Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Callisia Fragrans (Lindl.) Woodson-ի արդյունավետությունը և կենսատեխնոլոգիայի մշակումը բացօթյա հիդրոպոնիկայի պայմաններում

Կարապետյան, Աստղիկ Սերյոժայի (2016) Callisia Fragrans (Lindl.) Woodson-ի արդյունավետությունը և կենսատեխնոլոգիայի մշակումը բացօթյա հիդրոպոնիկայի պայմաններում. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ «Կեսատեխնոլոգիա» ԳԱԿ ՊՈԱԿ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (948Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (2964Kb) | Preview

      Abstract

      Հիդրոպոնիկան, որպես բույսերի աճեցման ժամանակակից կենսատեխնոլոգիական եղանակ, այսօր իր տարատեսակներով և տեխնոլոգիական հագեցվածությամբ ուրույն տեղ է զբաղեցնում համաշխարհային գյուղատնտեսության և սննդարդյունաբերության մեջ: Շնորհիվ օդա-ջրա-սննդային պայմանների կառավարման հնարավորության` հիդրոպոնիկ եղանակով աճեցման դեպքում բույսերի արմատները մշտապես հագեցած են լինում ջրով, օդով և սննդարար նյութերով, ինչը, գրեթե ամբողջությամբ, ապահովում է արմատաբնակ միջավայրի օպտիմալ ռեժիմը: Արդյունքում ստացվում է ջրի և սննդարար տարրերի նվազագույն ծախսով, կենսակտիվ նյութերով հարուստ, բարձր արդյունավետությամբ բուսահումք (Դավթյան, Մայրապետյան, 1976; Brown-Paul, 2016; Carruthers, 2007; Jones, 2005; Resh, 2013): Այսօր հիդրոպոնիկան լայն զարգացում է ապրում ամբողջ աշխարհում և առավել նպատակահարմար է այն կիրառել հատկապես սակավահող և ավանդական երկրագործության համար ոչ պիտանի հողատարածքներ ունեցող երկրներում, ինչպիսին նաև Հայաստանն է (Майрапетян, 1989; Furlani, 1999; Jensen, 1999; Rodríguez-Delfín, 2012; Sheikh, 2006): Քանի որ հիդրոպոնիկումների կառուցումը պահանջում է ֆինանսական մեծ ներդրումներ (Давтян, 1969), ուստի, հիդրոպոնիկ եղանակով առավել նպատակահարմար է թանկարժեք, փոքրածավալ, հազվագյուտ և անհետացող մշակաբույսերի (եթերայուղատու, դեղատու, ներկատու և այլն) արտադրությունը: Այդ տեսանկյունից, որպես հետազոտության օբյեկտ, ընտրվել է Callisia fragrans (բուրավետ կալիզիա) դեղաբույսը: Դեղաբույսի նկատմամբ հետաքրքրությունը պայմանավորված է վերջինիս բարձր դեղաբանական արժեքով: Գիտական տվյալների համաձայն, այն պարունակում է ամինաթթուններ, ածխաջրեր, օրգանական թթուներ, ֆենոլային միացություններ, վիտամիններ, սապոնիններ և այլ կենսակտիվ նյութեր (Оленников и др., 2008; Юминова, 2013; Chernenko et al., 2007; Olennikov et al., 2010): Ուստի, այս արժեքավոր դեղաբույսի ներմուծումը բացօթյա հիդրոպոնիկում, դրա աճեցման կենսատեխնոլոգիայի մշակումը արդիական ու հեռանկարային խնդիր է և կարող է լուրջ նախադրյալներ ստեղծել Հայաստանում բուրավետ կալիզիայի լայնամասշտաբ հիդրոպոնիկ արտադրության կազմակերպման համար, որը կապահովի էկոլոգիապես անվտանգ և բարձրորակ դեղահումքի ստացում կառավարվող փակ համակարգում, ինչը կարող է ոչ միայն լիովին բավարարել Հայաստանի առողջապահության բնագավառի պահանջները, այլև արտահանվել: Диссертация посвящена разработке биотеxнологии выращивания ценного лекарственного растения каллизии душистой (Callisia fragrans (Lindl.) Woodson) в условиях открытой гидропоники Араратской долины. Растение является адаптогеном, содержит аминокислоты, углеводы, фенольные соединения, органические кислоты, витамины, сапонины и другие биоактивные вещества, которые обуславливают его антиоксидантные, антибактериальные, антирадикальные, антигипоксические, стресспротективные, иммуномодулирующие, антимутагенные, антигерпетичные и другие лечебные свойства. Целью настоящей работы является интродукция каллизии душистой в открытую гидропонику и разработка оптимальныx условий среды для повышения продуктивности растения и получения качественного лекарственного сырья. Для реализации данной цели изучались влияние разных наполнителей, питательных растворов и их различных концентраций, частоты подачи питательного раствора, густоты посадки, различных соотношений важнейших макроэлементов в питательном растворе на закономерности роста и развития, урожайность лекарственного растения, физиолого-биохимические, фармакохимические и агро-радиохимические