Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Միքայել Թարիվերդիևի օպերաները

Գրիգորյան, Նաիրա Գագիկի (2014) Միքայել Թարիվերդիևի օպերաները. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (467Kb)

    Abstract

    Հայ կոմպոզիտորների1 ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությունը հայրենական երաժշտագիտության կարևորագույն խնդիրներից է: Թեև թվում է, թե հայ երաժշտությունն արդեն բազմակողմանիորեն ուսումնասիրված է, սակայն միշտ էլ մնում են հետազոտողի ուշադրությունից վրիպած առանձին հատվածներ: Նման սակավ ուսումնասիրված երևույթների թվին են դասվում Միքայել Թարիվերդիևի (1931-1996) օպերաները: Ի տարբերություն կոմպոզիտորի կինոերաժշտության և վոկալ շարքերի, նրա օպերաները հայրենիքում լայն տարածում չեն գտել, չեն հրատարակվել և հանգամանալից չեն ուսումնասիրվել: Մինչդեռ ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1986), ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1979), ՍՍՀՄ Պետա-կան մրցանակի դափնեկիր (1977), ֆիլմի համար լավագույն երաժշտության «Նիկա» մրցանակի եռակի դափնեկիր (1991, 1994, 1997), միջազգային 18 մրցույթնե-րի, որոնց թվում Ամերիկյան երաժշտության ակադեմիայի (1975) և ճապոնական «Վիկտոր» ձայնագրման ֆիրմայի (1978) մրցանակների դափնեկիր, կոմպոզի-տոր Մ.Թարիվերդիևի2 գրչին են պատկանում չորս օպերա, չորս բալետ, երկու կոնցերտ ջութակի և նվագախմբի համար, Ալտի կոնցերտը, գործիքային, այդ թվում նաև երգեհոնային, մի շարք ստեղծագործություններ: Երաժշտական թատրոնը գերել է Մ.Թարիվերդիևին դեռևս պատանեկությունից: 1947-ին երիտասարդ կոմպոզիտորը գրում է «Ափին» և «Հարցաքննություն» բալետները: 1966-ին ստեղծվում է կոմպոզիտորի առաջին՝ «Ո՞վ ես» օպերան, իսկ 1970-ին՝ «Ստվերներ» աբստրակտ բալետային սյուիտը: 1973-ի դեկտեմբեր-1974-ի հունվարով է թվագրված «Երջանկության պոեմ» բալետի կլավիրը: Բեղուն էին 1980-ականները՝ ստեղծվում են «Աղջիկը գնդի վրա» (կամ «Գեռնիկա», 1984) և «Աղջիկը և մահը» (1986) բալետները, «Կոմս Կալիոստրո» (1981), «Սպասում» (1984) և «Ֆիգարենկոյի ամուսնությունը» (1989-1990) 1 «Հաճախ ինձ ասում են. Դուք հայ եք, բայց գրում եք ոչ հայկական երաժշտություն: Դա շատ սխալ մտածելակերպ է, որովհետև երաժշտության ազգայնությունը բոլորովին լադային յուրահատուկ ինտոնացիաների, հարմոնիաների և ռիթմերի նեղ շրջանակը չէ: Ստեղծագործողի ազգության բաղադրատարրերն այլ են՝ դրանք նրա հոգեկան կառուցվածքն ու մտածելակերպն են, երևույթների նրա գնահատումն ու արտահայտման մեթոդները: Որ-քան էլ պարադոքսային է, այնուամենայնիվ, ես համարում եմ, որ գրում եմ հատկապես հայկական երաժշտություն»: Տե՛ս Գուրգեն Իվանյան, Ես երջանիկ եմ, որ ստեղծագործում եմ այսօրվա երիտասարդության համար, «Գարուն», 1968, N 12, էջ 18: 2 1999-ից երկու տարին մեկ անգամ Կալինինգրադում անց է կացվում Մ.Թարիվերդիևի անվան միջազգային երգեհոնային մրցույթը, որը տարեց տարի ընդլայնում է իր աշխար-հագրությունը: 2003-ի սեպտեմբերի 3-ին «ԿԴ Ավիա» (Կալինինգրադ) ռուսական ավիաընկերության Բոինգ 737-300 ինքնաթիռներից մեկին շնորհվեց Մ.Թարիվերդիևի անունը: 2009-ի հունվարի 27-ից Մոսկվայի N 37 երաժշտական դպրոցն անվանակոչվել է Մ.Թարիվերդիևի անունով: Цель диссертации - комплексное исследование оперного наследия Народного артиста РСФСР (1986), Заслуженного деятеля искусств РСФСР (1979), лауреата Государственной премии СССР (1977) композитора Микаэла Таривердиева (1931-1996). М. Таривердиев был увлечен музыкальным театром с юношеских лет. В 1947 году молодой композитор пишет два одноактных балета - “На берегу” и “Допрос”. В 1966 году рождается первая опера композитора -“Кто ты?”, а в 1970 году - абстрактная балетная сюита из пяти номеров. Клавир балета “Поэма о счастье” помечен концом декабря 1973 - началом января 1974 года. Весьма плодотворными были 1980-ые годы: создаются балеты “Девочка на шаре” (“Герника”, 1984) и “Девушка и Смерть” (1986), оперы “Граф Калиостро” (1981), “Ожидание” (1984) и “Женитьба Фигаренко” (1989-1990). В основе диссертации лежит исследование авторских рукописей М. Таривердиева. Впервые в диссертации:  анализируются оперы “Кто ты?” (1966), “Граф Калиостро” (1981), “Ожидание” (1984), “Женитьба Фигаренко” (1989-1990);  раскрываются музылально-стилистические особенности опер, уточняется их место и роль как в творческом наследии композитора, так и в истории советской музыки; рассмотрена роль оркестра в операх и представлены особенности музыкальной палитры