Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Սևանա լճի հարավ-արևմտյան հատվածի գետերի ջրի որակի ուսումնասիրություն

Սուրմալյան, Վարդուհի Վրեժի (2013) Սևանա լճի հարավ-արևմտյան հատվածի գետերի ջրի որակի ուսումնասիրություն. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (436Kb)

    Abstract

    Սևանա լիճ թափվող գետերի ջրի որակի և փոփոխությունների գնահատումն ու վերլուծությունը, որակի վրա ազդող հիմնական գործոնների μացահայտումը, վերահսկողությունն ու արդյունավետ կառավարումն արդիական խնդիրներ են: ՀՀ-ում ֆոնային (անաղարտ վիճակի) կոնցենտրացիաների ճշգրիտ որոշումը յուրաքանչյուր գետի համար, սեփական ֆոնային կոնցենտրացիաների վրա հիմնված նոր դասակարգման համակարգի ստեղծումը արդիական խնդիր է: Գետերի ջրերում ցուցանիշների կոնցենտրացիաները փոփոխվում են ըստ ջրաμանական սեզոնների և սնման աղμյուրների, ուստի աղտոտիչների համախմμերի ճիշտ որոշումը ու համապատասխան մաքրման եղանակների ընտրությունը արդիական խնդիր է: Սևանա լիճ թափվող Ձկնագետ, Գավառագետ, Շողվակ, Ծակքար, Լիճք, Արգիճի գետերի ջրի որակի գնահատում և դասակարգում կոմμինատորային (ՋԱԿԻ), կանադական (ՋՈԿԻ), օրեգոնային (ՋՈՕԻ), մալազիական (ՋՈՄԻ) ինդեքսային մեթոդներով՝ աղտոտիչների համախմμերի և ջրի որակի վրա ազդող հիմնական գործոնների μացահայտմամμ: Գավառագետի համար ջրաքիմիական ցուցանիշների ֆոնային կոնցենտրացիաների որոշում: Դրանց հիման վրա ջրի որակի նոր նորմերի սահմանում և դասակարգում: Ձկնագետ, Գավառագետ, Շողվակ, Ծակքար, Լիճք, Արգիճի գետերից յուրաքանչյուրի համար ջրի որակի նորմերի ընդունումը` հաշվի առնելով Գավառագետի համար մշակված և գործող համախմμերը: Դրանց կիրառմամμ ջրի որակի դասերի, աղտոտիչների համախմμերի որոշումը: Տարμեր սնման աղμյուրներով գետերի ջրի որակի μնական և մարդածին աղտոտման առաջացրած փոփոխությունների տարանջատումը: Առաջին անգամ ՋԱԿԻ, ՋՈԿԻ, ՋՈՕԻ, ՋՈՄԻ ինդեքսային մեթոդներով գնահատվել է Ձկնագետ, Գավառագետ, Շողվակ, Ծակքար, Լիճք, Արգիճի գետերի ջրի ջրաքիմիական որակը, որոշվել են աղտոտվածությունը պայմանավորող ցուցանիշների համախմμերը և ջրի որակի վրա ազդող գործոնները: Առաջին անգամ մշակվել է Գավառագետի ջրի որակի դասակարգման նոր համակարգ` Գավառագետի ջրի որակի ցուցանիշների ֆոնային կոնցենտրացիաների հիման վրա: Առաջին անգամ ջրի որակը գնահատվել է դասակարգման նոր համակարգերով՝ ելնելով սնման աղμյուրների և ջրաքիմիական կազմի նմանությունից. Լիճք, Ծակքար, Գավառագետ գետերի համար՝ Գավառագետի նորմերով, Շողվակի և Արգիճիի համար՝ Արգիճիի նորմերով: Առաջին անգամ ջրի որակի ինդեքսների հաշվման և դասակարգման համար գործող նորմերի փոխարեն կիրառվել են ուսումնասիրված գետերի համար նոր մշակված ջրի որակի նորմերը և այդ նորմերի կիրառմամμ որոշվել են աղտոտվածությունը պայմանավորող ցուցանիշների համախմμերը: Առաջին անգամ առանձնացվել են ջրաμանական սեզոնից կախված μնական և մարդածին աղտոտման հետևանքով ջրի որակի փոփոխությունները: Оценка и анализ качества вод рек, впадающих в озеро Севан, раскрытие основных факторов, влияющих на качество воды и их контроль и эффективное управление являются актуальными проблемами. В РА определение фоновых концентраций для каждой реки на основе собственных фоновых концентраций, создание новой системы классификации-очень актуальная задача. Целью диссертации является оценка и классификация качества вод рек Дзкнагет, Гаварагет, Шогвак, Цаккар, Личк, Аргичи канадским, малазийским, орегонским, удельно-комбинаторным индексами качества воды с определением груп загрязнязнителей и факторов, влияющих на качество вод. Для рек Дзкнагет, Гаварагет, Шогвак, Цаккар, Личк, Аргичи принятие норм качества вод, учитывая нормы для Гаварагета и действуюшие. Разделение природных и антропогенных факторов, влияющих на изменение качества вод рек с разными источниками питания. Разработанна новая классификационная система для оценки качества воды Гаварагет на основе фоновых концентраций показателей качества воды Гаварагет. Качество воды рек оценено новой классификационной системой, исходя из источников питания и сходности гидрохимического состава: для рек Личк, Цаккар, Гаварагет нормами Гаварагета, а Шогвак, Аргичи-нормами Аргичи. Впервые для расчета и классификации индексов вместо действуюших норм были использованны вновь разработанные для исследованных рек нормы качества вод и на основе этих норм были определены группы загрязняющих вешеств. Были