Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Սալիցիլիդեն ամինաթթուների խելատների և հակաուռուցքային դոքսոռուբիցին դեղանյութի ցինկօքսիդային կոմպոզիցիաների ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը

Միրզոյան, Աննահիտ Աշոտի (2016) Սալիցիլիդեն ամինաթթուների խելատների և հակաուռուցքային դոքսոռուբիցին դեղանյութի ցինկօքսիդային կոմպոզիցիաների ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը. PhD thesis, Հայստանի ազգային պոլիտեխնիկական ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (891Kb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (3464Kb)

      Abstract

      Ներկայումս ինտենսիվ զարգանում են զանազան հիբրիդային տեխնոլոգիաներ, որոնք կիրառելով մոլեկուլյար կենսաբանության, բժշկության և նանոտեխնոլոգիաների գործիքային միջոցները մոդիֆիկացնում են կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի մակերևույթը՝ նանոկոմպոզիտային կառուցվածքներ ձևավորելու նպատակով: Նանոտեխնոլոգիաներն առավել կարևոր են հակաուռուցքային դեղանյութեր ստեղծելու համար: Ժամանակակից հակաուռուցքային դեղանյութերի մեծ մասը բարձր հակաուռուցքային ակտիվության հետ միասին օժտված են խիստ արտահայտված տոքսիկությամբ: Թերապևտիկ չափաբաժիններով դրանց կիրառությունը որպես կանոն ուղեկցվում է տարբեր տոքսիկ հատկանիշներով, ինչը հաճախ պատճառ է դառնում հետագա բուժման ընդհատմանը: Հակաուռուցքային միացությունների ստեղծման նոր մոտեցումները, որոնք նպատակաուղղված են հակաուռուցքային ակտիվության պահպանմանը, կամ ավելացմանը և տոքսիկության նվազմանը, ավելի փոքր չափաբաժինների ընտրողական ազդեցության ապահովմանը, ներկայումս խիստ արդիական են: Այժմ մեծ կիրառություն են ստացել նանոմասնիկները, որպես դեղանյութերի տրանսպորտի միջոց, որպես կենսաբանական սենսորներ և անալիզատորներ մոլեկուլային ախտորոշման համար: Նանոմասնիկները կարող են կիրառվել որպես վեկտորներ դեպի հիվանդության օջախը դեղանյութի տարածման համար: Ուռուցքի վրա ուղղված ազդեցության համար նանոմասնիկը բացի դեղանյութից իր վրա կարող է կրել մոլեկուլային լիգանդներ, որոնք սպեցիֆիկ փոխազդեցություն ունեն ուռուցքային բջջի մակերևույթի ռեցեպտորների հետ: Վերջին տարիներին ակտիվորեն ձևավորվում է մի նոր գիտական ուղղություն, որը զբաղվում է հիբրիդային մետաղօրգանական դեղանյութերի ստացմամբ, կիրառելով կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի մակերևույթների մոդիֆիկացումով մետաղական, մետաղօքսիդային նանոկառուցվածքների ձևավորումը օրգանական, պոլիմերային նյութերի մակերևույթների վրա: Տվյալ աշխատանքում առաջարկվում է հակաուռուցքային միացությունների, դեղա-նյութերի դեպի ուռուցքային բջիջ առաքման նոր սխեմա, ծածկույթի կամ պոլիվինիլային սպիրտի հետ կոմպոզիցիոն թաղանթի տեսքով միացությունների կամ դեղանյութի մակերեսի վրա ցինկի օքսիդի նանոչափ թաղանթի նստեցումով նրանց ցինկօքսիդային կոմպոզիցիաների ձևավորումով, որը այլընտրանքային է նանոմասնիկների, նանոկոնտեյների կիրառման նկատմամբ: Ցինկօքսիդային կոմպոզիտների վեկտորային տրանսպորտը ուռուցքային բջիջ ապահովում է առանց յուրահատուկ հասցեագրման էլեկտրոնային պարամագնետիկ ռեզոնանսով, վեկտորի դերում հանդես է գալիս ցինկի օքսիդը: Հակաուռուցքային միացությունների և դեղանյութերի ցինկօքսիդային կոմպոզիցիաների մշակման համար ընտրված են հետևյալ մոդելային օբյեկտները․ ա) սալիցիլիդեն ամինաթթուների մի շարք միացություններ․ սալիցիլիդեն DL–տիրոզինի էթիլային էթերի Cu (II) խելատը (S2), սալիցիլիդեն DL–β-ֆենիլ-α-ալանինի էթիլային եթերի Cu (II) խելատը (S4), սալիցիլիդեն-ω-ամինակապրոնային թթվի էթիլային եթերի Cu (II) խելատը (S6), սալիցիլիդեն–ω-ամինակապրոնային թթվի Cu (II) խելատը (S8); բ) դոքսոռուբիցին (DOX) դեղանյութը, որը լայն կիրառություն ունի հակաուռուցքային թերապիայում, սակայն ունի բարձր տոքսիկություն: Разработана технологиия получения цинкоксидных композиций медных хелатов этиловых эфиров салицилиден аминокислот: DL-тирозина (S2), DL-β-фе-нил-α-аланина (S4), ω-аминокапроновой кислоты (S6), Cu (II) хелата салицилиден-ω-аминокапроновой кислоты (S8) и противоопухолевого препарата доксорубицина (DOX), включающая в себе мультидисциплинарные методики формирования их с высокой противоопухолевой активностью и низкой токсичностью, по сравнению с исходными соединениями и препаратом. Цинкоксидные композиты S2 - S8 и DOX получены методом DC-магне-тронного распыления цинковой мишени в аргон-кислородной среде при опти-мальных