Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հյուսիսարեվմտյան Իրանի ժողովուրդների գենետիկական կառուցվածքն ըստ Y քրոմոսոմի և միտոքոնդրիումային ԴՆԹ-ի մարկերների

Արդեշիր, Բահմանի Մեհր (2013) Հյուսիսարեվմտյան Իրանի ժողովուրդների գենետիկական կառուցվածքն ըստ Y քրոմոսոմի և միտոքոնդրիումային ԴՆԹ-ի մարկերների. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (868Kb) | Preview

    Abstract

    Մարդկության պատմության այնպիսի խոշոր նորամուծությունները, ինչպես երկրագործությունը և անասնապահությունը, մեծապես նպաստել են Իրանական բարձրավանդակում բնակչության նշանակալի աճին և տարածմանը: Պատմական ուսումնասիրությունները վկայում են, որ մ.թ.ա. III-I հազարամյակներում այստեղ տեղի են ունեցել խոշոր ժողովրդագրական փոփոխություններ: Արդեն մ.թ.ա. առաջին հազարամյակի սկզբին, Իրանական բարձրավանդակի բնակչությունը, որը հիմնականում բաղկացած էր երկրագործներից և եկվոր անասնապահներից, աչքի էր ընկնում էթնիկական խմբերի բազմազանությամբ: Հետագա դարերի ընթացքում տարբեր արշավանքների և միգրացիաների արդյունքում Իրանի տարածք են ներթափանցել բազմաթիվ նոր ցեղախմբեր` բերելով իրենց հետ նոր լեզուներ և մշակույթներ: Այդուհանդերձ, կենտրոնական Իրանի ցեղախմբերն ունեն հիմնականում արիական ծագում, մինչդեռ այլ ցեղախմբերը, ինչպես՝ Խուզեստանի արաբները, Քուչանի թյուրքերը, Ֆարսի քաշկայները, Ադրբեջանի շահսևանները և աֆշարները և թուրքմեններն ակնհայտ ազդեցություն են կրել տարբեր եկվոր ժողովուրդներից, որոնք պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում անցել են Իրանի տարածքով: Պոպուլյացիաների գենետիկական կառուցվածքի վրա բարդ պատմական իրադարձությունների և միգրացիաների ազդեցությունը լիարժեք հասկանալու համար շատ կարևոր է Y-քրոմոսոմային և միտոքոնդրիումային ԴՆԹ (մտԴՆԹ) մարկերներով գենետիկական ուսումնասիրությունը, որը լայնորեն կիրառվում է էվոլյուցիոն հետազոտություններում: В данной работе был проведено генетипирование SNP и STR маркеров Y-хромосомы и митохондриальной ДНК (мтДНК) у 645 мужчин из Ирана с целью определения генетической структуры исследованных популяций и выявления роли Ирана, в особенности северо-западной части его территории, в распространениии современного человека от восточной Анатолии до долины Инда. В дальнейшем полученные данные были сопоставлены с соседними популяциями для установления степени генетического родства между иранцами и другими народами рассматриваемого региона. Y-хромосомальные гаплогруппы иранских азери принадлежат к четырем основным юго-западным азиатским вариантам J2-M172, R1b-M343; R1a-M420 и G-M201 (составляя вместе около 64%). Происхождение большинства из этих родословных связывают с земледельческой революцией на Ближнем Востоке, в частности, это относится к производным гаплогруппам J2a-M410 (2% у иранских азери), R1b1b1*-L23 (11.4%) и G2a-P15 (4%). Полученные результаты согласуются с ранее опубликованными данными о донеолитической экспансии с Иранского плато по направлению к Европе через Кавказ/Турцию (J2-M410*, J2-PAGE55*, J2- M530, G-M201* и R1b-M269*). В этой связи необходимо отметить важную роль плодородной области на севере Ирана как канала для потока генов через географические барьеры на западе и востоке страны. Равномерное распределение двух ветвей гаплогрупп R1 (R1a и R1b) и J1 (J1e и J1*), в отличие от остальных этнических групп Ирана и других изученных популяций, а также наличие центральноазиатских компонентов у иранских азери свидетельствуют о расширении экспансионных волн курганского населения с Понтийско-Каспийской степи, которая ассоциирована, соответственно, с распространением индоевропейских языков и кочевниками, говорящими на алтайских языках. Контрастное распределение этих линий в различных географических точках Ирана, в особенности с обеих сторон горы Загрос, указывает на возможную барьерную роль последнего, препятствующую потоку этих родословных на другую сторону Ирана.In this work, high-resolution Y-chromosome and mtDNA analyses of 645 males from Iran were utilized to generate a comprehensive haplogrouping of contemporary diversity and to elucidate the role Iran, particularly northwest of its territory, played in population dispersal across the latitudinal belt spanning western Anatolia to the Indus Valley. This data was then compared and interpreted within the context of geographical neighboring countries/ regions in order to envision the extent to rate of genetic affinity between the Iranians and other populations of the area. The Y chromosome haplogroups of Iranian Azeris belongs to four major southwest Asian haplogroup; J2-M172, R1b-M343; R1a-M420 and G-M201 (collectively comprise 64%). Most of these lineages are implicated with the Agricultural Revolution in the Near East, particularly the derived lineages J2a-M410 (2% of Iranian Azeris), R1b1b1*-L23 (11.4%) and G2a-P15 (4%). This pattern agrees with previous findings on a westward diffusion and pre-agricultural expansions from the Iranian plateau toward Europe via Caucasus/Turkey (J2-M410*, J2-PAGE55*, J2- M530, G-M201* and R1b-M269*). It might emphasize the important role of fertile region in the North of Iran as a gateway for gene flow through/against the geographical barriers in the West and East of Iran.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Генетическая структура народов северо-западного Ирана по маркерам Y хромосомы и митохондриальной ДНК. Genetic structure of populations of Northwest Iran according to the Y-chromosomal and mtDNA markers
    Uncontrolled Keywords: Ардешир Бахмани Мегр, Ardeshir Bahmani Mehr
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 02 Mar 2017 09:10
    Last Modified: 02 Mar 2017 09:10
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4218

    Actions (login required)

    View Item