Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Արարատյան հարթավայրի հողերի դեգրադացման պատճառները և պայքարի միջոցառումները

Բարսեղյան , Մարինա Հայրապետի (2016) Արարատյան հարթավայրի հողերի դեգրադացման պատճառները և պայքարի միջոցառումները. PhD thesis, Հայաստանի պետական ագրարային համալսարան.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (868Kb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (4Mb)

      Abstract

      Սկսած 1990-ական թվականներից Արարատյան հարթավայրում մի շարք օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներով (հողերի սեփականաշնորհում, հողատարածքների մասնատվածություն, ջրհան կայանների ու կոլեկտորադրենաժային համակարգերի անսարքինություն) խախտվել է հողերի բնական` մելիորատիվ-էկոլոգիական հավասարակշռությունը: Մելիորատիվ աշխատանքների դադարեցումից հետո տեղի են ունեցել ինչպես ոռոգելի մարգագետնային գորշ, այնպես էլ նախկինում մելիորացված աղուտալկալի հողերի երկրորդային աղակալումալկալիացում: Նշված գործընթացների արդյունքում բնական աղուտալկալի և երկրորդային աղակալվածալկալիացված հողերի ընդհանուր տարածքը ավելացել է կազմելով շուրջ 35-40 հազ. հա: Ելնելով ստեղծված իրավիճակից, հողերի մելիորատիվ վիճակի ուսումնասիրությունների իրականացման նպատակով փորձարկվել են նոր մելիորանտների ազդեցությունը հողերի բերրիության բարձրացման և վերականգնման վրա, մշակվել են համալիր միջոցառումներ, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն գյուղատնտեսության զարգացման գործում: Այդ առումով ուսումնասիրությությունները Արարատյան հարթավայրի համար խիստ արդիական են, որոնք նպատակաուղղված են հարթավայրում անապատացման, հողերի դեգրադացման երևույթների կանխարգելմանը ու մեղմմանը: Начиная с 90-х годов в Араратской долине по ряду объективных и субъективных причин (приватизация земель, раздробление земельных угодий, неисправные помповые станции и коллектородренажные системы) на¬ру¬шился природный мелиоративный экологический баланс земель, произошло вторичное засоление и солонцевание как бурых луговых, так и мелиорированных в прошлом солонцов-солончаков. В настоящее время общая площадь солонцов-солончаков увеличилась и составляет 35-40 тыс. га. Исходя из создавшейся ситуации, была поставлена задача: с целью улучшения равнинных земель, увеличения урожайности, мелиорации новых площадей, разработать комплексные мероприятия, применить новые мелиоранты и изучить их воздействие на почву. В 2006-2007 гг. было изучено состояние полупустынных бурых земель. Изучение было проведено на 260 га в марзах Арагацотна, Армавира и Ара¬рата. Выяснено, что данные земли довольно-таки каменистые и карбо¬натные, и чем глубже, тем еще сильнее, количество CaCO3 в общем карбонатном составе доходит до 80-90%. Количество растворимых в воде солей в поверхностном слое низок, замечено глубинное засоление, которое в 65-100 см слое достигает до 1.422% и в основном являются нейтральными солями. Нa различных глубинах метрового слоя есть также цементированный слой. Данные земли бедны азотом, фосфором, средним и хорошо обеспеченным калием. Для улучшения питательного режима и физикохимических свойств данных земель в Армавирском марзе на 4-х га на площади 1400м3/га была применена барда, содержащая 0.5% винной кислоты, а также N, Р2О5, К2О, под влиянием которой разложились почвенные карбонаты, а почва обогатилась пищевыми элементами на: N – 0.3 мг, P2O5 – 1.3 мг, K2O – 4 мг, урожай люцерны был на 18.7% выше по сравнению с контрольным. В 2006-2007 гг., а также в 2012-2013 гг. нами был изучен уровень грунтовых вод орошаемых бурых луговых земель на равнинах Араратского марза, их качественный состав на площади около 300 га. Выяснилось, что по причине остановки Шаумянской помповой станции здесь уровень подземных вод находился на глубине 0-50 см, минерализация как поверхностных, так и дре¬нажных вод колеблется в пределах 3-20 г/л и богата солями магния и натрия. В почвенном поглощающем комплексе данных земель высок ион Mg, который доходит до 20 мг∙экв/100 г в почве. Since 90s the natural ameliorative ecological balance of lands in Ararat valley was violated because of a number of objective and subjective reasons (land privatization, small size of land plots, pumping stations and malfunctioning of collector-drainage system). After the halt of ameliorative works secondary salinization and alkalization of lands both meadow gray and previously saline-alkaline lands took place. In the result of the mentioned processes the total area of natural saline-alkaline and secondary salinized and alkalized lands increasing making up 35-40 thousand hectares. Taking into consideration the situation the question was set to develop complex actions, apply new ameliorants and study their influence on the lands in order to improve the lands in the valley, increase the fertility and ameliorate new areas. The clarification of the mentioned issues, development of complex actions is extremely timely for the lands in Ararat Valley which are aimed at the prevention and mitigation of desertification, phenomena of land degradation. The goal of the current work to study the current state of the semi-desert, arable meadow gray soils as well as nearby saline-alkaline soils, and to develop complex actions to improve the mentioned lands. This thesis covers the works of 8 years conducted by us.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Причины деградации почв Араратской равнины и меры борьбы.The reasons behind land degradation in ararat valley and means of struggle against.
      Uncontrolled Keywords: Барсегян Марина Айрапетовна, Barseghyan Marina
      Subjects: Agriculture
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 18 Nov 2016 17:40
      Last Modified: 21 Nov 2016 10:03
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3784

      Actions (login required)

      View Item