Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Աղստև գետի և նրա ջրահավաք ավազանի էկոլոգիական բնութագիրը

Խաչատրյան, Սոնա Ժիրայրի (2014) Աղստև գետի և նրա ջրահավաք ավազանի էկոլոգիական բնութագիրը. PhD thesis, Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիա.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (563Kb) | Preview

    Abstract

    Շրջակա միջավայրի էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման, ինչպես նաև մարդու կենսագործունեության ապահովման գործում իր կարևոր դերն ունի երկրում ջրային պաշարների առկայությունը, ինչպես նաև դրանց նպատակային օգտագործման ու պահպանման գործընթացում արդյունավետ լուծումների կիրառումը: Նորանոր տեխնոլոգիաների ստեղծման, զարգացման և տարածման հետ, կենսոլորտը սկսեց ենթարկվել իր համար անսովոր ծանր, հզոր և բազմազան ազդեցությունների: Մարդածին ազդեցությունների մեծ մասն ունի ուղղորդված բնույթ, այսինքն` իրականանում է մարդու կողմից որոշակի նպատակների իրագործման համար: Այս ամենի հետևանքով կենսոլորտում նկատվում են մի շարք ոչ ցանկալի փոփոխություններ, մասնավորապես ջրային էկոհամակարգերի աղտոտում, որն էլ բերում է ինչպես ջրի կենսոլորտային գործառույթի թուլացմանը, այնպես էլ տնտեսական նշանակության նվազմանը: Ջրային պաշարների անխնա օգտագործումը, դրանց կառավարման, մոնիտորինգի և որակի գնահատման մեխանիզմների անկատարությունը ուղեկցվել են գետերի և այլ մակերևութային ջրերի տեխնածին ծանրաբեռնվածության մեծացմամբ և որակի վատթարացմամբ, իսկ առանձին դեպքերում` նաև դրանց սպառմամբ: Ջրային պաշարների ոչ արդյունավետ կառավարումը առաջ է բերել բնության և հասարակության էկոլոգիական հավասարակշռության անհամապատասխանություն: Ջրային պաշարները թեպետ համարվում են վերականգնվող, այնուամենայնիվ դրանց պահպանության, օգտագործման ու կառավարման հարցերը ողջ երկրագնդի ամենասուր հիմնախնդիրներից են: Քաղցրահամ ջրերի սակավության հիմնական պատճառներն են մարդու կողմից դրա օգտագործման անընդհատ աճը, ջրի կորուստները դրանց տեղափոխման ու օգտագործման ժամանակ, ինչպես նաև աղտոտման հետևանքով ջրի որակի վատթարացումը: Այդ առումով Աղստև գետի և նրա ջրահավաք ավազանի ջրերի ու էկոհամակարգի այլ բաղադրիչների աղտոտվածության մակարդակի և դրանց վրա մարդածին գործոնի հնարավոր ազդեցության բացահայտման համար շատ կարևոր են ջրաքիմիական, քիմիական, ջրակենսաբանական հետազոտությունները, որոնք հնարավորություն կտան դատել ջրահավաք ավազանի էկոհամակարգերի ընդհանուր վիճակի մասին: Цель данной работы исследовать экологическое состояние реки Агстев и ее притока Гетик в нынешних условиях, выявить основные источники загрязнения биогеоценоза реки Агстев и ее водосборного бассейна и дать оценку их экологического состояния. Исследования проводились в течение 2009-2012 гг. В ходе полевых и лабораторных исследований были изучены гидрофизические, гидрохимические и гидробиологические параметры (температура, прозрачность, кислородный режим, pH, БПК5, биогенные элементы, основные ионы, тяжелые металлы, содержание общих (аэробных) и E.coli бактерий вод реки Агстев и ее притока Гетик. Пробы вод отбирались из рек Агстев и Гетик из 6 пунктов наблюдения по заранее выбранной схеме. Результаты исследований показали, что в водах рек Агстев и Гетик наблюдается повышение температуры в зависимости от отрезка течения рек, что может быть обусловлено различиями климатических условий. Выяснилось также, что реки Агстев и Гетик не подвергаются термическому загрязнению, и в этом плане нет угрозы для биоразнообразия рек. Почти во всех пунктах наблюдения минимальная прозрачность речных вод отмечалась весной, а максимальная зимой. Максимальное содержание кислорода в реках Агстев и Гетик наблюдалось зимой. Это было обусловлено низкой температурой воды, при которой, с одной стороны, увеличивается степень растворимости кислорода, а с другой замедляется жизнедеятельность организмов, потребляющих кислород. Минимальное содержание кислорода было отмечено летом, когда температура воды достигала максимума, и, следовательно, уменьшалась степень растворимости кислорода, вместе с тем усиливалась жизнедеятельность организмов, потребляющих кислород. Согласно этим показателям, качество вод реки Агстев колеблется в промежутке от очень чистых до умеренно загрязненных вод, качество вод реки Гетик по содержанию растворенного кислорода колеблется в промежутке от “очень чистых” до “умеренно загрязненных”, а по степени насыщенности кислородом - от “очень чистых” до “загрязненных”. The study aims to explore the current environmental conditions of river Aghstev and its tributary river Getik, to reveal the basic sources of the catchment basin biogeocenosis contamination and to present the assessment of the ecological status. Studies have been carried out during 2009-2012 period. To achieve this goal during field and laboratory examinations hydro-physical, hydro-chemical, and hydro-biological indicators have been studied (temperature, transparency, oxygen mode, pH, BOD (biological oxygen demand), biogenic elements, primary ions, heavy metals, total (aerobe) and E.coli bacteria quantity).The samples of water have been taken by pre-selected scheme from 8 observatories of the rivers Aghstev and Getik. According to the results of the study in the waters of the Aghstev and the Getik depending on the stream of the river there is a temperature increase due to the differences of climatic conditions. It has also been found out that the rivers Aghstev and Getik are not subjected to thermal pollution and in this regard there is no threat. Long-term studies showed that the minimum water transparency in all the observatories was observed in spring and the maximum water transparency was observed in winter. It is due to the low water temperature. In this case the degree of oxygen dissolution increases and the bioactivities of the oxygen consuming organisms (in particular, the bacteria) decrease. The minimum water content was observed in summer, when the water temperature is the maximum, accordingly the degree of dissolution decreases and the bioactivities of the oxygen-consuming organisms increase. According to these indicators the quality of the waters of the river Aghstev varies in the range from very clean to moderately polluted and according to the degree of dissolved oxygen content the waters of the river Getik vary from very clean to moderately polluted according to the degree of saturation they vary from very clean to contaminated. Based on the results of our BOD5 studies the quality of the waters of the rivers Aghstev and Getik has been assessed. During 2009-2012 period in different seasons, according to these indicators the ecosystem assessment of the rivers Aghstev and Getik has varied from clean (II class) to contaminated (V class). The V class of contamination has been observed only in winter and spring. From the studies of biogenic elements in the waters of the rivers Aghstev and Getik it was found out that the main sources of the contamination of these rivers are nitrogenous compounds of communal-domestic water in Dilijan and Ijevan. From outflow to outfall of the Getik a reduction of biologenic elements was observed.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Экологическая характеристика вод реки Агстев и его водосборного бассейна. Ecological characteristic of waters of Aghstev river and its catchment basin.
    Uncontrolled Keywords: Хачатрян Сона Жирайровна, Khachatryan Sona Zhirair
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 22 Mar 2017 10:43
    Last Modified: 22 Mar 2017 10:43
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4329

    Actions (login required)

    View Item