Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Տիրան Չրաքյան /Ինտրա/. կյանքը և գործը

Դեմիրճյան, Պետրոս Հակոբի (2016) Տիրան Չրաքյան /Ինտրա/. կյանքը և գործը. Doctor of Sciences thesis, ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (13Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4021Kb) | Preview

      Abstract

      Գրականության պատմությանը հայտնի են ինքնատիպ գրողներ, որոնց կյանքն ու ստեղծագործությունը դժվար է տրվում միանշանակ մեկնաբանության: Նման դեպքերում գրականագիտության մեջ սովորաբար կիրառվում է պարականոն, զարտուղի բնորոշումը: Տիրան Չրաքլան-Ինտրան այդպիսի անհատականություններից է: Նրանից առաջ մեզանում կա Եդիա Տեմիրճիպաշյանի նույնքան ցայտուն օրինակը: Համաշխարհային գրականությունից զուգահեռներ են ծնվում հատկապես էդգար Պոյի, Արթյուր Ռեմբոյի, Շարլ Բոդլերի հետ: Ա-Զվերևը էդգար Պոյի մասին գրում է' “ճակատագիրը հոգ էր տարել, որ լեգենդներն ուղեկցեին թե’ նրա հաղթանակներին և թե' աղետներին՝ շարունակելով ապրել տասնամյակներ, երբ էդգար Պոն վաղուց արդեն գոյություն չուներ աշխարհի վրա”, իսկ Բոդլերի կյանքի և ստեղծագործության հետազոտողներից մեկը' Ն.Բալաշովը, նկատում է, թե “Բոդլերի մասին լեգենդը դժվարացրել է նրա ստեղծագործության և անհատականության ընկալումը”: Հետագոտոդը, սակայն, համոզված է նաև, որ “Բոդլերի մասին լեգենդի և ճշմարտության դարավոր պայքարը նոր փուլ է թևակոխել և անկանխակալ հայացքին “Չարի ծաղիկների” գեղարվեստական կատարելությունը կարող է բացահայտվել նախկինում անհասանելի ամբողջականությամբ”: Նման գնահատականները, առանց չափազանցության, կարելի է տարածել նաև Ինտրա երևույթի ըմբռնման վրա: Տիրան Չրաքյանի երևումը 1Ց-րդ դարավերջի հայկական սոսկալի կոտորածներից հետո գրեթե ամլացած ու լճացած արևմտահայ գրական- մտավորական շրջանակներում իսկական հայտնության եղավ: “Ներաշ- խարհ”-ը պսակեց ինքնատիպ գրողի հայտնությունը: Ատենախոսության մեջ' գրողի կենսագրության, աշխարհայացքի ու ստեղծագործական մտածողության /իմացաբանության, իմաստասիրական, գեղագիտական, գրաքննադատական, ընկերաբանական, գիտակրթական հայացքների/ էվոլյուցիայի հետևողական քննությամբ բացահայտվում և հիմնավորվում է Տիրան Չրաքյան-Ինտրայի գրական անհատականության ինքնատիպությունը: В диссертации впервые в полном обьеме рассматривается жизнь и творчество одной из самых незаурядных личностей в армянской литературе - самобытного мыслителя, поэта, прозаика, педагога Тирана Чракяна /Интра/. На основе архивных материалов, литературных и научных источников, воспоминаний современников выявляются и обосновываются место и роль Т.Чракяна /Интра/ в процессе литературного, эстетического, философского, культурно - просветительского развития армянской действительности в конце XIX - начале XX веков. В основе исследования следующие проблемы: представить процесс формирования творческой индивидуальности Тирана Чракяна до первых литературных опытов. выявить сущность творческой индивидуальности Тирана Чракяна путем изучения его мировоззрения, эстетических, литературно-критиеских, социологических, научно-педагогических взглядов и многожанрового творчества. выявить взаимосвязь национального и общечеловеческого в творчестве и мировоззрении Т.Чракяна /Интра/. уточнить вопросы касающиеся жанровых особенностей и творческого метода главного произведения Т.Чракяна /Интра/ “Нерашхар” / “Внутренний мир”/. уточнить проблему взаимосвязи науки и религии в мировоззрении Т.Чракяна /Интра/. Современный уровень литературоведения позволяет начать пере-смотр предыдущих /в частности первой половины XIX - начала XX веков/ этапов развития армянской литературы с обьективных, лишенных идеологических штампов позиций. При таком подходе жизнь и творчество Т.Чракяна /Интра/ раскрывается с новой точки зрения выявляя глубинные связи его творчества с современными процессами развития литературы. In the thesis there is studied the life and work of Tiran Chrakyan /Intra/ who is one of the outstanding figures of Armenian literature, an original thinker, a poet, a writer, a teacher. On the basis of archival documents, of literary and scientific sources, and of the memoirs of contemporaries Tiran Chrakyan’s /Intra’s/ place and role are identified and substantiated in the process of literary, aesthetic, philosophical, cultural - educational development of the Armenian reality in the late 19th - early 20th centuries. On the basis of the study the following issues are raised: To present the process of formation of the creative personality of Tiran Chrakyan To reveal the essence of the creative personality of Tiran Chrakyan by studying his world view, epistemology, aesthetics, literary criticism, sociological, scientific and pedagogical views and multi-genre work. To identify the relationship of national and universal in Tiran Chrakyan’s /Intra’s/ creativity and worldview. o clarify the questions related to the genre and the main creative method of Tiran Chrakyan’s /Intra’s/ main work “Nerashkharh” / "Inner World"/ To clarify the problem of the relationship of science and religion in Tiran Chrakyan’s/Intra’s/ world view, epistemology.The present level of literature raises the question of the revision of the study of previous stages of the development of Armenian literature/ in particular the first half of the 19th - and the beginning of the 20th centuries / from the positions of the objective, devoid of ideological cliches. With this approach, T. Chrakyan’s /Itra’s/ life and work is revealed from a new perspective- revealing its deep connections also with the modern processes of development of literature.

      Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
      Additional Information: Тиран Чракян /Интра/: жизнь и творчество. Tiran Chrakyan /Intra/: life and creative work.
      Uncontrolled Keywords: Демирчян Петрос Акопович, Demirchyan Petros Hakop
      Subjects: Literature
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 27 Mar 2017 12:20
      Last Modified: 06 Apr 2017 10:06
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4388

      Actions (login required)

      View Item