Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական համակարգը և դրա ինստիտուցիոնալ հիմքերը

Առաքելյան, Գրիգոր Սամվելի (2013) Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական համակարգը և դրա ինստիտուցիոնալ հիմքերը. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (380Kb) | Preview

    Abstract

    Հայաստանի երրորդ Հանրապետության հռչակումով Խորհրդային Միության տնտեսական համակարգի հիմքում ընկած արտադրության միջոցների համաժողովրդական սեփականության վերափոխման սկիզμը դրվեց: Արդյունքում մեր նորանկախ պետականության տնտեսության զարգացման ելակետը դարձավ մասնավոր սեփականությունը: Սեփականության այս ձևն էր ընկած նաև Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսակարգի հիմքում: Թվում է, նրա գոյության շրջանում որդեգրված տնտեսական կառավարման եղանակներից դժվար է որոնել և գտնել ուսանելի կողմեր այսօրվա համար: Իրականում Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական կառավարման շատ առանձնահատուկ կողմեր չեն կորցրել իրենց նշանակությունը: Հենց այդ կողմերի արդիականությունը կարևորելու և հիմնավորելու, այն այսօր կիրառելու հրամայականի մեջ է մեր ատենախոսության նպատակներից մեկը: Թեմայի արդիականությունը կայանում է հետևյալներում. Առաջին` ակնհայտ ճշմարտություն է, որ պետությունը տնտեսության մեջ ունի կարգավորիչ դեր, և եթե նրա հիմքում ընած են ազատ շուկայական հարաμերությունները, ապա` դա ամենևին չպետք է ենթադրի, թե նա չպետք է պահի վերահսկողությունը մասնավոր μնույթի ձեռնարկատիրական գործունեության վրա: Այս առումով, Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական կառավարումը մատնանշում է հետևյալ ուսանելի փորձը` պետությունը պետք է հանդիսանա տնտեսության համակարգված կարգավորողը, օրենսդրական առումով որդեգրված տնտեսական քաղաքականության գծից շեղումների μացառողը նաև: Երկրորդ` Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը լինելով պետություն, որտեղ իշխում էր մասնավոր սեփականություն և անիրավահավասարություն, զուգընթաց ուներ տնտեսական և իրավական այնպիսի համակարգ, որն, անկախ այդ անհավասարությունից, հասարակության յուրաքանչյուր շերտի ներկայացուցչի պաշտպանված էր պահում իր համար նախատեսված օրենքների շրջանակում: Երրորդ` Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական կառավարման համակարգում, անկախ մասնավոր սեփականության կամ, որ նույնն է` հողային սեփականության խոշոր, միջին, կամ փոքր տեսակներից, գոյություն չուներ բևեռացում և տնտեսության ոլորտների մոնոպոլացում: Արտադրաեղանակների բազմազանության μացակայության պայմաններում խրախուսվում էր ազատ մրցակցությունը, որը տնտեսության զարգացման գրավականն է եղել` անկախ պատմական ժամանակներից և պետական կառավարման համակարգերից: Թեմայի գիտական նորույթը: Հիշյալ ատենախոսության գիտական նորույթը նախ այն է, որ եթե նախկինում Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսակարգի մասին անդրադարձներում արտադրահարաբերությունների վերլուծության հիմքում դրվում էր մարքս-լենինյան տեսությունը, ապա այս ուսումնասիրության մեջ այդ հարաμերությունները դիտարկված են μոլորովին այլ հայեցակարգային հիմքերով` ազատ շուկայական հարաμերությունների` որպես տնտեսության զարգացման կարևորագույն պայմանի ըմμռնումով, հարաμերություններ, որոնք փորձել ենք μացահայտել քննական-վերլուծական մեթոդաμանությամբ: Երկրորդ կարևոր նորույթն այն է, որ ատենախոսության մեջ μացահայտվում են և մեկնաμանվում այն իրավատնտեսական հիմքերը, որոնք հանգեցրել են Կիլիկիայի հայկական թագավորության` որպես միապետական կառավարման տիպի պետության, տնտեսության կառավարման յուրօրինակ և արդյունավետ համակարգին: Երրորդ կարևորագույն նորույթը ատենախոսության մեջ Կիլիկիայի թագավորության տնտեսական համակարգի կառավարման առանձնահատկությունները լուսաμանելն է հայկական ներկայիս պետականության տնտեսական կառավարման համակարգի համար կիրառելիության տեսանկյունից: Չորրորդ կարևոր նորույթը Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական հզորության կարևոր պայմաններից մեկի` արտադրողական հիմնական ուժերի նկատմամբ պետության յուրահատուկ վերաբերմունքի μացահայտումն է: Անկախ իրենց սոցիալական դիրքից` պետության քաղաքացիները իրենց համար նախատեսված օրենքների սահմաններում պաշտպանված էին: Кандидатская диссертация состоит из введения, трех глав и пяти подглав (В печатном виде всего 115 стр). Введение состоит из современнности проблемы, ее ученой новизны, степени изученности методологии, прикладного значения и