Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայկական ժողովրդական փողային նվագարան` դուդուկ

Հովհաննիսյան, Սարգիս Էմիլի (2012) Հայկական ժողովրդական փողային նվագարան` դուդուկ. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (616Kb)

    Abstract

    Дудук является одним из любимейших и распространенных в Армении духовых народных инструментов. Аналогичные ему инструменты существуют на Кавказе, в соседних республиках Закавказья под иными названиями (дудуки, балабан, баламан и т.д.), Китае (гуань), Корее (пири), Японии (хитширики), Австрии и Германии (крумгорн). Все они, согласно исследованиям известного инструментоведа с мировым именем – Курта Закса, относятся к гобоям цилиндрической конфигурации. Тем не менее, лидирующее место среди них занимает дудук по той причине,что его тембр, как никакой другой, находится ближе всех к тембру человеческого голоса. Репертуар исполняемых на нем произведений велик – от простых сольных наигрышей до ансамблевых произведений – вплоть до внедрения его в партитуры произведений профессиональных композиторов. Исполнительское искусство на дудуке, начиная со второй половины XX века, получило невиданный размах, благодаря повсеместной пропаганде его со стороны таких маститых дудукистов, как Дживан Гаспарян, Михаил Садоев, Геворг Дабагян, Арсен Григорян и др. Это способствовало тому, что тембр этого инструмента стал использоваться помимо народных ансамблей и в симфонической, эстрадной и киномузыке. Несмотря, однако, на все свои достоинства, дудук все же является инструментом, малоизученным с исторической и технической точек зрения, в связи с чем нами были рассмотрены и изучены различные виды дудука, а также его разновидности, распространенные в Китае (гуань), Корее (пири), Японии (хитширики) и Австрии (крумгорн). В связи с новыми требованиями к дудуку потребовалась его доводка. Первым, кто разрешил этот вопрос, был дудукист Маргар Маргарян, создавший малую разновидность дудука и внедривший в его конструкцию настроечный конус, чем облегчил настройку дудука и что стало отличать армянский дудук от родственных ему инструментов на Кавказе и в Закавказье. Следующим шагом в модернизации дудука было создание его разновидностей различных тесситур выдающимися музыкантами Варданом Буни, Еноком Кочаровым и Георгием Минасяном. Несмотря на столь высокую популярность, дудук изучен очень мало как с исторической, так и с инструментоведческой точек зрения. О нем нет никакой основательной исследовательской научной литературы. Что касается исторического момента, известно, что за пределами Армении подобные инструменты существуют с X века (Япония, Корея и Китай). Нам неизвестно, когда дудук возник в Армении и под каким названием. Судя по художественным миниатюрам эпохи Средневековья, он существовал у армян в то же время. Были ли какие-либо в то время культурные связи между Арменией и странами Дальнего Востока –нам неизвестно. Неизвестно также и точное происхождение его названия. Все эти пробелы, допущенные в исследовании дудука, побудили нас написать диссертацию на эту тему, посвятив ее более глубокому исследованию этого скромного, но замечательного инструмента – дудука. Ատենախոսությունը նվիրված է դուդուկին` Հայաստանում և Անդրկովկասում ամենատարածված և իր ակուստիկ բացառիկ տվյալների շնորհիվ ամենասիրված հայկական ժողովրդական փողային նվագարանին: Թեև որպես մենակատար և անսամբլային գործիք Հայաստանում դուդուկն օգտագործվում է դեռևս X դարից, սակայն առավել մեծ ժողովրդականություն վայելեց XIX-XX դարերի սահմանագլխին` մեզ հասնելով կառուցվածքային տեսակետից անփոփոխ վիճակում: Դուդուկի կատարելագործմանն առաջինն անդրադարձել է Մարգար Մարգարյանը. նա փոքրացրել է դուդուկի չափսերը և իրար մոտեցրել նվագանցքերը, դուդուկի իրանի գլխամասում բերանոցի համար սարքել կոնաձև մուտք, ինչը հեշտացրել է նվագարանը լարելը: Այդ կոնաձև մուտքը բնորոշ է միայն հայկական դուդուկներին: Մ.