Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Սեվանա լճի ջրհավաք ավազանի գետերի ֆիտոպլանկտոնի արդի բնութագիրը

Խաչիկյան, Թեհմինե Գագիկի (2013) Սեվանա լճի ջրհավաք ավազանի գետերի ֆիտոպլանկտոնի արդի բնութագիրը. PhD thesis, Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիա.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (335Kb) | Preview

    Abstract

    Մակերևութային ջրերի աղտոտվածությունը գլոբալ էկոլոգիական հիմնախնդիր է, որը սերտորեն կապված է բնակչության թվաքանակի աճման, արդյունաբերության և տնտեսության ճյուղերի ինտենսիվ զարգացման հետ: Ջրային պաշարների գնահատման և արդյունավետ կառավարման համար կարևոր են ջրային էկոհամակարգերի մոնիտորինգային ուսումնասիրությունները: Սևանա լիճը և նրա ջրհավաք ավազանը կազմում են Հայաստանի Հանրապետության ջրային հաշվեկշռի մեծ մասը: Վերջին տարիներին Սևանա լճում ջրի մակարդակի բարձրացման պայմաններում երբեմն կրկնվում են պլանկտոնային ջրիմուռների «ծաղկման» երևույթները, որոնք դիտվում էին լճի էվտրոֆ փուլում` XX դարի 60-70-ական թվականներին (Легович, 1979; Парпаров, 1979; Овсепян, 2010): Այս ամենը վկայում է լիմնոհամակարգի անկայուն վիճակի մասին: Ջրային էկոհամակարգերի տրոֆիկ կարգավիճակի փոփոխություններին արագ արձագանքող օղակներից մեկը ֆիտոպլանկտոնային հանրույթն է, այդ իսկ պատճառով լճի ջրահավաք ավազանի ֆիտոպլանկտոնի ուսումնասիրություններն այսօր խիստ արդիական են: Սևանա լճում տեղի ունեցող էվտրոֆացման պրոցեսները 70-ական թվականներին պայմանավորված էին ոչ միայն լճային էկոհամակարգի վրա անմիջական անթրոպոգեն ազդեցությամբ, այլ նաև դրա ջրհավաք ավազանում տնտեսության տարբեր ճյուղերի էկոլոգիապես չհիմնավորված զարգացմամբ: Որոշ հետազոտողների կարծիքով լճի էվտրոֆացման պրոցեսում հիմնական դերը պատկանում է հենց ջրհավաք ավազանին (Григорян и др., Легович, 1979): Ջրհավաք ավազանի էկոլոգիական իրավիճակը ուղղակիորեն ազդում է Սևանա լճում տեղի ունեցող կարևոր գործընթացների վրա (Հովհաննիսյան և ուր., 2010): Հայտնի է, որ լճային համակարգի վրա ջրհավաք ավազանը հիմնականում ազդում է գետային հոսքի միջոցով: Սևանա լճի համար առավել մեծ նշանակություն ունեն Ձկնագետ, Գավառագետ, Լիճք, Արգիճի, Վարդենիս, Մաքենիս (Կարճաղբյուր), Մասրիկ վտակները և Արփա-Սևան ջրատարը, որոնք կազմում են ջրային հոսքի հիմնական մասը: 2008-2011թթ. նշված էկոհամակարգերում իրականացվել են ֆիտոպլանկտոնային համակեցության հետազոտություններ: Процессы эвтрофирования в 70-е годы в озере Севан были обусловлены не только антропогенным воздействием на озерную экосистему, но также необоснованным развитием различных отраслей экономики в его водосборном бассейне. По мнению некоторых исследователей ведущая роль в процессах эвтрофирования озер принадлежит водосборному бассейну. Экологическое состояние водосборного бассейна непосредственно влияет на процессы, происходящие в самом озере Севан. Фитопланктонное сообщество одним из первых реагирует на изменения водной экосистемы, поэтому изучение фитопланктонного сообщества водосборного бассейна очень актуально. Для озера Севан наиболее важное значение имеют реки Дзкнагет, Гаварагет, Личк, Аргичи, Варденис, Макенис, Масрик и канал Арпа-Севан, которые составляют основную часть водного притока. Целью диссертационной работы является изучение флористического состава и количественных показателей фитопланктонного сообщества, оценка качества воды биоиндикационными методами основных притоков, а также выявление влияния некоторых абиотических факторов на фитопланктонное сообщество. В результате исследований в основных притоках озера Севан обнаружено 184 вида планктонных водорослей, принадлежащих 5 отделам, 8 классам, 16 порядкам, 35 семействам, 61 родам. По местообитанию доминировали бентосные виды водорослей, по географическому распределению основной состав водорослей был представлен видами космополитами. По обилию видов в реках доминировали