Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայաստանի Մեղրիի շրջանի ցերեկային թիթեռների (Rhopalocera, Lepidoptera) ֆաունան և կենսաբանության որոշ առանձնահատկությունները

Խանամիրյան, Գուրգեն Գևորգի (2012) Հայաստանի Մեղրիի շրջանի ցերեկային թիթեռների (Rhopalocera, Lepidoptera) ֆաունան և կենսաբանության որոշ առանձնահատկությունները. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (377Kb) | Preview

    Abstract

    Дневные бабочки (Lepidoptera, Rhopalocera) являются широко распространенной и обильно представленной в наземных экосистемах группой насекомых, выполняющих важную роль в пищевых цепях, круговороте биогенов и экологических связях. В связи с этим, изучение фауны и биологии дневных чешуекрылых Армении имеет существенное значение - как общебиологическое, так и природоохранное. Однако, несмотря на многолетнюю историю изучения, фауна дневных чешуекрылых Армении остается изученной явно недостаточно. Информация по неопубликованным архивным материалам Московского общества зучения природы, предоставленная нам к.б.н. А.В. Данченко, свидетельствует, что материал по дневным бабочкам с территории Армении впервые поступает в научный оборот от А. Киндермана и K. Габергауэра в конце двадцатых годов девятнадцатого века. Позже, по результатам экспедиций, для Армении указывается около 40 видов булавоусых чешуекрылых (Rhopalocera) (Lederer, 1852, 1860, 1864; Nordmann, 1851; Eversmann, 1851; Staudinger, 1871). Далее, Н.М. Романов (Romanoff, 1884) в своей работе отмечает не менее 142 видов булавоусых чешуекрылых, зарегистрированных им на территории Армении. Несколько более полной сводкой является каталог O. Штаудингера, подводящий итоги энтомологических исследований девятнадцатого века (in Staudinger&Rebel, 1901). Следует подчеркнуть, что все перечисленные авторы под словом «Армения» подразумевали теорриторию, не вполне соответствующую современным государственным границам Республики Армения. Таким образом, сведения 19-го – начала 20-го веков не могут быть непосредственно учтены при анализе фауны современной Армении. Интенсивные сборы первой половины двадцатого века по всей территории Армении, проведенные рядом исследователей (C.K. Kорб, Г.А. Гамбурцев, Г.С. Кочубей, В.В. Совинский, Б.П. Ткачуков, М.А. Рябов, Л.А. Шелюжко, А.В. Цветаев), послужили основой для серии работ по систематике отдельных групп и по формированию региональных списков и атласов (Вардикян, 1959; Forster, 1956, 1960; Коршунов, 1972; Некрутенко, 1990; Tuzov et al., 1997, 2000). В последние годы были опубликованы отдельные работы по систематике некоторых групп лепидоптерофауны Армении (Emmel et al., 1996; Dantchenko, 2000; Данченко, Лухтанов, 2004). Имевшиеся литературные данные и, вероятно, хранившиеся сборы в коллеции Института зоологии НАН РА, были обобщены С. Мирзояном и Саядяном (1998), которые учли в своем зоогеографическом анализе дневных бабочек Армении 182 вида, однако, каких-либо списков и географических сведений не приводится. Ցերեկային թիթեռները (Lepidoptera, Rhopalocera) լայն տարածված և ցամաքային էկոհամակարգերում բազմազանորեն ներկայացված միջատների մի խումբ են, որոնք կարևոր դեր են խաղում սննդային շղթաներում, կենսածին տարրերի շրջապտույտում և էկոլոգիական կապերում: Այդ պատճառով Հայաստանի ցերեկային թիթեռների ֆաունայի և էկոլոգիայի ուսումնասիրությունն ունի ինչպես ընդհանուր կենսաբանական, այնպես էլ բնապահպանական էական նշանակություն: Սակայն, չնայած ուսումնասիրությունների բազմամյա պատմությանը, Հայաստանի ցերեկային թիթեռների ֆաունան մնում է անբավարար ուսումնասիրված: Տվյալ աշխատանքի նպատակն էր ուսումնասիրել Հայաստանի Հանրապետության Մեղրիի տարածաշրջանի ցերեկային թիթեռների (Rhopalocera) ֆաունան, կենսաբանական և էկոլոգիական որոշ առանձնահատկությունները: Տվյալ աշխատանքի համար նյութ են ծառայել 2005-2010 թթ. Մեղրիի տարածաշրջանի 19 կետերում 49 երթուղիներով գարնանն ու ամռանը հավաքագրված տվյալները: Դիտարկվել են նաև Հայաստանի Բնության թանգարանի, ՀՀ ԳԱԱ ԿՀԷԳԿ-ի Կենդանաբանության ինստիտուտի անողնաշար կենդանիների գիտական ֆոնդերի, Հայաստանում Ամերիկյան համալսարանի և մասնավոր հավաքածուների նյութերը: Տարածաշրջանը տեղակայված է Հայաստանի Հանրապետության հարավ-արևմտյան ծայրամասում: Հյուսիսից և արևմուտքից այն սահմանափակված է Մեղրիի և Զանգեզուրի լեռնաշղթաների ջրբաժաններով, հարավից` Իրանին սահմանակից Արաքս գետով: Տարածաշրջանում կարելի է առանձնացնել կենսամիջավայրի հետևյալ տիպերը` օշինդրային կիսաանապատ, բազմածաղկավոր կիսաանապատ, քսերոֆիտ թփուտներ և գաճաճ ծառեր, քսերոֆիտ նոսրանտառ, գիհի-կաղնու նոսրանտառ, լայնատերև անտառ, գետահովտային անտառ, տրագականտային լեռնատափաստան, կորնգանային լեռնատափաստան, լեռնային մարգագետին, ալպիական մարգագետիններ և գորգեր, ժայռեր և փլվածքներ, այգիներ: Butterflies (Lepidoptera, Rhopalocera) are widespread and abundant group of insects of terrestrial ecosystems, which perform an important role in food chains, cycling of nutrients and having various ecological links. In this regard, the study of the fauna and ecology of butterflies in Armenia has a considerable importance, both general biological and environmental. However, despite the long history of research, the fauna of butterflies of Armenia was not studied enough. The aim of this work was to study some aspects of biology and fauna of butterflies (Rhopalocera) of Meghri region of Armenia. The data for this work was gathered in Meghri region from 2005 to 2010. The region is located in the farthest south-eastern part of the Republic of Armenia. The region is limited by watershed of Meghri and Zangezur mountain chains from the north and west, by river Araks – from the south, near the border of Iran. You can distinguish the following types of habitats in the region: semi-desert wormwood, variegated, xerophyte shrubs and small trees, juniper forests, oak-juniper-woodlands, broadleaf forest, riverside forests, tragacanth mountain steppe, esparcet mountain steppe, mountain meadows, alpine meadows and carpets, rocks and screes, gardens. Data collection was conducted in the spring and summer season on 49 routes in 19 geographical locations of the region, which are shown in table 1. There was organized 16 expeditions a total of about 225 days to collect the material. According to the results of this work is taken into account 28.510 registrations. Also, we have examined the materials of the State Museum of Nature in Armenia, materials of the stock collection of the museum of the Zoology Institute of NAS RA, materials of the collection of American University of Armenia and the materials of private collections.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Հայաստանի Մեղրիի շրջանի ցերեկային թիթեռների (Rhopalocera, Lepidoptera) ֆաունան և կենսաբանության որոշ առանձնահատկությունները: Fauna and some biological peculiarities of butterflies (Rhopalocera, Lepidoptera) of Meghri region of Armenia.
    Uncontrolled Keywords: Խանամիրյան Գուրգեն Գևորգի, Khanamiryan G. G.
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 17 Mar 2017 13:06
    Last Modified: 20 Mar 2017 11:06
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4302

    Actions (login required)

    View Item