Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Սևանա լիճ թափվող հիմնական գետերի արդի էկոլոգիական վիճակի համալիր գնահատականը

Ասատրյան, Վարդան Լևոնի (2014) Սևանա լիճ թափվող հիմնական գետերի արդի էկոլոգիական վիճակի համալիր գնահատականը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (540Kb) | Preview

    Abstract

    Քաղցրահամ ջուրը Հայաստանի Հանրապետության ռազմավարական նշանակության գլխավոր ռեսուրսն է, որի մեծագույն պաշարները ամբարված են Սևանա լճում և դրա ջրհավաք ավազանում: Հայտնի է նաև, որ մեր երկրում մեծ նշանակություն է ձեռք բերում ջրային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործմանն ու կառավարմանը ուղղված ցանկացած ծրագիր: Չնայած Սևանա լճի ավազանում իրականացվել և իրականացվում են բազմաբնույթ ճյուղային հետազոտություններ, սակայն մեծ է էկոհամակարգային ուսումնասիրությունների անհրաժեշտությունը (Асатрян, 2012б): Հաշվի առնելով տվյալ իրողությունը` Սևանի ավազանի ջրային ռեսուրսների բազմաբաղադրիչ (մուլտիմետրիկ) ուսումնասիրությունները և բազմակողմանի գնահատումը հանդիսանում են խիստ արդիական: Լիճ թափվող գետերը Սևանի էկոհամակարգի առաջնային նշանակություն ունեցող բաղադրիչներն են, քանի որ արտադրողական ուժերի զարգացման արդի փուլում սոցիալ-տնտեսական ազդեցությունը լճի վրա մեծամասամբ տեղի է ունենում միջնորդավորված՝ գետերի միջոցով: Սևանա լիճ թափվող 28 գետերից 6-ը՝ Ձկնագետը, Գավառագետը, Արգիճին, Վարդենիսը, Կարճաղբյուրը և Մասրիկը ոչ միայն աչքի են ընկնում երկարությամբ և ջրառատությամբ, այլև հանդիսանում են ավազանի էնդեմիկ ձկնաշխարհի հիմնական ձվադրավայրեր: Այսպիսով, Սևանա լիճ թափվող հիմնական գետերի էկոլոգիական վիճակի համալիր գնահատականը լճի հիմնախնդրի և ջրային ռեսուրսների օգտագործման արդի փուլում ձեռք է բերում մեծ կարևորություն: Многокомпонентные (мультиметрические) исследования и всесторонняя оценка водных ресурсов бассейна оз. Севан в условиях комплексности проблемы являются весьма актуальными. В настоящей работе для мультиметрической оценки экологического состояния исследованных рек (Дзкнагет, Гаварагет, Аргичи, Варденис, Карчахбюр, Масрик) использовали 12 гидрохимических, 14 гидроморфологических и 189 гидробиологических (рассчитанных на основе данных по макрозообентосу) показателей. В результате регрессионно-корреляционного анализа динамики среднегодовых и сезонных гидрохимических показателей исследованных рек явных тенденций к изменению качества воды выявлено не было. Анализ динамики гидрохимических показателей средних и нижних течений рек выявил выраженную сезонность для показателей БПК5, нитрат иона, нитрит иона, ионов аммония, хлорид иона, гидрокарбонат иона и железа. Для остальных проанализированных показателей выраженной сезонности выявлено не было. Большинство гидрохимических показателей свидетельствуют о более высоком качестве воды в среднем течении, по сравнению с нижним. Такая закономерность не была зафиксирована лишь в данных по железу. Сопоставление полученных нами данных с литературными показало, что по сравнению с 80-ми годами прошлого столетия качество воды в исследованных реках улучшилось, а по сравнению с периодом 2002-2004 г. - ухудшилось. The multimetric studies and comprehensive assessment of the water resources of Lake Sevan are highly relevant in the conditions of the complexity of the problem. 12 hydro-chemical, 14 hydro-morphological and 189 hydro-biological (calculated on the basis of the macrozoobenthos data) parameters have been used in this paper for the multimetric assessment of the ecological state of the studied rivers (Dzknaget, Gavaraget, Argichi, Vardenis, Karchakhbyur, Masrik). As the result of the regression-correlation analysis of the dynamics for the average annual and seasonal hydro-chemical parameters of the studied rivers, no apparent tendencies for the changes in the water quality have been revealed. A pronounced seasonality for the parameters of BOD5, nitrate ion, nitrite ion, ammonium ion, chloride ion, hydrogen carbonate ion and iron have been revealed by the analyze of dynamics of the hydro-chemical parameters of the middle and lower streams of the rivers. The pronounced seasonality has not been revealed for the other analysed indicators. The majority of the hydro-chemical parameters attest to the higher quality of water in the middle stream compared to the lower stream. Such regularity has not been registered only for the iron data. The comparison of the data acquired with the literature data shows that the quality of water in the studied rivers have improved in comparison with the 1980s, and have worsened when compared with the period of 2002-2004.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Интегральная оценка современного экологического состояния основных рек, впадающих в озеро Севан. Complex assessment of the modern ecological state of the major rivers in flowing into Lake Sevan.
    Uncontrolled Keywords: Асатрян Вардан Левонович, Asatryan Vardan
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 17 Mar 2017 16:37
    Last Modified: 20 Mar 2017 11:59
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4313

    Actions (login required)

    View Item