Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Իրանի Զայանդերուդ գետի վրա ծանր մետաղների ազդեցության գնահատումը և հետևանքների վերացման միջոցառումները

Ջավադ, Թաբաթաբաեի (2012) Իրանի Զայանդերուդ գետի վրա ծանր մետաղների ազդեցության գնահատումը և հետևանքների վերացման միջոցառումները. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1139Kb)

    Abstract

    Իրանի Իսլամական Հանրապետության Իսպահանի շրջանի 420 կմ երկարություն ունեցող Զայանդերուդ գետը երկրի կարևորագույն ջրային զարկերակն է, որն օգտագործվում է արդյունաբերական, էներգետիկ և ոռոգման նպատակներով: Զայանդերուդի ավազանում տեղակայված են Զովբ-ե-ահան, Ֆուլադմոբարաք ընկերությունների պողպատաձուլական, պոլիկրիլային և այլ քիմիական գործարաններ, ինչպես նաև մի շարք էլեկտրակայաններ, զտման կայաններ և ռազմական օբյեկտներ: Արտադրական ձեռնարկությունների արդյունաբերական կեղտաջրերը անբավարար կամ մասնակի մաքրումից հետո բաց են թողնվում անմիջապես Զայանդերուդ գետի մեջ, իսկ մթնոլորտային արտանետումները ընդհանրապես չեն մաքրվում: Արդյունքում՝ գետի ջուրը, մթնոլորտը ինչպես նաև բնական մյուս համակարգերը աղտոտվում են մի շարք վնասակար նյութերով, որոնք կարող են առաջացնել երկարաժամկետ բնապահպանական խնդիրներ: Այս առումով, նշված օբյեկտների կողմից շրջակա միջավայրի աղտոտման ուսումնասիրումը, ինչպես նաև, որոշակի միջոցառումների կազմակերպումը, կարևորագույն խնդիր է Իրանի Աշխատանքի նպատակն է գնահատել Զայանդերուտ գետի ջրի և ալյուվիալ նստվածքների ծանր մետաղներով աղտոտվածության աստիճանը, դրանց կազմավորման բնական ու մարդածին գործոնների ազդեցությունը և տարրերի տարածման երկրաբնապահպանական օրինաչափությունները: Նպատակին հասնելու համար լուծվել են հետևյալ խնդիրները` Զայանդերուդ գետի ջրում և ալյուվիալ նստվածքներում որոշվել են հետևյալ մետաղների պարունակությունները` Fe, Ni, Mo, Co, Cu, Mn, Pb, Zn, Ag, As, Hg, V, Al,Cd: Ուսումնասիրվել են մետաղների կուտակման պայմանները: Գնահատվել են բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությունը ծանր մետաղների կոնցենտրացման վրա, առանձնացվել են աղտոտման կետային և ցրված աղբյուրները: Գետի առանձին հատվածների համար որոշվել է ծանր մետաղներով հարստացման գործակիցը և հաշվարկվել կուտակային ինդեքսը: В результате выполненных подробных исследований оценены степень загрязнённости тяжелыми металлами вод и осадков реки Заяндеруд (центральный Исфаган, Исламская Республика Иран), влияние на их формиравание природных, антропогенных факторов и природоохранные закономерности распределения элементов. Исследования проведены на реке Заяндеруд на основании 12 станций опробования воды и осадках, отбирались по 3 пробы с каждого пункта. В результате геолого-тектонических и стратиграфических исследований установлено, что состав и типы распространённых в регионе пород, а также русло реки могут существенно влиять на содержания загрязняющих элементов. Это влияние обусловлено также наличием и перераспределением микрозерен в осадках русла реки. В ходе загрязнения они влияют на поглощение весщества, осадкообразование, вторичную коагуляцию и на образование новых минералов (например, гидроокислов магния и железа). Колебания содержаний металлов обусловленно видом производственной деятельности в регионе (сталелитейный завод Зовбе-аган и др.). В изученных осадках коэффициенты обогащения достигают для: железа, титана, марганца и хрома высокие (среднее 22 раза), кобальта, меди и цинка (среднее 10 раза), а молибдена и мышьяка – низкие. Колебания содержаний изученных металлов воде носит полностью незакономерный характер, что непосредственно связанно с расстоянием между источником загрязнения и станцией опробования. В удалённых от источника загрязнения районах концентрации тяжелых металлов убывают и достигают уровня геохимического фона, что обусловленно способностью осадков к их поглощению. Путем сравнения с геохимическим фонам выяснена роль воздействия антропогенних факторов на закономерности распределения, оценены эффекты самоочистки и накопления тяжёлых металлов. Тип и характер загрязнения зависят от физико-химических свойств веществ и вод реки. Электропроводимость, величины pH и Eh вдоль реки, в основном, не изменяются и не влияют на процессы концентрации или рассеивания тяжелых металлов. As a result of detailed studies the degree of heavy metal pollution of the water and sediments of Zayanderud river (central Isfahan, Iran) were assessed as well as the impact on the formation of natural, human and environmental factors of the elements' distribution. Zayanderud river investigations were carried out on by testing in 12 stations of water and sediment, where samples from each place were collected. As a result of geological and tectonic and stratigraphic studies was found that the composition and types of species, which are common in the region and the river bed, can significantly affect the content of particulates. This effect is also due to the presence and redistribution of micrograins in sediments of the river bed. During the pollution they affect to the absorption of substances, sedimentation, secondary coagulation and the formation of new minerals (eg, magnesium and iron hydroxides). The fluctuations of metal is conditioned by productive activity in the region (steel plant Zovbe-agan, etc.). In the studied sediments the enrichment factors which are achieved for: iron, titanium, manganese and chromium - are high (average 22 times), cobalt, copper and zinc (average 10 times), but for molybdenum and arsenic - low. The fluctuations of the studied metal in the water is completely sporadic in nature, which is directly related to the distance between the source of contamination and sampling stations. In remote areas, the pollution source of heavy metal concentrations decrease and reach the level of the geochemical background, which is conditioned by precipitation ability. By the comparison with the geochemical backgrounds, the role of the effects of human factors on the patterns of distribution was explained, also was evaluated the effects of self-purification and accumulation of the heavy metals.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Оценка воздействия тяжелых металлов на реку Заяндеруд (Иран) и мероприятия по устранению их последствий. Assessment of heavy metals on the river Zayanderud (Iran) and activities on elimination of their consequences.
    Uncontrolled Keywords: Джавад Табатабеи, Javad Tabatabei
    Subjects: Earth Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 11 Jan 2017 10:15
    Last Modified: 11 Jan 2017 10:15
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3977

    Actions (login required)

    View Item