диатомовые водоросли (Bacillariophyta), которые составили 109 видов, из них около 86% принадлежали классу Pennatophyceae. В группе зеленых водорослей (Chlorophyta) отмечено 39 видов, в группе синезеленых водорослей (Cyanophyta) - 31 вид, желтозеленых водорослей (Xanthophyta) - 3 вида и эвгленовых водорослей (Euglenophyta) - 2 вида. Результаты проведенных исследований были сопоставлены с данными 1990- 1991 гг., по сравнению с которыми в 2008-2011 гг. наблюдалось увеличение биоразнообразия фитопланктонного сообщества и частичное изменение видового состава. Сравнительно бедный состав биоразнообразия наблюдался в 2008 г. (86 видов), а наиболее богатое разнообразие водорослей отмечено в 2011 г. (131 вид). Lake Sevan eutrophication processes started in the 70-ies were not only due to the direct anthropogenic impact on the lake ecosystem, but also from ecologically unreasonable development of different sectors of the economy in the catchment area of it. According to the opinion of some researchers, catchment area had the leading share in the processes of lake eutrophication. Ecological status of watershed directly affects the processes occurring in the Lake Sevan. Phytoplankton community is one of the components of aquatic ecosystems to respond quickly to changes in the trophic stage, which makes investigations of algal composition of the Lake Sevan watershed very important and actual. The greatest input comes with Dzknaget, Gavaraget, Lichq, Argichi, Vardenis, Makenis , Masrik rivers and waters of Arpa-Sevan tunnel via forming the main part of the watershed. The main purpose of this PhD thesis is the study of the floristic composition and abundance of the phytoplankton community, water quality assessment with bioindication methods and identification of the influence of some abiotic factors on the phytoplankton community. During our investigations of the lake Sevan main tributaries were identified 184 species belonging to 5 genera, 8 classes, 16 orders, 35 families, 61 genus. Based on the lifestyle benthic species were dominating, in distribution - cosmopolites. In the rivers waters diatoms (Bacillarophyta) dominated with species abundance, counted up to 109 species, with approximately 86% of them belonging to the class Pennatophyceae. Group of green algae (Chlorophyta) presented with 39 species, blue-green algae (Cyanophyta) with 31 species, Xanthophyta algae (Xanthophyta) with 3 species and Euglenophyta (Euglenophyta) with 2 species. The results of our study are coincided with the data of 1990-1991. Compared with that in 2008-2011 an increase in variety of the phytoplankton community was observed, with some changes in their variety. The relatively poor part of variety observed in 2008 (86 species), while the algae community with more richness was observed in 2011 (131 species). The most variable phytoplankton community was observed in the delta parts of Masrik, Makenis, Lichk and Argichi rivers. These studies were characterized by a large community of species composition. The index of species similarity for phytoplankton community in waters of Arpa-Sevan tunnel and the rest of studied tributaries was high.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Современная характеристика фитопланктона рек водосборного бассейна озера Севан. Actual characteristics of phytoplankton of the rivers of lake Sevan catchment basin.
    Uncontrolled Keywords: Хачикян Термине Гагиковна, Khachikyan Tehmine
    Subjects: Biology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 22 Mar 2017 13:30
    Last Modified: 22 Mar 2017 13:30
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4333

    Actions (login required)

    View Item