особенности лекарственного сырья. С целью повышения продуктивности лекарственного растения, разработаны оптимальные соотношения макроэлементов в питательном растворе, составлены их математические модели. Впервые оценивалась экологическая безопасность лекарственного растения и на основе гидропонических полупроизводственных экспериментов дана ориентировочная оценка экономической эффективности беспочвенного выращивания. В результате экспериментальных данных установлено, что гидропоническое производство каллизии душистой в условиях открытой гидропоники Араратской долины вполне возможно и перспективно. Выяснилось, что в контролируемых условиях гидропоники, по сравнению с почвой, растение развивалось быстрее, что положительно повлияло на качественные и количественные особенности полученного лекарственного сырья. Условия культивирования оказали большое влияние на физиологические показатели лекарственного растения. С наибольшей чувствительностью к различным факторам среды отличались показатели хлорофилла, свободной и связанной воды в листьях, а также осмотического давления клеточного сока. Высокое содержание свободной воды отмечено в листьях растений, выращенных на вулканическом шлаке. Одновременно, доля подвижной фракции воды повышалась параллельно с уменьшением концентрации питательного раствора и с увеличением частоты питания, а также с применением большей доли азота в питательном растворе, что также способствовало более интенсивному синтезу хлорофилла. А в случае связанной воды и осмотического давления клеточного сока наблюдалась противоположная закономерность. This dissertation reports the development of valuable herb C. fragrans (Callisia fragrans (Lindl.) Woodson) growing biotechnology in the open-air hydroponic conditions of Ararat Valley. The herb is considered to be an adaptogen. It contains amino acids, carbohydrates, phenolic compounds, organic acids, vitamins, saponins and other bioactive substances, which determine its antioxidantive, antibacterial, antiradical, antihypoxic, stress-protective, immunomodulating, antimutagenic, antyherpetic and other medicinal properties. The goal of this research is introduction of C. fragrans into the open-air hydroponics and the development of medium optimal conditions in order to increase the herb productivity and receive qualitative medicinal raw material. To realize this goal, the influence of different substrates, nutrient solutions and their various concentrations, nutrition frequency, planting density, various ratios of the main macroelements in the nutrient solution on the herb growth and development regularities, yield, physiologo-biochemical, pharmacochemical and agro-radiochemical peculiarities of the medicinal raw material was studied. The optimal ratios of macroelements in nutrient solution to increase productivity of the herb were developed and their mathematical models were made. For the first time, ecological safety of the herb was estimated and on the basis of hydroponic semi production tests nearby assessment of soilless cultivation economic efficiency was given. In the result of the experiments the possibility and perspectivity of C. fragrans hydroponic production in the open-air hydroponic conditions of Ararat Valley was confirmed.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Продуктивность Callisia Fragrans (Lindl.) Woodson и разработка биотехнологии в условиях открытой гидропоники. Productivity of Callisia Fragrans (Lindl.) Woodson and development of biotechnology in the open-air hydroponic conditions
      Uncontrolled Keywords: Карапетян Астхик Сережевна, Karapetyan Astghik
      Subjects: Biology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 05 Apr 2017 16:33
      Last Modified: 07 Apr 2017 09:28
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4468

      Actions (login required)

      View Item