технологических параметрах нанесения наноразмерных плёнок оксида цинка на покрытия и композиционные плёнки соединений и препарата в интервале температур -30ºС ≤ T ≤ 30ºС, когда отсутствуют нежелательные побочные превра-щения. Установлены оптимальные технологические параметры формирования цинк-оксидных композиций S2 - S8 и DOX в виде покрытий и композиционных плёнок: рабочий ток магнетронного источника 400 мА, соотношение газов Ar:O2 = 3:1; расстояние мишень–подложка – 110 мм; температура подложки в интервале от -30ºС ≤ T ≤ 30ºС. Показано, что оптимальная толщина наноразмерной плёнки ZnO для покрытий S2 - S8 в интервале 130...200 нм, для DOX 180 нм, а для композиционных плёнок S2 - S8, 88...200 нм и для DOX порядка 100 нм. При толщине наноразмерной плёнки ZnO порядка 35 нм наблюдается значительное снижение противоопухолевой актив-ности как для S2 - S8, так и для и DOX. Химиотерапевтические исследования на модели Саркома 180 (С-180) показали значительное усиление (в два раза и более) противоопухолевой активности цинк-оксидных композиций S2 - S8 в виде покрытий: S2 + ZnO (48%), S4 + ZnO (47%), S6 + ZnO (43%), S8 + ZnO (44%) и композиционных плёнок с ПВС: S2 + ПВС + ZnO (47%), S4 + ПВС + ZnO (47%), S6 + ПВС + ZnO (42%), S8 + ПВС + ZnO(44%) по сравнению с S2 - S8: S2 (22%), S4 (20%), S6 (20%), S8 (32%). A technology of obtaining zinc oxide composites copper chelate of ethyl esters salicylidene amino acids: DL-tyrosine (S2), DL-β-phenyl-α-alanine (S4), ω-aminocaproic acid (S6), Cu (II) chelate salicylidene-ω-aminocaproic acid (S8) and the anticancer drug doxorubicin (DOX) comprising a multi-disciplinary method of forming with high antitumor activity and low toxicity in compared with the initial compounds and the drug is developed. The zinc oxide composities S2 - S8 and DOX are obtained by DC-magnetron sput-tering of a zinc target in argon-oxygen media at optimum technological parameters of deposition of zinc oxide nanosize films on coatings and composite films within the temperature range of -30ºС  T ≤ 30ºС when are no undesirable side transformations of these compounds. Optimum technological parameters of obtaining of zinc oxide composites of S2 - S8 and DOX in the form of coatings and composite films are determined: operating current of the magnetron source 400 mA, working gases (Аr and О2) ratio 3:1, target-to-substrate distance 110 mm, substrate temperature in the range of -30ºC ≤ T ≤ 30ºC. It is shown that the optimum thickness of ZnO film is in the range of 130…200 nm for the S2 - S8 coatings, 180 nm for DOX coatings, 88…200 nm for S2 - S8 composite films, and about 100 nm for DOX composite films. Chemotherapy research on the Sarcoma 180 model (S-180) reveals a significant increase (by the factor of two and more) in anticancer activity of zinc oxide compositions S2 - S8 as coatings: S2 + ZnO (48%), S4 + ZnO (47%), S6 + ZnO (43%), S8 + ZnO (44%) and composite films with PVA: S2 + PVA + ZnO (47%), S4 + PVA + ZnO (47%), S6 + PVA + ZnO (42%), S8 + PVA + ZnO (44%) in comparison with the initial S2 - S8: S2 (22%), S4 (20%), S6 (20%), S8 (32%). The antitumor activity of DOX zinc oxide compositions on the Sarcoma 180 model at doses of 0.03 mg/mouse (44%), 0.04 mg/mouse (50%), 0.05 mg/mouse (54.4%) is significantly higher in comparison with that of initial DOX at optimum therapeutic dose of 0.1 mg/mouse and much higher (by the factor of two and more) at the above doses (19%, 20%, 22.7%).

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Разработка технологии получения цинкоксидных композиций хелатов салицилиден аминокислот и противоопухолевого препарата доксорубицин. Development technology of obtaining zinc oxide composites of both salicylidene amino acid chelates and doxorubicin anticancer preparation.
      Uncontrolled Keywords: Мирзоян Анаит Ашотовна, Mirzoian Anait Ashot
      Subjects: Metallurgy and Material Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 17 Nov 2016 08:43
      Last Modified: 17 Nov 2016 14:29
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3775

      Actions (login required)

      View Item