Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Իրավունքի գերակայության սկզբունքը արդի իրավական համակարգի խորապատկերում

Ասատրյան, Արմեն Լևոնի (2013) Իրավունքի գերակայության սկզբունքը արդի իրավական համակարգի խորապատկերում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (725Kb)

    Abstract

    Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նորագույն ժամանակաշրջանում համաշխարհային իրավական զարգացման փորձով ու առաջադրված խնդիրներով, որոնցով թելադրված աշխարհի և առանձին երկրների առաջադիմության և ժողովրդավարության ուղղությամբ զարգացման գլխավոր երաշխիքը եղել և մնում է այդ երկրների իրավունքի համակարգում իրավունքի գերակայության սկզբունքի երաշխավորվածությունը: Պատմական դասերը ցույց են տալիս, որ յուրաքանչյուր իրավական սկզբունք, այդ թվում իրավունքի գերակայության սկզբունքը երաշխիք է ընդդեմ ամբողջատիրության և հակաժողովրդավարական ռեժիմների: Թեպետ իրավունքի գերակայության սկզբունքը սահմանադրական կարգավորման շրջանակներում ունի ընդհանուր ամրագրվածություն, սակայն այն դեռևս բավարար չափով չի ընկալվել հասարակական իրավագիտակցության շրջանակներում և իր արժանի կիրառումը չի ստացել օրենսդրությունում և իրավունքի տեսությունում: Այն բավարար չափով չի բացահայտվել նաև միջազգային իրավական փաստաթղթերում: Իրավունքի գերակայության նման կարևորությունը հաշվի առնելով` հրատապ է քննարկել և հետազոտել իրավունքի գերակայության հասկացության հիմնախնդիրները` արդի իրավագիտության նվաճումները հաշվի առնելով, և կառուցել իրավունքի գերակայության հասկացությունը: Հետազոտության թեմայի նմանատիպ ուղղվածությունն ունի տեսական և գործնական արդիականություն: Իրավունքի գերակայության հասկացության հիմնահարցերի հետազոտման տեսական արդիականությունը պայմանավորված է այդ հասկացության գիտական ըմբռնման բազմազանությամբ, երբեմն նաև` անհամարժեք ընկալմամբ: Հասարակության զարգացման ներկա փուլն իրավունքի տեսության առջև դնում է մի կարևոր խնդիր` մեթոդաբանական նոր մոտեցումների հիման վրա վեր հանել իրավունքի գերակայության համալիր հասկացությունը, առաջադրել դրա` որպես սկզբունքի բաղադրիչները: Ինչպես տեսական աղբյուրների, այնպես էլ իրավական ակտերի (այդ թվում` միջազգային իրավական փաստաթղթերի) վերլուծությունը բերում է այն համոզման, որ թեպետ հիշյալ եզրույթի սպառիչ բովանդակությունը դեռևս անհրաժեշտ չափով բացահայտված չէ, այնուամենայնիվ, դրա որոշ հիմնարար բաղադրիչներն անհերքելի իրողություն են, մինչդեռ անգամ դրանք բավարար չափով համարժեք ընկալված չեն և չունեն անհրաժեշտ իրավակիրառ դրսևորում: В работе всестороннему,теоретическому исследованию подвергнуты некоторые вопросы проблемы понятия верховенства права, проведен анализ и классифицирование концепций верховенства права, разработаны теоретические основы понятия «верховенство права», раскрыты его содержание и значение, а также, влияние на общественную систему и на каждую его подсистему. Автор, рассматривая проблемы понятия верховенства права с позиций правового-философского подхода, пришел к заключению, что верховенство права своим смысловым проявлением непосредственно соприкасается с другими правовыми понятиями, выступая в сочетании с ними, как правовой принцип. Толкование правовой формулы «верховенство права» приводит к выводу, что право, будучи высочайшей ценностью, наделенной собственной сущностью, имеет первенство, превосходство как в системе социального регулирования, так и в ее подсистеме правового регулирования. Формулировка «верховенство права» предполагает следующие требования: а) первенство права по отношению к другим социальным регуляторам, б) соответствие закона праву, его истинной сущности – как формы выражения права. Теоретическое и практическое превосходство принципа «верховенство права» по отношению к принципу «верховенство закона» состоит в том, что он предлагает критерий легитимации и оценки официальных форм права, которые относятся также к закону. Кроме императивов принципа «верховенства закона», принцип «верховенство права» предполагает также качественные характеристики закона: доступность, определенную предсказуемость (предугадывание последствий), результативность юридических методов реализации и защиты интересов субъектов права и т. д. Понятие верховенство права не имеет всеобщего признания и единого понимания в теории права и в конституционной практике по причине разнообразия теоретического понятия права. Однако современный мир признает верховенство права на международном и внутригосударственном конституционном уровне, однозначным образом принимая первенство, верховенство лишь прав человека, как высочайшую ценность. В современное время практика конституционного развития довольствовалось лишь правовым закреплением принципа верховенства закона, но система конституционного регулирования демократического характера дополнилась разнообразными принципами прав человека, которые, по сути, идентичны с требованиями принципа верховенства права. The present work incorporates versatile theoretical investigation of several acpects of the problem of the rule of law concept, analysis and classification of the rule of law concepts, the theoretical and practical bases of the "rule of law" concept, its contents, meaning, as well as its influence on the public system and on any subsystem thereof. The author, taking as a base the law-philosophical approach to the solution of the rule of law concept problems, has come to the conclusion that the rule of law in its semantic expression directly contacts with other legal concepts - in conjunction with them coming forward as a legal principle. From the identical interpretation of the legal formula of "rule of law" comes forth the fact that the law, being the highest value with its inherent essence, has superiority, supremacy in the structure of social regulation, as well in the structure of legal regulation, which is considered to be its subsystem. The definition "rule of law" assumes the following requirements: a) the rule of law in relation to other social regulators, b) compliance of the law with the right, its true identity - as a form of law expression. Theoretical and practical superiority of the principle "rule of law" against the principle "rule of legislation" implies that it provides a criteria for legitimacy, assessment of the official forms of law, which are also refer to the law. In addition to the imperatives of the rule of law, the principle "rule of law" also supposes the statute qualitative characteristics, its availability, a certain predictability (foreseeing the consequences of realization), the effectiveness of the juridical methods of implementation and protection of the law subjects’ rights and other. The rule of law has no universal acknowledgement in the theory of law and in the constitutional practice because of the variety of the theoretical concept of law. However, the modern world recognizes this priority on the international and the domestic constitutional level - uniquely accepting priority, supremacy of human rights, or an individual and his rights - as the highest value. Recently, the constitutional development practices have ended up only with legal attachment of the rule of law, while the system of constitutional regulation of democratic essence has been supplemented with various principles of human rights, which, in fact, are identical to the requirements of the rule of law. The analysis of the correlation of rule of law with public systems shows that the rule of law is intended to balance the main objects of legal regulation - the interests of the individual, society and the state. Three main objects of legal regulation -individual, society and state have independent legal interests. For each of the three objects of the rule of law the meaning of the rule of law is not identical, and represents different legal requirements to each of them.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Принцип верховенства права в контексте современной правовой системы. The rule of law in the context of modern legal system.
    Uncontrolled Keywords: Асатрян Армен, Asatryan Armen
    Subjects: Law
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 09 Dec 2016 13:01
    Last Modified: 09 Dec 2016 13:01
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3895

    Actions (login required)

    View Item