեղծագործությունը, ում աշխատանքներում դրսևորվել է սիմվոլիզմի ազդեցությունը, մանրամասն քննել հայ կերպարվեստում սիմվոլիզմի օրինակները, վերարժևորել սիմվոլիզմի տեղն ու դերը հայ կերպարվեստում6: Диссертация посвящена комплексному изучению и детальному анализу влияния символизма в армянской живописи конца 19-го – начала 20-го веков. В конце 19-го века во Франции зародилось новое художественное направление – символизм. Символисты полагали, что мир – это не более чем смутное отражение реальности; реальна только Идея, скрытая за видимым миром и достижимая лишь посредством искусства. Символизм за короткое время покорил всю Европу и нашел своих верных последователей также в России, в лице выдающихся теоретиков, поэтов и художников. В конце 19-го – начале 20-го веков символизм проявился и в армянском искусстве. Символистическим духом пронизана поэзия Ваана Теряна и ранний период творчества Егише Чаренца. В начале 20-го века влияние символизма чувствуется также в армянских периодических изданиях. На страницах ''Вестника литературы и искусства'' и ''Гехарвеста'' (''Искусство''), появляются статьи, обсуждающие теоретические вопросы течения. Среди последних важное место занимает статья Н. Адонца ''Литературные заметки: символизм и декаданс'', опубликованная в первой книге ''Вестника'' в 1904 году. Хотя символизм, как и предшествующий ему импрессионизм и последующие новаторские течения начала 20-го столетия, не состоялся в армянском изобразительном искусстве как единое течение или школа, однако вдохновил таких выдающихся мастеров, как Вардгес Суренянц, Егише Татевосян, Мартирос Сарьян, Акоп Гюрджян. В диссертации армянский символизм в основном изучается на примерах творчества вышеназванных мастеров. Искусство каждого из них рассматривается отдельно и всесторонне, так как в их творчестве символизм каждый раз интерпретируется по-новому, в зависимости от эстетических воззрений и творческого кредо художника. This thesis is a comprehensive and detailed study of Symbolism in Armenian art in the late 19th and early 20th centuries. By the end of the 19th century Symbolism, a new artistic movement, took its origin in France. The successors of this movement believed that the objective world is but a dim reflection of reality, whereas it is the Idea that is the most real, the Idea, hidden beyond the visible world and attainable solely through art. In a very short period of time the Symbolist ideology was disseminated throughout Europe and Russia becoming the main subject of interest for many outstanding theorists, writers and artists. In the late 19th and early 20th centuries Symbolism appeared also in Armenian art. Vahan Teryan’s poetry, as well as the early period of Eghishe Charents’ oeuvre, is fully penetrated by Symbolism. The impact of Symbolism is obvious in Armenian periodicals of the early 20th century. In “Bulletin of Literature and Art” and “Gegharvest” (“Art”) one can find articles discussing theoretical problems of Symbolism. N. Adonts is the author of one of the most important articles: “Literary Notes: Symbolism and Decadance” (“Bulletin of Literature and Art”, Book N1, 1904). Though Symbolism didn’t manifest itself as an integral artistic movement in Armenian art (this was also characteristic for Impressionism and modern movements of the early 20th century), it inspired several great Armenian artists, Vardges Surenyants, Eghishe Tadevosyan, Martiros Saryan, Hakob Gurdjian among them. The thesis is based on the study of the art of the above-mentioned artists. The art of each of these artists is discussed separately taking into consideration the fact that Symbolism in their oeuvre differs according to their own aesthetic views.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Символизм в армянском изобразительном искусстве: конец 19-го–начало 20-го веков. Symolism in armenian art: late 19th century and early 20th century.
    Uncontrolled Keywords: Мкртчян Манэ Гарниковна, Mkrtchyan Mane
    Subjects: Art Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 01 Nov 2016 10:24
    Last Modified: 01 Nov 2016 10:24
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3733

    Actions (login required)

    View Item