Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Միանկալե թերակղզու (Գորգանի ցամաքալեզվակի) և Կասպից ծովի հարավային հարակից ափերի դինամիկան (Իրան)

Բաբակ, Նաջաֆիհա (2013) Միանկալե թերակղզու (Գորգանի ցամաքալեզվակի) և Կասպից ծովի հարավային հարակից ափերի դինամիկան (Իրան). PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (3324Kb)

    Abstract

    Береговая зона морей и океанов является весьма активным геодинамическим пространством, в котором происходят существенные преобразования рельефа как в ее подводной, так и в надводной частях. На развитие этой зоны воздействуют не только природные факторы (сила волнения, прибрежные течения, характер берегов и дна, колебания уровня воды и т.п.), но и хозяйственная деятельность человека (неправильное расположение различных строений, сооружение портовых молов без учета перемещения прибрежных наносов, изъятие с пляжа песчаного и галечного материала для строительных целей и т.д.). Одновременно береговая зона морей и океанов является местом, где могут формироваться россыпи ряда полезных минералов. Эта зона привлекает внимание также многочисленных туристов, желающих не только полюбоваться красотами морских берегов, но и отдохнуть, и поплавать в соленой воде. Береговая зона морей и океанов является и государственной границей многих стран, поэтому знание ее строения (глубины вблизи берега, крутизна подводного склона, наличие непосредственно у берега подводных валов, подводных течений и т.п.) имеет существенное значение для охраны границы от неожиданной высадки десанта противника. Для противника же эти знания необходимы для выяснения возможности подхода десантных кораблей как можно ближе к берегу. Естественно, что интерес к морским берегам, их изменениям не только за большой промежуток времени, но и в течение отдельных штормов существовал уже с давних времен. Интересным объектом как с научной, так и практической точки зрения является южный берег Каспийского моря, который изучен недостаточно, особенно с позиции геоморфологии. В то же время здесь при последнем низком стоянии уровня моря осушенная часть береговой зоны была освоена под различные сооружения. Последующий подъем уровня воды сопровождался затоплением берега и разрушением техногенных объектов и абразией берегов. Этот процесс продолжается и в настояшее время. Поэтому весьма важно выявить, в каком направлении будет идти в дальнейшем развитие береговой зоны, особенно ее надводной части. Цель и задачи исследования Основной целью защищаемой работы является выявление современного состояния надводной части береговой зоны восточного участка Южного Каспия (от устья р.Теджен до окончания Горганской косы) и на основе геоморфологических исследований определение воздействия природных и антропогенных факторов на динамику берега. Для достижения этой цели необходимо решить ряд задач: изучить современное строение берега, связанное с изменениями уровня Каспийского моря за последние несколько лет; собрать многолетние данные по ветру (повторяемость ветра по направлениям и его скорость); вычислить наносодвижущие характеристики для береговой зоны Иранских берегов Каспия; определить источники поступления обломочного материала в береговую зону и его разнос морскими течениями; изучить воздействие колебаний уровня Каспия, вдольберегового перемещения наносов и хозяйственной деятельности человека на динамику берегов восточной части южного берега Каспия. Ծովերի և օվկիանոսների ափամերձ գոտին հանդիսանում է առավել ակտիվ գեոդինամիկ տարածք, որտեղ տեղի են ունենում ռելիեֆի էական ձևափոխումներ ինչպես ստորջրյա, այնպես էլ վերջրյա մասերում: իՆչպես գիտական, այնպես էլ պրակտիկ տեսակետից, այդպիսի հետաքրքիր օμյեկտ են հանդիսանում Կասպից ծովի Հարավային ափերը, որոնք լիարժեք ուսումնասիրված չեն, հատկապես գեոմորֆոլոգիական տեսակետից: Պաշտպանության ներկայացվող աշխատանքի հիմնական նպատակն է Կասպից ծովի հարավի արևելյան վերջրյա հատվածի ափամերձ գոտու (Թեջեն գետի գետաμերանից մինչև Գորգանի ցամաքալեզվակի վերջը) ներկա վիճակի վերհանումը և գեոմորֆոլոգիական հետազոտությունների հիման վրա μնական և մարդածին գործոնների ազդեցության որոշումը ափի դինամիկայի վրա: Այդ նպատակով մանրամասնորեն ուսումնասիրվել է Կասպից ծովի Հարավի արևելյան հատվածի ափերի վերջին տասնամյակների ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխությունները` կապված ջրի մակարդակի տատանումների հետ. հաշվարկվել են μերվածքների շարժման μնութագրերն ըստ քամու ծովային ռումμերի միջին μազմամյա կրկնելիության և նրանց արագությունների. հաշվարկներով ապացուցվել է ափի երկայնքով հաստատուն μերվածքների տեղափոխության առկայությունը արևելքից արևմուտք և նրանց լայնակի զգալի տեղաշարժը, μացահայտվել է , որ Նոուշեխրի մոտ, աղեղի կենտրոնում, հնարավոր է պայթման հոսքերի ձևավորում, որոնք պետք է հաշվի առնվեն այդ տարածքի յուրացման ընթացքում, ի հայտ են μերվել ափամերձ գոտի μերվող փուխր μեկորային նյութերի մուտքի աղμյուրները (գետերի կարծր հոսքը և ծովի մակարդակի μարձրացման հատևանքով ափերի լվացումը), ապացուցված է նրա ազդեցությունը Կասպից ծովի Հարավային ափերի ժամանակակից դինամիկայի վրա `պայմանավորված ոչ միայն նրա մակարդակի փոփոխությամμ և ափերի երկայնքով μերվածքների տեղաշարժով, այլև մարդու տնտեսական