разделены в зависимости от гидрологического сезона естественные и антропогенные загрязнения и изменения качества воды. Для оценки и классификации качества вод рек юго-западной части бассеина озера Севан предложено сгруппировать эти реки в три группы, для каждой из них фиксировав свои нормы. Рассчитанны необходимые частоты отбора проб для получения данных высокой точности и определения фоновых концентраций. Дла показателей, отличающихся сезонностью, разработаны новые нормы для разных гидрологических сезонов. Assessment and analysis of water quality in rivers falling into the Lake Sevan, a summary of the factors affecting the water quality, control and efficient management is an actual problem. In RA determination of background concentrations for each of the rivers and creation of a new classification system based on their own background concentrations is an urgent problem. The aim of thesis is evaluation and classification of Dzknaget, Gavaraget, Shogvak, Tsakkar, Lichq, and Argichi rivers water quality with Canadian, Malaysian, Oregon, Combinator indices, definition pollutants group and water quality factors affecting. For the rivers Dzknaget, Gavaraget, Shogvak, Tsakqar, Lichq, Argichi acceptance of water quality norms considering the norms intended for Gavaraget and the acting ones. Separation of natural and anthropogenic changes affecting water quality in rivers with different sources. Developed a new classification system for water quality assessment Gavaraget based on background concentrations of water-quality Gavaraget. The quality of water is estimated by new classification system based on the power supply and the similarity of the hydrochemical composition: The rivers of Lichq, Tsakqar, Gavaraget-Gavaraget norms and Shogvak, Argichi Argichinorms. For index calculation and classification instead of the acting newly developed rules for the studied river water quality standards was used and on the bases of that standards groups of polluters were defined. The natural and anthropogenic pollution of water quality changes was divided according to the hydrological season. For the assessment and classification of water quality of the south-western part Lake Sevan basin rivers it was proposed to group rivers into three groups, for each them fix their norms. To obtain data of high precision and determination of background concentration the necessary sampling frequency was estimated. For the parameters differing with seasonality for different hydrological seasons the new water quality standards developed. The higher contamination was observed in the river Gavaraget in 2005-2010. The livestock and domestic sewage had the major share of pollution causing factors In terms of recreational water uses the highest water quality was observed in the river Dzknaget, in terms of irrigational-in the river Tsakqar. The Tsakqar, Argichi river’s water applicable for with low requirements water quality uses. Gavaraget water quality is only suitable for with no requirements water quality uses, such as energy production. With new classification system based on background concentrations was given a tougher water quality classification. It was separated groups of indicators with similar behavior: with underground origin (V, Se), with surface and underground origin (Fe, Ti, B, Na, Cl-), polluting the environment (Cu, Sb, Cr, N, P, BOD5). It was shown that there is a direct link between parameter’s concentration values and Dzknaget river flows in case Al, Cu, Mn, V, Cr, Se, Sb, Ti, Argichi-Al, Gavaraget-Cu, Mn, V, Cr, Ti, for the river Argichi there is a reverse link in case of Na, K parameters.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Исследование качества воды рек юго-заподной части озера Севан. River water quality for southwestern part of lake Sevan.
    Uncontrolled Keywords: Сурмалян Вардуи Врежовна, Surmalyan Varduhi
    Subjects: Earth Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 12 Jan 2017 12:48
    Last Modified: 12 Jan 2017 12:48
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3991

    Actions (login required)

    View Item