Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հանցանք կատարած անձին բռնելիս վնաս պատճառելը. արդի վիճակը և զարգացման հեռանկարները

Մանուկյան, Անդրանիկ Մարտինի (2013) Հանցանք կատարած անձին բռնելիս վնաս պատճառելը. արդի վիճակը և զարգացման հեռանկարները. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (238Kb)

    Abstract

    Անկախությունից ի վեր Հայաստանի Հանրապետությունում առաջնահերթ լուծում պահանջող անհետաձգելի ընդհանուր սոցիալական հիմնախնդիրների շարքում առաջացավ պատշաճ կարգուկանոնի հաստատման, հանցագործությունների դեմ պայքարի ապահովման, կազմակերպված, ագրեսիվ քրեական դրսևորումների կանխարգելման հիմնախնդիրը, որը լուծելու ճանապարհին հաճախ պետական իրավասու մարմինները կամ քաղաքացիները, փորձելով կանխել հանցագործությունները կամ բռնել հանցանք կատարած անձանց, ստիպված են կատարել արարքներ, որոնք վնասում են քրեական օրենքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունները: Նման արարքների իրավաբանական գնահատականը ոչ միշտ է միանշանակ, քանի որ արտաքին հատկանիշներով դրանք շատ հաճախ համընկնում են քրեական օրենքով նախատեսված համապատասխան արարքների հետ: Այս է պատճառը, որ պետությունը, փորձելով օգտագործել հանցավորության դեմ պայքարի բոլոր հնարավոր և հասանելի միջոցներն ու եղանակները, միաժամանակ սահմանում է իրավական հատուկ կարգավորում ստացած ինստիտուտներ, որոնց հիմքով հանցագործությունները կանխելու կամ հանցանք կատարած անձին բռնելու ընթացքում կատարված և արտաքնապես հանցագործության հատկանիշներ պարունակող արարքները համարվում են իրավաչափ: Այս համատեքստում է, որ առաջնային դեր և նշանակություն է ձեռք բերում հանցանք կատարած անձին բռնելիս վնաս պատճառելու ինստիտուտը, որն ապահովում է քաղաքացիների իրավունքների և ազատությունների, հասարակության ու պետության շահերի պաշտպանությունը : Մինչև վերջին ժամանակները հայաստանյան քրեական օրենսդրության մեջ բացակայում էին հանցանք կատարած անձին բռնելիս վնաս պատճառելու իրավաչափության մասին նորմերը: Քրեաիրավական տեսանկյունից հանցանք կատարած անձին վնաս պատճառելու հարցերը դիտարկվում էին անհրաժեշտ պաշտպանության ինստիտուտի շրջանակներում, ինչը չէր կարող չանդրադառնալ դրա տեսական մշակվածության վրա: Միայն 2003թ.` ՀՀ նոր քրեական օրենսգրքի գործողության մեջ դրվելուց հետո, տվյալ ինստիտուտը ստացավ իր օրենսդրական արտահայտությունը: Հանցանք կատարած անձին բռնելիս վնաս պատճառելու իրավական կարգավորումը նախատեսող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 43-րդ հոդվածը, դրանում տեղ գտած ձևակերպումների, հետևաբար` իրավաբանական վճռորոշ նշանակություն ունեցող մի շարք հարցերի կարգավորման տեսանկյունից դեռևս լիարժեք, առավել ևս` կատարյալ համարվել չի կարող: Նշված հանգամանքն է, թերևս, պատճառը, որ ՀՀ իրավակիրառ պրակտիկայում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի կիրառման հիմքով անձանց քրեական պատասխանատվությունից ազատելու դեպքերը խիստ սակավաթիվ են. 2003թ. մինչ օրս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի կիրառմամբ արձանագրվել է քրեական գործով վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդում չիրականացնելու ընդամենը 3 դեպք, ինչն էլ, կարծում ենք, հանցանք կատարած անձին բռնելիս վնաս պատճառելու, նաև` բռնելու համար անհրաժեշտ միջոցների սահմանազանցման դեպքերի լատենտայնության լավագույն ապացույցն է: Диссертация посвящена раскрытию роли и значения института причинения вреда при задержании лица, совершившего преступление, как исключающего преступность деяния обстоятельства, установлению характера и особенностей уголовно-правового института причинения вреда при задержании лица, совершившего преступление. В диссертации подробно изучены действующие прежде нормы как отечественного уголовного законодательства, так и уголовного законодательства зарубежных стран, касающиеся исключающих преступность деяния обстоятельств, а также задержания лица, совершившего преступление, проанализированы характер и особенности уголовно-правового института причинения вреда при задержании лица, совершившего преступление, его соотношение с иными обстоятельствами, исключающими преступность деяния, исследованы основания и условия задержания лица, совершившего преступление, установлены допустимые рамки мер при задержании, проанализированы предусмотренные Уголовным кодексом РА категории конкретных преступлений, совершенных для задержания совершившего преступление лица с превышением необходимых мер. Исследование вышеизложенных вопросов в диссертации сопровождается комментариями и позициями видных ученых-криминалистов, выдержками из Европейской конвенции о защите прав человека и основных свобод и анализированием ее положений, а также ссылками на прецедентное право Европейского суда по правам человека. Наряду с проведенным теоретическим исследованием формулированию