Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Խոշոր ջրառների հետևանքով միջավայրի երկրաէկոլոգիական պայմանների փոփոխության ուսումնասիրություն և կանխատեսում

Մինասյան, Ստեփան Ռոբերտի (2013) Խոշոր ջրառների հետևանքով միջավայրի երկրաէկոլոգիական պայմանների փոփոխության ուսումնասիրություն և կանխատեսում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1015Kb)

    Abstract

    В настоящее время можно считать, что взаимоотношение “человек-природа” привело к значительным изменениям экосферы и что активная техногенная деятельность человека, является заметным геоэкологическим фактором. Именно в пределах экосферы встречаются многие негативные геоэкологические последствия, которые обусловлены, в частности, влиянием карстовых процессов, оседаниями и проваламы поверхности земли, оползневыми и селевыми явлениями, во многих территориях недопустимые водозаборы приводят к истощению эксплуатируемых месторождений подземных вод. Изучение указанных процессов и явлений, их прогнозирование и разработка соответствующих “защитных” инженерных мероприятий в настоящее время считаются актуальными экологическими задачами. Геоэкологическая оценка влияния водного фактора на опасные геологические процессы и явления (карст, оползни, просадки, сосредоточенные водозаборы), прогноз их последствий на природную среду и разработка соответствующих рекомендаций по их устранению или уменьшению. Для достижения поставленной цели необходимо было решить следующие задачи: Изучить влияние сосредоточенного отбора подземных вод на активизацию карстово-суффозионных процессов и провалообразований. Разработать расчетно-аналитический метод прогнозирования карстово-суффозионных проявлений и его практическая проверка по установленным расчетным критериям. Обосновать необходимость переоценки эксплуатационных запасов отдельных месторождений подземных вод (скважинные водозаборы) РА с учетом их экологического аспекта. Установить возможности дополнительного отбора подземных вод из отдельных эксплуатируемых месторождений РА на основании применения гидродинамического метода в сочетании с математическим моделированием (на примере Карбинского месторождения подземных вод, Арагацский массив). Усовершенствовать методологию определения прочностных показателей грунтов в естественных условиях (метод выпирания призм) в связи с расчетами устойчивости геологической среды. Ներկայումս “մարդ-բնություն” փոխհարաբերությունը բերել է էկոսֆերայի զգալի փոփոխությունների և մարդու տեխնածին գործունեությունը համարվում է երկրաէկոլոգիական գործոն: Հատկապես էկոսֆերայի սահմաններում են հանդիպում բազմաթիվ երկրաէկոլոգիական երևույթների բացասական հետևանքները, պայմանավորված մասնավորապես կարստային պրոցեսներով, երկրի մակերևույթի նստումներով, փլուզումներով և սողանքային երևույթներով, ոչ թույլատրելի քանակի ջրառների արդյունքում ստորերկրյա ջրերի հանքավայրերի շահագործական պաշարների հնարավոր սպառումով: Իրականացված ուսումնասիրությունների նպատակն է եղել վտանգավոր երկրաբանական (այդ թվում էկզոգեն) պրոցեսների և երևույթների վրա ջրային գործոնի ազդեցության ուսումնասիրությունը, ստեղծված երկրաէկոլոգիական վիճակի գնահատումը, կանխատեսումը և դրանց ազդեցության նվազեցման նպատակով համապատասխան ինժեներական միջոցառումների մշակումը: Իրականացված գիտահետազոտական աշխատանքները բերել են հետևյալ եզրահանգումների և առաջարկությունների. Կարստային շրջաններում ստորերկրյա ջրերի երկարաժամկետ կենտրոնացված ջրառները, նրանց մակարդակի ոչ թույլատրելի իջեցումները բերել են կարստային պրոցեսների ակտիվացմանը, որն ուղեկցվել է երկրի մակերևույթի վտանգավոր փլուզումներով, նստումներով ու պահանջում է համապատասխան ճշգրտումներ քաղաքների և այլ բնակավայրերի շինարարական նախագծերում: Ուսումնասիրված տարածքի կարստաձևավորումների զարգացման կանխատեսումների և սպասվող փլզումների հիմնական ցուցանիշների որոշման (գնահատման) նպատակով անալիտիկ եղանակով ստացված են համապատասխան հաշվարկային բանաձևեր: Կատարված է առաջարկված անալիտիկ մեթոդի գործնական ստուգում և որոշված են մեթոդի կիրառման սահմանները: Հաշվարկային պարամետրերը համեմատված են փաստացի փլզումների տվյալների հետ, որոնք տեղի են ունեցել Ռաս Ալ Այն քաղաքի (Խաբուր գետի ջրավազան, ՍԱՀ) տարածքում: Ստացված են ընդունելի համեմատական արդյունքներ: Համալիր ուսումնասիրությունների տվյալների հիման վրա իրականացված է Ռաս Ալ Այն քաղաքի տարածքի երկրաէկոլոգիական շրջանացում և կազմված է կարստավտանգավորության քարտեզ: Առաջարկված են համապատասխան ինժեներական միջոցառումներ, որոնք կթուլացնեն տարածքի վրա նեգատիվ էկոլոգիական ազդեցությունները: Presently we can assume that the relationship "human being-nature" has led to a significant changes in the ecosphere and that the active technogenic human activities are significant geo-ecological factors. It is the ecosphere where can be developing many negative geo-ecological processes, which are in particular are the result of the karst processes, subsidence of rocks and collapse of the earth's surface, landslide and mudflow phenomena, unacceptable high-capacity groundwater intake that brings to a depletion of an aquifer. The purpose of these studies is the geo-ecological assessment of the impact of water factor on dangerous geological, including exogenous processes and phenomena, to forecast those consequences on the environment and develop the appropriate recommendations for their reduction. Completed research engineering works have led to the following conclusions and recommendations: Long-term groundwater withdrawal in karst areas, unacceptable drawdown of water level are often lead to activation of karst processes that is accompanied by a collapse of the earth's surface and subsidence, which require appropriate adjustments in construction projects of cities and inhabitant areas. To predict the development of karst occurrence and to identify the parameters of possible land collapses (radius, depth, and the forecast of their development), we have developed the corresponding analytical formulas. For practical verification of the proposed analytical method for prediction and determination of the limits of its application a comparison was made between calculated parameters and the data of actual collapses that have occurred in the vicinity of Ras Al Ain (the basin of the Habur River, SAR). The acceptable results have been obtained, that allow us to recommend formulas for practical use. For the territory of Ras Al Ain City (SAR) the geoecological zoning of the city has been conducted and corresponding map has been compiled on the degree of karst risk. Appropriate engineering measures have been recommended to reduce the impact of negative environmental consequences. Presence of negative hydrogeological and environmental consequences on the natural environment was confirmed that associated with long-term groundwater extractions and unacceptable drawdown of water table at individual borehole intakes in the RA.On the basis of long-term investigations we have concluded that it is necessary to re-evaluate operational reserves (resources) of individual groundwater deposits (where water is extracted by wells) in the RA, which is based on the following circumstances.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Խոշոր ջրառների հետևանքով միջավայրի երկրաէկոլոգիական պայմանների փոփոխության ուսումնասիրություն և կանխատեսում: Study and forecast of the changes of geoecological conditions of the environment due to the high-capacity water intakes.
    Uncontrolled Keywords: Մինասյան Ստեփան Ռոբերտի, Minasyan S.
    Subjects: Earth Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 29 Dec 2016 14:29
    Last Modified: 29 Dec 2016 14:29
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3951

    Actions (login required)

    View Item