Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայաստանի ֆաունայի արյունածուծ երկթևերի (Diptera: Tabanidae, Simuliidae, Culicidae) մակաբույծները և գիշատիչները

Հովհաննիսյան, Վարուժան Ստեփանի (2013) Հայաստանի ֆաունայի արյունածուծ երկթևերի (Diptera: Tabanidae, Simuliidae, Culicidae) մակաբույծները և գիշատիչները. Doctor of Sciences thesis, Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիա.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1272Kb) | Preview

    Abstract

    “Гнус” - это oбобщенное название питающихся кровью двукрылых насекомых. В состав гнуса входят кровососущие комары, мошки, слепни, мокрецы и москиты. Видовой состав и численность гнуса зависят от ландшафтно-географических и климатических условий. Комплексы гнуса меняются также в зависимости от характеристики местности, сезона года, времени суток. Жизненные циклы представителей гнуса, в большинстве случаев, связаны с водой. В южных широтах, в том числе и в Армении, слепни развиваются в воде и почве, a мошки и комары - только в воде. Все представители гнуса являются кровососами, а их укусы - болезненными. Днем на животных нападают слепни и мошки, а в предвечерние и предутренние сумерки или ночью - комары и мокрецы. В период лёта комаров наблюдается снижение продуктивности сельскохозяйственных животных. При массовых нападениях кровососов у человека снижается производительность труда. Кровососы являются переносчиками ряда инфекционных и паразитарных заболеваний. Кроме того, прокалывая своим хоботком покровы человека и животных при укусах, они вводят в кровь вещества, которые препятствуют её свертыванию и вызывают местные и общие аллергические явления в организме. Комары рода Anopheles принадлежат к биологическим переносчикам возбудителя малярии человека, а комары других родов являются промежуточными хозяевами возбудителей некоторых филяриатозов животных. Комары также могут быть механическими переносчиками ряда возбудителей заразных болезней. Бороться с гнусом трудно ввиду почти повсеместного распространения, высокой плодовитости его представителей и недостаточной разработанности мероприятий по истреблению яйцекладок, личинок, куколок и взрослых особей слепней, комаров и мошек. Комплекс мер борьбы с различными компонентами гнуса включает следующие мероприятия: изменение природных условий в неблагоприятную для размножения гнуса сторону (осушение болот, засыпка мелких водоемов, выпрямление береговых линий рек, углубление прибрежных частей водоемов, строительство плотин и дамб, препятствующих большому разливу рек). Արյունածուծ երկթևերի (զազիրքի) կազմի մեջ են մտնում քոռուկները, մոծակները, մժեղները, մժղուկները և մլակները: Այս արյունածուծները հանդիսանում են μազմաթիվ տարավարակ և մակաμուծային հիվանդությունների հարուցիչների փոխանցողներ: Զազիրքի դեմ պայքարի գիտականորեն հիմնավորված էկոլոգիապես անվտանգ մեթոդների մշակման նպատակով մեր կողմից 1983-2011 թթ. ընթացքում μացահայտվել է արյունածուծ երկթևերի մակաμույծների և գիշատիչների տեսակային կազմը և առանձին տեսակների դերը նրանց թվաքանակի կարգավորման գործում: Ուսումնասիրվել են մակաμույծների և գիշատիչների կենսաէկոլոգիական առանձնահատկությունները, նրանց սննդային կապերը: Առաջին անգամ հետազոտվել է B. thuringensis և B. sphericus սպորագոյացնող աերոμ μակտերիաների դերը քոռուկների և մոծակների թվաքանակի կրճատման գործում: Բացահայտվել են վարակի ուղիները: Փորձի պայմաններում քոռուկների թրթուրների μակտերիաներով վարակվծությունը կազմում է 53,33%, լաμորատոր պայմաններում՝ 73,33%, իսկ ստուգիչում՝ 12%: Ստացված արդյունքները թույլ են տալիս ենթադրել, որ այդ մանրէները հաջողությամμ կարելի է կիրառել և՛ քոռուկների, և՛ մոծակների դեմ կենսաμանական պայքարում: Ինչպես ցույց են տվել մեր հետազոտությունները, Հայաստանում Tabanus սեռի քոռուկների ձվակույտերը վարակվում են Telenomus angustatus Thoмson և Trichogramma semblidis Auriv պարազիտոիդ ձվակերներով: Քոռուկի ձվում Telenomus angustatus-ը զարգանում է 4, իսկ Tr. Semblidis-ը՝ 3 հետսաղմնային փուլերով: T. Angustatus-ի