Մարգարյանի ստեղծած դուդուկի տարատեսակը դարձավ սոպրանո-դուդուկի նախատիպ: Վարդան Բունին ստեղծեց դուդուկի ցածր տեսիտուրաների տեսակները, իսկ նրա գործը շարունակեցին դուդուկահարներ Ենոք Քոչարովը և Գեորգի Մինասյանը: Մինչ օրս դուդուկը գիտնականորեն քիչ է ուսումնասիրվել պատմական, երաժշտագիտական և տեխնիկական տեսակետներից: Առավել լիարժեք պատկերացում ստեղծելու նպատակով ատենախոսության մեջ տրված է համառոտ պատմական ակնարկ, գործիքի մանրամասն նկարագրությունը, տեխնիկական և երաժշտական բնութագրերը, պատրաստման մեթոդիկան, հնչյունաարտաբերումը, նվագացանկը: Առաջ է քաշվում առանց նվագարանի ակուստիկ հիմնական տվյալների խախտման` դուդուկի արդիականացման արդեն վաղուց հասունացած պրոբլեմը, տրվում է Հայաստանում և Անդրկովկասում դուդուկների պատրաստման տեխնոլոգիաների և կառուցվածքների համեմատական վերլուծությունը: Քննության է առնվում դուդուկի նվագացանկի զարգացումը XX դարի II կեսից` ներառելով նրա ներմուծումը հայկական սիմֆոնիկ երաժշտություն և կինոերաժշտություն, ներկայացվում դուդուկի ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի վրա և հիմնավորվում երաժշտական թերապիայում դրա օգտագործման անհրաժեշտության հարցը: Աշխատանքում ֆիզիկա-մաթեմատիկական բանաձևերի հաշվառմամբ նախանշվում են գործիքի երաժշտական-ակուստիկական պարամետրերի բարելավման հետագա ուղիները` բանաձևերի միջոցով հնարավոր է պատրաստել ավելի հստակ լարվածքով դուդուկներ` առանց վնասելու նրա հիմնական հատկությունները: Ներկայացված են դուդուկի մետրական և ակուստիկական տվյալների, հավասարաչափ և անհավասարաչափ տեմպերացված լարվածքների ինտերվալների գործակիցների աղյուսակներ, երեք հիմնական տրանսպոզիցիաների դուդուկների գծագրեր` կատարված և պատրաստված տեխնիկական հաշվարկների խստագույն հաշվառմամբ: The Dissertation is dedicated to duduc which is the most famous and widely distributed in Armenia and all of Transcaucasia. Owing to it’s exclusive acoustic parameters it became lovely among Armenians. Although it uses as a solo and ensemble instrument since X century but it’s popularisation duduc found on the boundary of XIX-XX centuries coming to us in it’s unchangeable form. The first musician who modernised duduc was Margar Margaryan: he reduced duduc’s length and drew it’s playholes. In the top part of instrument he made the mouthpiece conic entrance for it’s tuning’s simplification. This conic entrance has only Armenian duduc version. It’s modification constructed by M. Margaryan served as a prototype of modern duduc-soprano in D. Vardan Bouni created low register modifications of it and his deal at the later time continued Yenoq Qocharov and Georgi Minasyan. Up to our times duduc was scantily studied of historical, musicologial and technical sides. For the whole imagination of this instrument – in our work we included the short history of duduc, it’s scrupulous description and musical characteristics; the methods of creation of duduc and it playing. At a first there performed the problems of duduc modernisation in agreement of the modern musical requirements but without it’s acoustical and constructive changings. Here we also compared the methods of duduc creation in Armenia and the other Transcaucasian republics. In this work we also considered duduc’s musical repertoire since the second half of the XX century encluding in it also the Armenian symphonic works and film-music where duduc was encluded in scores as a specific-timbral instrument.As it shown the last experiences in the Yerevan Institute of physiology duduc can be used as an instrument in the modern musical therapy. In the work there are the physic-mathematical formulas to count of duduc’s exact parameters without damaging of it’s main meanings Here was performed the tables which enclude in it’s the parameters of three main versions of duduc, frequencies of uniformly and non-uniformly temperated musical pitches and duduc’s exact sketches. For the absolute consequences we studied more than 20 different examples of duduc.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Հայկական ժողովրդական փողային նվագարան` դուդուկ: The armenian folk wind-instrument duduc.
    Uncontrolled Keywords: Հովհաննիսյան Սարգիս Էմիլի, Hovhannesyan Sargis E.
    Subjects: Art Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 03 Nov 2016 17:16
    Last Modified: 03 Nov 2016 17:16
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3739

    Actions (login required)

    View Item