Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

ՈՒրիշի խոսքով արտահայտված կառույցների ձևավորման եղանակներն ու դրանց հնչյունաոճական և շարահյուսական առանձնահատկությունները Ջեյմս Ջոյսի «ՈՒլիսես» վեպում

Միսակյան, Զարուհի Ռադիկի (2013) ՈՒրիշի խոսքով արտահայտված կառույցների ձևավորման եղանակներն ու դրանց հնչյունաոճական և շարահյուսական առանձնահատկությունները Ջեյմս Ջոյսի «ՈՒլիսես» վեպում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (792Kb)

    Abstract

    Реферируемая диссертационная работа относится к исследованиям в области теории текста и его интерпретации и посвящена изучению чужой речи (ЧР) и способам ее реализации в художественном произведении. В настоящем исследовании под чужим высказыванием понимается внутренняя речь и прямая речь персонажа, семантически и структурно отчужденная от слов автора художественного произведения. Научные труды, составляющие теоретическую базу настоящего исследования, представлены различными направлениями. В ходе исследования мы обращались к трудам в области теории текста, принадлежащим перу таких ученых, как В. В. Виноградов, Н. С. Поспелов, М. Я. Блох, Ю. М. Лотман, М. П. Брандес, И. Р. Гальперин, Г. А. Золотова, В. А. Кухаренко и др. В диссертационном исследовании функционирование внутренней речи как одной из разновидностей чужой речи рассматривается в художественном произведении. При изучении внутренней речи персонажа художественного текста нами были использованы труды таких ученых, как А. А. Андриевская, В. А. Зименкова, Е. Я. Кусько, Ю. В. Шарапова, а также труды по стилистике, лингвистике и прагматике текста (Н. С. Гончарова, В. А. Кухаренко, А. Д. Прозоров, Э. В. Чепкина, И. А. Щирова, Н. М. Разинкина, U. Eco, D. Crystal). Структурно-грамматический подход в понимании чужой речи представлен также работами В. И.Кодухова, М. К. Милых, Л. Н. Мурзина, Н. С. Поспелова, А. Г. Руднева и других исследователей. При рассмотрении диалогической природы чужой речи мы опирались на труды таких ученых, как И. В. Арнольд, М. М. Бахтин, В. В. Виноградов, Л. Р.Дускаева, С. Г. Ильенко, М. Н. Кожина, Г. В. Колшанский, Л. В. Славгородская, Т. Ф.Плеханова, Н. Ю. Шведова, Т. Н. Колокольцева. Объектом исследования явились конструкции с чужой речью, составляющие важный компонент художественной прозы Дж. Джойса. Художественный текст романа “Улисс” послужил материалом для изучения сложного переплетения авторского повествования и высказываний действующих лиц, представляющих новый речевой слой, за которым закрепился термин чужая речь. Материалом также послужила аудиозапись романа, начитанная самим Дж. Джойсом. Актуальность темы исследования определяется необходимостью комплексного анализа чужой речи как особой формы языкового общения и как фрагмента художественного текста. Главным фактором, обусловливающим актуальность данного исследования, является отсутствие лингвистических трудов, предлагающих систематизированное описание конструкций с чужой речью (в частности, внутренней речью) в романе Дж. Джойса “Улисс”, их структурной организации, семантического наполнения и стилистического функционирования. Սույն ատենախոսությունը նվիրված է Ջեյմս Ջոյսի «Ուլիսես» վեպում ուրիշի խոսքով կառույցների հնչյունաոճական և շարահյուսական առանձնա-հատկությունների վերլուծությանը: Մասնավորապես քննության են առնվում ուրիշի խոսքով կառույցների ձևավորման եղանակներն ու օրինաչափությունները, որոնց միջոցով ռիթմի համակարգը մասնակցում է գեղարվեստական տեքստի կապակցվածությանը, մասնատմանը և ինտեգրմանը: Ատենախոսության նպատակն է նկարագրել և համակարգել պատումի մեջ ուղղակի և անիսկական ուղղակի խոսքի կիրառման տարբեր հնարները, վեպում սահմանել հեղինակի խոսքի համեմատությամբ ուրիշի խոսքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բացահայտել ներքին մենախոսությունների և երկխոսությունների իմաստային կառուցվածքը: Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է ուրիշի խոսքի` որպես լեզվական հաղորդակցության և գեղարվեստական բնագրի բաղադրիչի` համալիր վերլուծության անհրաժեշտությամբ: Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորող հիմնական գործոնը` Ջ. Ջոյսի «Ուլիսեսում» ուրիշի խոսքով կազմված կառույցների համակարգված նկարագրության, հնչյունաոճական և շարահյուսական առանձնահատկությունների վերաբերյալ լեզվաբանական ուսումնասիրությունների սակավությունն է։ Ուսումնասիրության գիտական նորույթը: Ջոյսագիտության բազմաթիվ և բազմաշերտ ուսումնասիրությունները հիմնականում կատարվել են կենսագրական, գրականագիտական, նշանագիտական