Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Կոնյունկտիվ, դիզյունկտիվ և իմպլիկատիվ լեզվական կառույցների կառուցվածքաիմաստաբանական վերլուծություն (ռուսերենի լեզվական նյութի հիման վրա)

Հակոբյան, Անուշ Վահանի (2016) Կոնյունկտիվ, դիզյունկտիվ և իմպլիկատիվ լեզվական կառույցների կառուցվածքաիմաստաբանական վերլուծություն (ռուսերենի լեզվական նյութի հիման վրա). Doctor of Sciences thesis, ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (567Kb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (3052Kb)

      Abstract

      Լեզվի պարզ և բարդ կոնյուկտիվ, դիզյունկտիվ և իմպլիկատիվ կառույցների կառուցվածքաիմաստաբանական վերլուծությունը լեզվաբանության կարևորագույն, սակայն անբավարար չափով ուսումնասիրված ոլորտներից մեկն է: Բնական լեզվի ասույթների վերլուծությունը կատարվում է տրամաբանական դատողության միջոցով, այդ իսկ պատճառով առաջանում է լեզվաբանության և մինչ այժմ կիրառվող առկա տրամաբանական-մաթեմատիկական եղանակների միջև փոխհարաբերությունները վերանայելու, գիտահետազոտական մոտեցումը հարստացնելու ու փոփոխելու և ճշգրիտ գիտություններից փոխառած այլ նոր միջոցներ ներգրավելու անհրաժեշտությունը: «Եվ մի՞թե չարժե մաթեմատիկայի հարստագույն զինանոցում փնտրել նաև այլ միջոցներ` ամբողջապես չհրաժարվելով այս ապարատի օգտագործումից»։ Լեզվաբանության և տրամաբանության հատման կետում կատարվող բազմաթիվ գիտական աշխատանքներում, որպես կանոն, բացակայում են պարզ և բարդ լեզվական կառույցների կառուցվածքաիմաստաբանական առանձնահատկությունների, բնութագրերի, փոխհարաբերությունների միաժամանակյա և համալիր հետազոտությունները: Կոնյուկտիվ, դիզյունկտիվ և իմպլիկատիվ լեզվական կառույցների հատկությունների խոր և մանրակրկիտ լեզվաբանական-իմաստաբանական զուգահեռ ուսումնասիրման գործընթացը պահանջում է նոր մոտեցումներ և լեզվագիտության ժամանակակից և կարևորագույն խնդիրներից մեկն է, որով և պայմանավորված է ատենախոսության թեմայի արդիականությունը: Արդիական է նաև հետազոտման լրացուցիչ, ստույգ համապարփակ եղանակների մշակումը, որոնք նոր հնարավորություններ կստեղծեն լեզվագիտական խնդիրների լուծման համար: Բացի այդ՝ հետազոտության արդիականությունը պայմանավորվում է միասնական խիստ ստորակարգային գործառույթային (ֆունկցիոնալ՝ կոնյուկտիվ, դիզյունկտիվ և իմպլիկատիվ) մակարդակային ողջ լեզուն ընդգրկող համակարգի ստեղծման անհրաժեշտությամբ: Ուսումնասիրության նյութը (օբյեկտ) պարզ և բարդ կոնյուկտիվ, դիզյունկտիվ և իմպլիկատիվ լեզվական կառույցներն են, ինչպես նաև մեր կողմից առանձնացված տրամաբանական կոնյուկտիվ, դիզյունկտիվ և իմպլիկատիվ գործառույթներին համապատասխանող լեզվական մակարդակներն ու միավորները: Հետազոտության առարկան է պարզ և բարդ կոնյուկտիվ, դիզյունկտիվ, խիստ դիզյունկտիվ և իմպլիկատիվ արտահայտությունների կառուցվածքաիմաստաբանական ներկայացումն ու վերլուծությունը, փոխկապակցվածությունն ու փոխադարձ փոխարինելիությունը, ինչպես նաև լեզվական գործառույթային մակարդակների և միավորների որոշումն ու ուսումնասիրությունը: Հետազոտության նպատակն է ուսումնասիրել և ներկայացնել բնական լեզվի` մեր կողմից դիտարկվող տարբեր մակարդակների պարզ և բարդ օբյեկտների հիմնական կառուցվածքաիմաստաբանական առանձնահատկությունները դրանց ընդհանուր և մասնավոր հատկություններն ու հատկանիշները բացահայտման, ինչպես նաև միմյանց մոտեցման, հատման, ներքին և արտաքին փոխկապակցվածության և փոխադարձ փոխարինելիության մեխանիզմների հայտնաբերման համար: Проведение глубокого и детального структурно-семантического параллельного анализа конъюнктивных, дизъюнктивных и импликативных языковых конструкций и разработка дополнительных точных универсальных методов исследования, открывающих новые возможности при решении языковедческих задач, является одной из глобальных и недостаточно изученных областей лингвистики и требует новых современных подходов, чем и обусловлена актуальность выбранной темы. Актуальность исследования определяется также необходимостью создания единой строго иерархической функциональной (конъюнктивной, дизъюнктивной и импликативной) уровневой системы, пронизывающей весь язык как систему. Целью исследования является изучение и представление основных структурно-семантических характеристик рассматриваемых простых и сложных объектов естественного языка разных уровней для обнаружения и раскрытия как их общих, так и частных свойств, особенностей и признаков, выявления механизмов сближения, пересечения, внутренних и внешних взаимосвязей и их взаимозаменяемости. В диссертации предлагается при изучении рассматриваемых лингвистических объектов использовать более сложные логико-математические модели, которые до настоящего времени не имели теоретического и практического применения. Этим достигается максимальное приближение математики к лингвистике, а не наоборот. В работе впервые предложен новый научно-исследовательский подход: для исследования конъюнктивных, дизъюнктивных и импликативных языковых конструкций вместо классических функций двузначной логики использовать их обобщения, поскольку обобщенные логические функции открывают новые широкие возможности для более адекватного изучения сложных предложений и механизмов их сближения. Нами предложено также использовать новые формально-содержательные методы кластеризации рассматриваемых объектов языка по истинностным признакам, по бинарным отношениям и относительно отрицания, а также сложных синтаксических конструкций по структурным признакам. Впервые определена и выявлена новая иерархическая функциональная конъюнктивная, дизъюнктивная и импликативная уровневая структура объектов естественного языка разных ступеней. Теоретическое значение работы заключается в построении новой логико-лингвистической основы для получения ответов на многие открытые до настоящего времени вопросы семантического и структурного одновременного изучения конъюнктивных, дизъюнктивных и импликативных языковых высказываний. Теоретическая ценность исследования заключается также в построении новой иерархической функциональной системы простых и сложных языковых конструкций. Результаты проведенных исследований могут иметь практическое применение при структурном лингвистическом анализе простых и сложных предложениий и изучении референциальных вопросов семантики как высказывания, так и текста в целом. Проведенные новые группировки и классификации дают широкую практическую возможность для дальнейшего глубокого сопоставительного анализа и синтеза рассматриваемых объектов и