վարակի էքստենսիվությունը կազմում է 85-90 %, իսկ ինտենսիվությունը` 45-50%: Tr. Semblidis-ով Chrisops ցեղի քոռուկների ձվակույտի վարակի էքստենսիվությունը կազմում է 81,3%, ինտենսիվությունը՝ 30 - 40 %: Բնության մեջ քոռուկների և մոծակների ոչնչացման գործում մեծ դեր են խաղում նաև երկթևերը, դրանցից հատկապես կանաչիկ ճանճերը (Dolichopodidae), որոնք առաջին անգամ մեր կողմից նկարագրվել են իμրև քոռուկների ձվակույտերի գիշատիչներ: Մեկ ձվակույտի վրա ամռան կեսին կարելի է նկատել 1-3 դոլիխոպոդիտ, որոնք 10-12 ժամվա ընթացքում ոչնչացնում են 200-250 ձու, որից հետո թռչում են ուրիշ ձվակույտի վրա: Փորձի պայմաններում դոլիխոպոդիտը 1 ձուն ուտում է 20-30 վարկյանում, իսկ 250-350 ձվերից μաղկացած ձվակույտը՝ 20- 24 ժամում: Դոլիխոպոդիդները սնվում են նաև մոծակների ձվերով և թրթուրներով: Հայաստանի համար մեր կողմից նկարագրվել է դոլիխոպոդիտների 12 նոր տեսակ: In the bloodsucking dipterans (blood-sucking insects) will be included the horseflies, gnats, blackflies, mosquitoes and black gnats. The bloodsucking insects are transmitting agents of numerous multi-infections and parasite diseases. With purpose to develop environmentally safe method of control against blood-sucking insects in 1983-2011 we’ve carried out the detection of the species composition of bloodsucking dipterans’ vermin and predators, as well the role of some species in the regulation of their number. The bioecological characteristics and food relations of vermin and predators have been learned by us. For the first time it has been learned the role of spore-forming aerobic bacteria B. thuringensis and B. sphericus in the process of decrease in the number of horseflies and gnats. The ways of infection have been detected, as well as complex measures for application of these bacteria in the biological control have been developed. In the experiment conditions the infectiousness with horseflies’ larvae bacterium makes 53,33%, in the laboratory environment – 73,33%, and in the control environment – 12%. The received results enable to conjecture that these bacteria could be successfully used in the biological control against both horseflies, and gnats. According to our researches, the horseflies’ oviposition of Tabanbus family in Armenia infects with parasitoid egg-eaters Telenomus angustatus Thomson and Trichogramma semblidis Auriv. In the horsefly’s egg the Telenomus angustatus develops in 4, and the Tr. Semblidis – in 3 postembryonic stages. The extensiveness of T. Angustatus infection makes 85-90%, and the intensity – 45-50%. The extensiveness of the horseflies’ oviposition infection of Chrisops family with Tr. Semblidis makes 81,3%, and the intensity – 30-40%. In the nature in the eradication of Tabanidae and Culicidae a great role play also the dipterans, and most of them the Dolichopodidae – virescent flies, which were first described by us as predators of horseflies’ oviposition. On one oviposition in summer may be observed 1-3 Dolichopodidae, which exterminate within 10-12 hours 200-250 eggs, whereupon they fly to another oviposition. At an experimental condition a Dolichopodidae exterminates an egg in 20-30 seconds, and an egg-mass from 250-350 eggs – within 20-24 hours. The Dolichopodidae feed also on gnats’ eggs and larvae. For Armenia it has been described by us 12 new species of Dolichopodidae.

    Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
    Additional Information: Հայաստանի ֆաունայի արյունածուծ երկթևերի (Diptera: Tabanidae, Simuliidae, Culicidae) մակաբույծները և գիշատիչները: The vermin and predators of the bloodsucking dipteran (Diptera: Tabanidae; Simuliidae; Culicidae) of Armenia.
    Uncontrolled Keywords: Հովհաննիսյան Վարուժան Ստեփանի, Hovhannisyan Varuzhan Stepan
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 21 Mar 2017 13:28
    Last Modified: 21 Mar 2017 14:19
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4324

    Actions (login required)

    View Item