և ոճաբանական հայեցակարգերով: Սույն հետազոտական աշխատանքի գիտական նորույթն այն է, որ առաջին անգամ է հանգամանալից վերլուծության ենթարկվում Ջ. Ջոյսի գեղարվեստական արձակում ուրիշի խոսքով արտահայտված կառույցների հնչյունաոճական և շարահյուսական ձևավորումը: Նորույթ է նաև համակարգային-գործառական փոխհարաբերությունների նկարագրության խնդրի առաջադրումը` Ջ. Ջոյսի գեղարվեստական արձակում ուրիշի խոսքի լեզվական, խոսքային և տեքստային կաղապարների գործառության կիրառմամբ: Ջ. Ջոյսի «Ուլիսես» վեպում ներքին խոսքի որոշակի ռիթմիկ կառուցվածքը նույն խոսքի շարահյուսական շարադրանքի արդյունքն է: Երկի հերոսների խոսքում, ի տարբերություն պատումի, գերակշռում են հստակ շարահյուսական կառուցվածքով կարճ նախադասությունները: Դրանք շատ դեպքերում առանձնանում են միանման հնչերանգով, ինչի շնորհիվ մենախոսությունը դառնում է առավել ռիթմիկ: Աշխատանքում ուսումնասիրվում է նաև շարահյուսական բարդ ամբողջության` պարբերության տողագլխի` որպես հաղորդակցական դիտավորության, գործառույթները, ինչպես նաև առանձին պարբերություններում ընդգրկված պատում – մենախոսություն¦ հատվածների հնչերանգային և շարահյուսական կառուցվածքը: The dissertation could be regarded as an investigation in the field of theory of text and its interpretation and is dedicated to the analysis of narrative discourse and its peculiarities in artistic prose. Based upon James Joyce’s novel Ulysses, the research aims at describing and systematizing various devices of employing direct and free indirect discourse in author’s narrative, eliciting structural peculiarities of direct speech in contrast with those of the author’s. Of paramount significance is the scrutiny of semantic compositional structure of inner monologues and dialogues of the novel, as well as the analysis of functioning of various layers of narrative within one context. The topicality of the research is ensured primarily by the necessity of a complex analysis of narrative discourse as a component of verbal communication and literary text. The principal factor determining the topicality for the present work is conditioned by the paucity of systemic representation and linguistic investigations of constructions with narrative discourse and their syntactic and phonostylistic peculiarities. In terms of the academic novelty, the work pioneers in scrutinizing James Joyce’s fiction, particularly the narrative discourse and its phonostylistic and syntactic organization, albeit the abundance of multilayered research of biographic, literary, semiotic, and stylistic nature. The research sets forth the need to describe the systemic and functional relations in the narrative discourse of James Joyce’s artistic prose. The attendance of certain rhythmic organization of inner speech in the novel Ulysses is predetermined by syntactic construction of the text which is characterized by combination of separate syntactic constructions commensurable in their continuity. Rhythm organizes the coherence, division, and integration of meaningful units, which are different according to their semantic characteristics discussed in the research. Those characteristics include features of text fragmentation and emotional evaluation. The thesis also explores the intonational as well as syntactic arrangement of passages having the structure of AN + M (author’s narrative + character’s inner monologue). Paragraphs with inner monologues have a particular structure: introduction + character's speech. The structure is composed of stylistically neutral start which belongs to the author and a series of sentences with direct and represented speech which come to form the character’s inner monologue. The shift from author’s narration to inner monologue, which gives emotional coloring to the utterance, is realized through exclamatory, interrogative, imperative, nominative and narrative sentences.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: ՈՒրիշի խոսքով արտահայտված կառույցների ձևավորման եղանակներն ու դրանց հնչյունաոճական և շարահյուսական առանձնահատկությունները Ջեյմս Ջոյսի «ՈՒլիսես» վեպում: Phonostylistic and syntactical peculiarities of narrative discourse in James Joyce’s Ulysses.
    Uncontrolled Keywords: Միսակյան Զարուհի Ռադիկի, Misakyan Zarouhi
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 21 Dec 2016 12:41
    Last Modified: 21 Dec 2016 12:41
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3922

    Actions (login required)

    View Item