их моделирования. Диссертационная работа состоит из введения, пяти глав, заключения и списка использованной литературы. Текст работы сопровождается наглядными изображениями в виде 29 таблиц и 40 рисунков. Исследование проведено на материале русского языка. В первой главе рассматривается связь сложносочиненных и сложноподчиненных предложений со свойствами логических булевых функций отрицания, конъюнкции, дизъюнкции и строго разделительной дизъюнкции, импликации, а также логического бинарного отношения. Для представления и дальнейшего исследования простых и сложных лингвистических объектов предлагается применение методов, разработанных в теории распознавания образов. Выявлены определенные свойства соответствия действительности каждого из двучленных и многочленных рассматриваемых высказываний. Для более точного отражения соответствия действительности всего высказывания предлагается вместо имеющегося термина минимизация использовать термин экстремизация, включающего в себя значение и минимизации, и максимизации. In-depth and detailed structural and semantic and parallel analysis of conjunctive, disjunctive and implicative language constructions and development of more accurate universal methods of research opens up new possibilities to solve linguistic problems and it is one of the global and insufficiently studied part of Linguistics and requires new approaches that could explain the topicality of the given theme. The topicality of the study is also determined by the need to create a single, strictly hierarchical functional (conjunctive, disjunctive and implicative) level system that runs through the whole language system. The aim of the research is to study and provide the 35 essential structural and semantic peculiarities of the researched simple and complex objects at different levels of any natural language to detect and disclose their common and private properties, peculiarities and attributes, to identify convergence mechanisms, the intersection, the internal and external relationships and their interchangeability. Scientific novelty. The thesis proposes to use more complex logical and mathematical models to study linguistic objects which have not had any theoretical and practical application until now. The maximum approximation of mathematics to linguistics has been achieved, and not vice versa. The paper is the first attempt to offer a new research approach to use generalizations for the study of conjunctive, disjunctive and implicative language constructions instead of the classical functions of the two-valued logics as generalized logical functions provide with new opportunities for more adequate study of complex sentences and their convergence mechanisms. We have also proposed to use new formal and meaningful clustering methods of offer target language objects featuring truth-signs, a binary relationship and regarding the denial and complex syntactic structures according to structural features are considered as well. For the first time we have defined and identified a new functional hierarchical conjunctive, disjunctive and implicative level structure of objects of different levels of a natural language. The theoretical value of the work is in the construction of a new logical and linguistic basis for the answers to many hitherto researched questions on semantic and structural simultaneous study of conjunctive, disjunctive and implicative language statements. Another theoretical value of the research is the construction of a new hierarchical functional system of simple and complex language structures. The results of the research may have practical application in structural linguistic analysis of simple and complex sentences and in the study of referential issues of semantics of both utterances and of a text in general. New grouping and classification provide a broad practical opportunity for further in-depth comparative analysis and synthesis of these objects and their modeling. The thesis consists of the Introduction, five Chapters, the Conclusion and the Bibliography. 29 tables and 40 figures are also available. The study was conducted on the material in Russian. The first chapter examines the relationship of complex sentences with the properties of Boolean logic functions of denial, conjunction, disjunction, and strict separation of disjunction, implication and logical binary relations. We provide the use of methods developed in the theory of pattern recognition for the representation and further study of simple and complex linguistic objects. The paper reveals certain properties of the validity of each binominal and polynominal expressions. For more accurate reflection of the validity of the whole utterance it has been proposed to use the term extremization instead of the existing term minimization that includes the meanings of minimization and maximization. The second chapter presents the logical-structural model which can describe and present the links in complex sentences. The paper proposes the analisis of internal mechanism of semantic relationship, interchangeability and intersections wich are based on the defined generalized Boolean functions. Connections between different subjects and objects of the set of the same type or of different types of correlated parties are offerd to describe the logic of binary, ternary, n-ary relationships that may give rise to new, more complex relationships that can be described by the operation of composition.

      Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
      Additional Information: Структурно-семантический анализ конъюнктивных, дизъюнктивных и импликативных языковых конструкций (на материале русского языка). Structural and semantic analysis of conjunctive, disjunctive and implicative language constructions (based on the material in Russian).
      Uncontrolled Keywords: Акопян Ануш Вагановна, Hakobyan Anush
      Subjects: Linguistics
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 08 Dec 2016 11:12
      Last Modified: 19 May 2017 09:51
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3890

      Actions (login required)

      View Item