экспертизы. Первая глава, которая названа «Экономический строй Армянского Киликийского царства», состоит из двух подглав. Первая глава посвящена особенностям развития экономического строя Армянского Киликийского царства, которые обусловлены влиянием армянского национального, византийского и европейского строя. Во второй главе раскрыта сущность Армянского Киликийского царства. Здесь сделана попытка сверху вниз раскрыть элементы этих экономический строев, в которых на первом месте находится суд, с помощью которого царь осуществляет свое правление, и который считается не только создателем правовой основы других составляющих экономических факторов, но и определяющим этих факторов. В основном они регулировались «Судебной книгой» Смбата Гундстабла. Царь был не только воплощением высшей экономической и общественной власти, но и высшим собственником земли. Богатства и плоды земли в основном были его собственностью. В феодальном строе армянского Киликийского царства третье место занимает крупное авторитетное землевладельчество. Со стороны других собственнических прав, эту позицию также удерживали крупные правители. Крупные землевладельцы здесь именовались феодалами или господинами. Землевладельцы феодалы были владельцами земли, то есть они располагали их имениями, которые назывались «родина», по закону наследственной собственности. Феодалы не владельцы родины располагали своими владениями на условных правах, и не по наследственной собственности, а потому, что они получили их как награду за разные услуги. Такие имения назывались «дарственные». В феодальной иерархии армянского Киликийского царства важное место занимало церковное землевладение. В этой иерархии эта степень была прибавлена к степени землевладельца-феодала. The thesis for the obtention of the PhD degree consists of the introduction, three chapters and five subchapters. Introduction represents the actuality of the problem, its scientific novelty, degree of study of methodology, applied value and examination. The first chapter which is titled “An economic system of the Armenian Kingdom of Kilikia”, consists of two subchapters. The first chapter is devoted to the examination of development of an economic system of the Armenian Kingdom of Kilikia which are caused by charactarations of the Armenian national, Byzantine and European system. The second chapter represents the essence of the Armenian Kingdom of Kilikia. Here the complete study is made to open elements of these economic systems, therefore on the first place in the system is represented court by means of which the monarchy rules and which is considered not only the foundation of a legal basis of other components of economic factors, but also defines the basis of thesis. Generally they were regulated by “The judicial code” created by Smbat Gundstabla. The monarch was not only an embodiment of the higher economic and public authority, but also the highest landlord. Richness and earth fruits generally were his property. In a feudal system of the Armenian Kingdom of Kilikia the third place is taken by a large authoritative Pandfordino. From other proprietary rights this position also was held by large governors. Large landowners here were called as feudal lords or lords. Landowners feudal lords were landowners which were called “homeland”, under the law of hereditary property. Feudal lords which were not the owners of the homeland had the possession on the conditional rights and not on hereditary property but because they received them as an award for different services. Such manors were called “donative”.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Экономическая система армянского Киликийского царства и его институциональные основы. Economic system of the Armenian Kingdom of Kilikia and its institutional fundaments.
    Uncontrolled Keywords: Аракелян Григор Самвелович, Arakelyan Grigor
    Subjects: Economy
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 09 Feb 2017 09:30
    Last Modified: 09 Feb 2017 09:30
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4163

    Actions (login required)

    View Item