Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ֆիտոպլանկտոնային համակեցության փոփոխությունները Սևանա լճի ջրի մակարդակի բարձրացման պայմաններում

Հովսեփյան, Անահիտ Ալբերտի (2013) Ֆիտոպլանկտոնային համակեցության փոփոխությունները Սևանա լճի ջրի մակարդակի բարձրացման պայմաններում. PhD thesis, Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիա.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (253Kb) | Preview

    Abstract

    Արդի ժամանակաշրջանում քաղցրահամ ջրային ռեսուրսների սպառման և ջրային էկոհամակարգերի դեգրադացման հարցերն ամբողջ աշխարհում բնապահպանական առավել տագնապահարույց և առաջնահերթ խնդիրների շարքում են: Բացառություն չի կազմում նաև մեր երկիրը: Տարածաշրջանի քաղցրահամ ջրի ամենամեծ աղբյուրը Սևանա լիճն է, որը միշտ մեծ հետաքրքրություն է ներկայացրել ինչպես գիտական, այնպես էլ բնապահպանական, տնտեսական, սոցիալական, առողջապահական, ռեկրեացիոն և այլ տեսանկյուններից: Անցյալ դարի սկզբներին իրականացված երկրաբանաինժեներական նախագծերը հանգեցրին Սևանա լճի մակարդակի իջեցմանը 19.2 մ-ով (1933-1981թթ.՝ հիմնական իջեցման փուլ), որի արդյունքում տեղի ունեցան լճի ձևաչափական, հիդրոֆիզիկական, հիդրոքիմիական և հիդրոկենսաբանական ցուցանիշների փոփոխություններ. հիդրոէկոհամակարգը ենթարկվեց նախադեպը չունեցող էվտրոֆացման (Слободчиков, 1951, 1955; Маркосян, 1959; Легович, 1968, 1979; Парпаров, 1979; Гезалян, 1979, 1983 а, б, 1984 а; Симонян, 1981; Островский, 1983 а, б, 1984, 1985; Оганесян, Парпаров, 1986 а; Оганесян, 1994): Լճում ընթացող բացասական պրոցեսների մեղմացման և վիճակի բարելավման նպատակով ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում ջրի մակարդակը մինչ 1991 թ. (կայունացման փուլ) բարձրացվեց 1.2 մ-ով, որին հաջորդեց որոշ կարևոր հիդրոէկոլոգիական պրոցեսների կայունացումը: Սակայն 1990-ական թվականներին երկրում տիրող տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում վերսկսվեց լճից ինտենսիվ ջրառը, որի հետևանքով մինչև 2000 թ. (կրկնական իջեցման փուլ) Սևանա լճի մակարդակն իջեցվեց ևս 2.3 մ-ով, և արձանագրվեցին հիդրոէկոլոգիական պրոցեսների նոր խորը խախտումներ: В настоящее время вопросы нерационального потребления водных ресурсов и деградации водных экосистем имеют глобальное экологическое значение. Озеро Севан самый крупный пресноводный водоем и перспективный источник питьевой воды всего Закавказского региона, высокогорное расположение которого и наличие эндемичных видов гидробионтов всегда привлекали внимание исследователей. Значительные колебания уровня воды озера в результате антропогенного воздействия на него в 1933-1981 гг. (период основного понижения уровня воды -на 19.2 м) привели к глубоким нарушениям веками установленных внутриводоемных процессов – к его эвтрофикации. В 1982-1990 гг. (период стабилизации озера) в результате поднятия уровня воды на 1.2 м наблюдались процессы деэвтрофирования и в 1992-2000 гг. (период повторного понижения уровня) из-за понижения уровня воды на 2.3 м произошли новые глубокие нарушения гидроэкологических процессов гидроэкосистемы. В настоящее время проводятся работы по поднятию уровня воды озера Севан на 6 м и до 2031 г. планируется довести его до отметки 1903.5 м. Очевидно, что новые колебания уровня озера вместе с изменениями морфометрических параметров повлекут за собой также изменения в абиотическом и биотическом компонентах озера. С другой стороны, в результате поднятия уровня воды преобразовавшиеся затопленные территории (новые биотопы) в свою очередь будут воздействовать на экологическое состояние озера, что особо подчеркивает важность комплексного изучения озера Севан в современный период. Целью настоящей работы было изучение качественной структуры, динамики количественного развития, вертикального распределения количественных показателей фитопланктонного сообщества озера Севан, выявление возможных причин «цветения» воды синезелеными водорослями, а также оценка воздействия некоторых биотических и абиотических факторов на развитие фитопланктонного сообщества в период 2004-2010 гг. и дать оценку экологического состояния озера в условиях поднятия уровня воды. Currently the issues of irrational use of water resources and degradation of water ecosystems are of high ecological importance. Lake Sevan is the biggest freshwater water body and most perspective source of potable water of the whole Transcaucasian region, high-altitude location of which and presence of endemic species of hydrobionts have always attracted researchers’ attention. Considerable fluctuations of the lake water level caused by the anthropogenic influence on it in 1933-1981 (the period of main decrease of water level by 19.2 meters) resulted in the eutrophication, a severe disturbance of intrabasin processes which established over centuries. Processes of deeutrophication took place in 1982-1990 (the period of lake’s stabilization) as a result of the increase of the water level by 1.2 meters, and in 1992-2000 (period of recurring decrease of level) new severe disturbances in hydroecological process of hydro-ecosystem occurred due to the decrease of water level by 2.3 meters. Currently works are carried out to raise Sevan’s water level by 6 meters and to raise it till 1903.5 meters by 2031. It is obvious that new fluctuations of the lake water level along with the changes of morphometric parameters will lead to changes in abiotic and biotic components of the lake. From the other hand as a result of the increase of water level, transformed flooded territories (new biotypes) in their turn will affect the ecological condition of the lake which especially emphasizes the importance of complex research of Lake Sevan currently. The aim of this work is to study the qualitative structure, dynamics of quantitativ progress, vertical distribution of qualitative indices of Lake Sevan phytoplankton community, revelation of possible causes of the water “bloom” with blue-green algae as well as revelation of the impact of some biotic and abiotic factors on the evolution of phytoplankton community in 2004-2010, and to evaluate the lake’s current ecological condition. During the above mentioned we registered 164 taxa of algae, 83 (50%) of which belonged to the division of diatoms, 54 (33%) – green and 16 (10%) – blue-green algae. The qualitative prevalence of the division of diatoms, unlike to previous research periods, is the characteristic feature of the modern phytoplankton of Lake Sevan.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Изменения фитопланктонного сообщества озера Севан в условиях повышения уровня воды озера. Changes of the phytoplankton community in lake Sevan under the circumstances of the increase of the lake water level.
    Uncontrolled Keywords: Овсепян Анаит Альбертовна, Hovsepyan Anahit
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 20 Mar 2017 13:02
    Last Modified: 20 Mar 2017 13:02
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4316

    Actions (login required)

    View Item