соответствующих выводов главным образом способствовали опросы, проведенные автором среди следователей, прокуроров, судей и адвокатов относительно конкретных вопросов. Проведенные исследования и сделанные на их основании заключения включены в выдвигаемые автором для публичной защиты положения, которые направлены на повышение роли и значения института причинения вреда при задержании лица, совершившего преступление, в системе обстоятельств, исключающих преступность деяния, на то, чтобы сделать более эффективным и обоснованным практическое применение этого института. Предложения автора по дальнейшему совершенствованию данного института заключаются в следующем. Понятие “лицо, совершившее преступление” в Уголовном кодексе РА необходимо заменить на понятие “лицо, совершившее общественно опасное деяние”, так как в этом случае, во-первых, будут считаться допустимыми случаи причинения вреда при задержании совершивших объективно общественно опасное деяние, однако не достигших возраста уголовной ответственности либо невменяемых лиц, кроме этого, лицо, совершающее задержание, будет свободно от моментальной дачи уголовно-правовой оценки совершенного деяния и соответственно от несения практически невозможной обязанности квалификации совершенного деяния как преступления. The research is devoted to the disclosure of the role and importance of the discipline of inflicting damage when capturing the prepetrator as a circumstance excluding the criminality of the act and stipulation of the nature and characteristics of criminal and legal descipline of inflicting damage when capturing the perpetrator. National and international former norms of the Criminal Code relating to the circumstances excluding the criminality of the act and capturing the perpetrator have been thoroughly studied in the dissertation. A detailed analysis has been conducted by the author aimed at tha nature and characteristics of the criminal and legal discipline of inflicting damage when capturing the perpetrator, as well as its relation with other circumstances excluding the criminality of the act. Besides,the grounds and condtions of capturing the perpetrator have been studied, permitable borders of capturing have been stipulated and certain types of crime, envisaged by the RA Criminal Code, commited by exceeding the necessary measures provided for inflicting damage when capturing the perpetrator have been analysed here. The above mentioned issues have been studied alongside the interpretations and standpoints of prominent criminologists, and citing and analysing the case law of Euoropean Court of Human Rights as well as provisions of the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms that refer to certain issue. The surveys on certain problems conducted by the author among inspectors, prosecutors, judges and lawyers have significantly contributed to reaching appropriate conclusions alongside the thoretical research. The conducted studies and conclusions based on them are included in provisions submitted to defence by the author and are aimed at increasing the role and importance of the discipline of inflicting damage when capturing the perpetrator in the system of the circumstances excluding the criminality of the act and making the practical use of the disciplne more sound and effective. In this respect, the following proposals have benn made for the further improvement of the discipline: The term ''perpetrator'' should be replaced by ''a socially dangerous person'', as under these circumstances the cases of inflicting damage when capturing insane persons or those having commited an objectively socially dangerous crime before reaching the age of criminal liability will be considered permitable, moreover, the person carrying out the activities of capturing will stay aside from an instant criminal and legal assessment of the commited act thus from bearing the almost impossible liability of evaluating the commited act as a crime.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Причинение вреда при задержании лица, совершившего преступление: современная ситуация и перспективы развития. Inflicting damage when capturing the perpetrator: relevance and the development perspectives.
    Uncontrolled Keywords: Манукян Андраник Мартинович, Manukyan Andranik
    Subjects: Law
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 14 Dec 2016 10:49
    Last Modified: 14 Dec 2016 10:49
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3904

    Actions (login required)

    View Item