գործունեությամμ, որի արդյունքում էլ խախտվել է ծովափի μնական զարգացումը: Հիմնական պաշտպանվող դրույթները հանդիսանում են հետևյալները. Կասպից ծովի հարավային ափերին առավել կրկնելիությամμ (19-37,6%) և թափավազքի երկարությամμ (473-693կմ) առանձնացվում են հյուսիսային (ծովային) քամիների ռումμերը (N,NE, NW) իրենց զգալի էներգիայով (3144-9484 պայմանական կգ միավոր) . հյուսիսային քամիների ռումμերը և ափերի ձևը պայմանավորել են Կասպից ծովի հարավային ափերում μերվածքների հաստատուն տեղափոխությունը արևմուտքից արևելք` ափի երկայնակի հոսքի ձևով, որն էլ հենց նպաստել է Գորգանի ցամաքալեզվակի առաջացմանը. μերվածքների հոսքի համար μեկորային նյութի հիմնական աղμյուր են հանդիսանում գետերի μերվածքները և ծովի հատակի ու ափերի աμրազիան. Կասպից ծովի μարձրադիր տեղադիրքի փոոխությունը արտացոլվում է իրանական ափերի և հատկապես Գորգանի ցամաքալեզվակի և համանուն ծոցի կուտակումային և աμրազիոն հատվածների հարաμերության փոփոխությամμ, ինչպես նաև ցամաքալեզվակի երկարության և լայնության ու ծոցի մակերեսի տատանմամμ. վերջին տարիներին ծովի մակարդակի μարձրացման հետևանքով ափերի ուժեղացած լվացումը և որպես դրա հետևանք նոր չափաμաժիններով փուխրμեկորային նյութերի ներհոսքը մերձծովյան նստվածքների մեջ, ներկայումս Կասպից ծովի Հարավային ափերի μնութագրում կարևոր μաղադրիչ են հանդիսանում: The coastal zone of the seas and oceans is rather active geodynamic space in which there are essential transformations of a relief both in its underwater and in overwater parts. Development of this zone is influenced not only by natural factors (power of waves, coastal currents, character of a structure of coast and the bottom, fluctuation of a water level and etc.), but also by a man’s economic activities (wrong arrangement of various structures, construction of port piers without moving of coastal sediments, withdrawal of sandy and pebble material from a beach for the building purposes and etc.). The main aim of this work is revealing of the current state of overwater part of the coastal zone of the eastern section of Southern Caspian Sea (from a mouth of the river Tedzhen till the ending of Gorgan spit) and definition of influence of natural and anthropogenic factors on dynamics of coast on the basis of geomorphological researche For the first time from the geomorphological point of view the structure of the eastern part of southern coast of the Caspian Sea connected with water level changes for the last tens of years is studied in detail; sediment-moving characteristics under the average long-term data of repeatability of wind of sea points and its speed are calculated; calculations proved presence of steady longshore sediment-moving from the west to the east and their considerable cross-section moving; the configuration of the southern coast of the Caspian Sea supposes formation of explosive currents in the center of an arch at Naushahra that is necessary to consider at development of this section; sources of carrying a loose-detrital material to the coastal zone (load stream of the rivers and washout of coast owing to sea level rising) are revealed; influence on modern dynamics of the southern coast of the Caspian Sea, not only changes of its level and longshore sediment-moving, but also of a man’s economic activities breaking natural development of the coastal zone is proved. The main protected provisions are the following: on the southern coast of the Caspian Sea winds of northern (sea) points (N, NE, NW) with considerable energy (3144-9484 conditional kilounits) are marked by the greatest repeatability (19-37,6%) and length of dispersal (473-693rd); winds of northern points and configuration of coast predetermined existence of steady movement of deposits from the west to the east in the form of an alongshore stream that promoted formation of the Gorgan spit on the southern coast of the Caspian Sea; the main source of a detrital material for a stream of deposits are carrying-out of the rivers and abrasion of coast and sea bottom; change of high-altitude position of the Caspian Sea level is reflected in dynamics of the Iranian coast and especially coast of the Gorgan spit and the gulf of the same name by change of a balance of accumulative and abrasion sites as well as changes of the width and length of a spit and the area of the gulf; the intensified coastal washout owing to sea level rise over the past few years and, as a result, receipt of new portions of a loose material in a coastal stream of deposits are characteristic for the southern coast of the Caspian Sea to date.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Միանկալե թերակղզու (Գորգանի ցամաքալեզվակի) և Կասպից ծովի հարավային հարակից ափերի դինամիկան (Իրան): Dynamics of Miankaleh peninsula coasts (Gorgan spit) and adjoining sections of the southern coast of the Caspian sea (Iran).
    Uncontrolled Keywords: Բաբակ Նաջաֆիհա, Babak Najafiha
    Subjects: Earth Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 09 Jan 2017 13:27
    Last Modified: 09 Jan 2017 13:27
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3955

    Actions (login required)

    View Item