композитора; сформулированы характерные для музыкального театра М. Таривердиева драматургические, музыкально-стилистические особенности. Диссертация состоит из предисловия, четырех глав (Глава 1 - опера “Кто ты?”, Глава 2 Опера “Граф Калиостро”, Глава 3 - Опера “Ожидание”, Глава 4 – Опера “Женитьба Фигаренко”), выводов, списка использованной литературы, а также приложения, содержащего нотные примеры. Оперы М. Таривердиева – “Кто ты?”, opera-buffa “Граф Калиостро”, моноопера “Ожидание”, опера-гротеск “Женитьба Фигаренко” представляют разновидности камерной оперы. Независимо от литературного первоисточника, действия опер разворачиваются в современную для композитора эпоху, а герои опер – обычные люди, его современники, которые как бы шагнули из зала на сцену. В операх действие разворачивается стремительно, динамично. В “Графе Калиостро” действие разворачивается в течение 24 часов, в “Ожидании” - 32 минуты. В опере “Женитьба Фигаренко” развития и перерождения героев нет, между тем как духовно перерождаются герои других опер композитора – Кянукук (“Кто ты?”) или Алеша (“Граф Калиостро”). The aim of the current dissertation is an accurate study of the operatic theatre of composer Michael Tariverdiev (1931-1996), people’s artist of RSFSR (1986), an Honored Art Worker of Russia (1979), laureate of the State Award of USSR (1977). Musical theatre fascinated M.Taiverdiev since his adolescence. In 1947 the young composer wrote the ballets “On the beach” and “Interrogation”. In 1966 he composed his first opera “Who are you?” and in 1970 the abstract ballet suite “Shadows”. The ballet clavier “Poem about Happiness” was composed in December 1973-January 1974. 1980s were much productive: the ballets “Girl on the Ball” (or “Gernika”, 1984) and “Girl and Death” (1986), as well as the operas of “Count Kaliostro”(1981), “Waiting” (1984) and “Figarienok's Marriage” (1989-1990) were composed. The examination of the author manuscripts of Tariverdiev lies in the basis of the thesis work. Here the following tasks have been fulfilled for the first time: The operas of “Who are you?” (1966), “Count Kaliostro” (1981), “Waiting” (1984) and “Figarienok’s Marriage” (1989-1990) are discussed at large, Musical and expressive means of the operas are brought to light, and their role and significance in composer’s heritage and in history of soviet music are clarified, The role of the orchestra in operas are observed and the peculiarities of the composer’s musical palette are presented, Dramaturgical and linguo-stylistic features specific to M.Tariverdiev’s operatic theatre are represented. The thesis work consists of introduction, four chapters (Chapter I - The opera “Who are you?”, Chapter II - The opera “Count Kaliostro”, Chapter III - The opera “Waiting” , Chapter IV - The opera “Figarienok’s Marriage”), conclusions, bibliography, as well as appendices with note music examples. The opera “Who are you?”, opera-buff “Count Kaliostro”, mono-opera “Waiting” and opera-grotesque “Figarienok’s Marriage” represent different types of chamber opera. In the basis of these operas is the idea of victory of love as the highest vital power. Irrespective of the literal source, the opera actions take place in the composer’s epoch, and the opera heroes are ordinary people, his contemporary fellows, who seem to have just gone on stage from the chamber hall. The actions in the operas develop rapidly and dynamically: the action of the opera-buff “Count Kaliostro” advances in 24 hours and the mono-opera “Waiting” lasts 32 minutes. There is no evolution of images in the opera-grotesque “Figarienok’s Marriage”, whereas other heroes, like Kyanukuk in “Who are you?” and Alyosha in “Count Kaliostro” operas noticeable evolve.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Оперы Микаэла Таривердиева. Operas of Michael Tariverdiev.
    Uncontrolled Keywords: Григорян Наира Гагиковна, Grigoryan Naira
    Subjects: Art Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 02 Nov 2016 15:06
    Last Modified: 04 Nov 2016 10:00
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3735

    Actions (login required)

    View Item