Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ծերացման սոցիալական ասպեկտները հայ հասարակությունում

Գևորգյան, Քրիստինա Գագիկի (2012) Ծերացման սոցիալական ասպեկտները հայ հասարակությունում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (420Kb)

    Abstract

    В диссертационной работе проанализированы социальные аспекты проблемы старости в армянском обществе, а именно: качество и образ жизни представителей третьего возраста, их социальные интеракции и самовосприятие и в этой связи влияние таких социальных характеристик, каковыми являются гендер, образование, занятость, род деятельности, семейный статус на процесс старения человека. Исследование рассматриваемой проблемы проводилось на основе метода феноменологии, в контексте которого социальный мир представителя третьего возраста был представлен как мир феноменальный, с учетом его отношения к повседневной жизни и акцентацией активного, сознательного, творческого элемента в «конструировании» социального мира. Актуальность темы исследования. Значительное увеличение числа представителей третьего возраста1 в общей структуре народонаселения, а также рост средней продолжительности жизни является характерной чертой современных обществ. При этом хотя и старение сопряжено с биологическими, физиологическими и психологическими процессами, но его последствия имеют выраженный социальный характер, в силу чего возникает необходимость рассмотрения данного феномена в социальном контексте. В традиционных обществах семья включала в себя систему социальной поддержки, где социальный статус и социальная значимость представителей третьего возраста были довольно высокими. Особую ценность представляли их жизненный опыт и знания. В силу сказанного традиционные общества обеспечивали высокий внутрисемейный социальный статус представителей третьего возраста. Армянское общество также не составляло исключения. Современная жизнь внесла изменения в основы традиционных семейных взаимоотношений. Утерянная система семейной поддержки не была восполнена новым социальным порядком. Кризис третьего возраста усугубился социально-экономическим кризисом, в результате которого имели место потеря социального статуса представителями третьего возраста, финансовые проблемы, связанные с прекращением их трудовой деятельности, низкий уровень их социального взаимодействия, тем самым произошла маргинализация представителей третьего возраста и, соответственно, изменились их самовосприятие и отношение общества к ним. В результате, социальное отчуждение представителей третьего возраста и их непричастность к основным социальным событиям нередко препятствуют их самореализации, ускоряя процесс патологического старения, формируя иное отношение общества к старости, порождая тем самым геронтофобию. В этом отношении повышение социальной активности представителей третьего возраста и их включение в социальную жизнь посредством обеспечения равных возможностей для всех возрастных групп может явиться серьезным шагом на пути стабилизации армянского общества. При этом любая стабилизация в первую очередь предполагает минимизацию маргинальных групп. Ատենախոսության մեջ հեղինակը ներկայացնում է հայաստանյան հասարակության ընդհանուր կազմում երրորդ տարիքի ներկայացուցիչների թվաքանակի զգալի աճի հետ կապված ծերացման խնդիրները սոցիալական տեսանկյունից ուսումնասիրելու անհրաժեշտությունը և հնարավորությունները: Հայրենական գրականության մեջ այդ հիմնահարցը համալիր տեսանկյունից գրեթե ուսումնասիրված չէ. ծերերին բնորոշ հիվանդությունների ախտաբանության վերաբերյալ հիշատակումներ կան դեռևս V դ. հայ մատենագրության մեջ: Գերիատրիան (ծերաբուժությունը) Հայաստանում հատկապես մեծ ծաղկում ապրեց XII-XV դարերում, մինչդեռ ծերության ֆենոմենի սոցիալական կողմի ուսումնասիրություններ առ այսօր հազվադեպ են անցկացվում: Հայ ավանդական ընտանիքը ենթադրում էր սոցիալական աջակցության մի համակարգ, որն ապահովում էր երրորդ տարիքի ներկայացուցիչների բարձր սոցիալական կարգավիճակն ու սոցիալական կարևորությունը: Ժամանակակից հասարակության մեջ այդ համակարգը փոփոխությունների է ենթարկվում՝ հաճախ չապահովելով երրորդ տարիքի ներկայացուցիչների սոցիալական մասնակցության հնարավորությունները և սոցիալական դիրքը: Ներկայիս սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը երրորդ տարիքի ներկայացուցիչներին կանգնեցնում է նաև ֆինանսական խնդիրների առջև՝ կապված իրենց աշխատանքային գործունեության կասեցման հետ. խիստ նվազում է նրանց սոցիալական փոխհարաբերությունների որակը և մակարդակը: Աշխատանքում ծերացման ֆենոմենը ներկայացվում է սոցիոլոգիական հայեցակարգերի ներքո, կատարվում է ծերացման ընկալման սոցիոմշակութային առանձնահատկությունների պատմասոցիոլոգիական վերլուծություն: Մանրամասնորեն քննարկվում և վերլուծվում է ծերացման ուսումնասիրության հիմնախնդիրը գերոնտոլոգիական հայեցակարգերի շրջանակներում: Ատենախոսության մեջ ներկայացվում են Հայաստանում երրորդ տարիքի ներկայացուցիչների սոցիալական ակտիվության մակարդակի բարձրացման հնարավորությունները: Ատենախոսության շրջանակներում իրականացված սոցիոլոգիական հետազոտությամբ բացահայտվեց, որ ՀՀ սոցիալական քաղաքականությունը, իր ռեսուրսներն ուղղելով երրորդ տարիքի ներկայացուցիչների հիմնային պահանջմունքների բավարարմանը, չի խթանում նրանց սոցիալական ակտիվությունը: Հետևաբար հասարակական ու կամավորական աշխատանքներում նրանց սոցիալական մասնակցության բարձրացումը պետք է հանդիսանա սոցիո-գերոնտոլոգիական քաղաքականության կարևորագույն խնդիրներից մեկը: In the dissertation the author presents the necessity and possibilities of studying the aging problems from social viewpoint, which are connected with the considerable growth in the number of the third age representatives in the general structure of the Armenian society. In the national literature little research is carried out on this problem from complex viewpoint. There are references concerning the diseases specific to the elderly in Armenian records of the V century. Geriatrician (or treatment of diseases of the aged) prospered in Armenia especially in XII-XV centuries, while researches on social aspects of aging phenomenon are rarely carried out up to now. The traditional Armenian family presupposed the system of social assistance which ensured high social status and social importance of the third age representatives. In modern society that system is being changed often without ensuring the possibilities of the third age representatives’ social participation and social position. The present social-economic crisis brings the third age representatives’ attention to financial problems connected with the prevention of labor activity. Greatly decreases the quality and level of their social relationship. In the research aging phenomenon is presented within sociological concepts, historical sociological analysis of socio-cultural peculiarities of aging perception is carried out. The study of aging problem within gerontological concepts is discussed and analyzed in details. In the dissertation the possibilities of the increase in the third age representatives’ social activity are presented.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Ծերացման սոցիալական ասպեկտները հայ հասարակությունում: Social aspects of aging in Armenian society.
    Uncontrolled Keywords: Գևորգյան Քրիստինա Գագիկի, Gevorgyan Kristina
    Subjects: Sociology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 30 Jan 2017 13:46
    Last Modified: 30 Jan 2017 13:46
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4111

    Actions (login required)

    View Item