Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հուդայահելլենիստական մեկնարվեստի ազդեցությունը վաղ քրիստոնեական փիլիսոփայության վրա

Անանյան, Արտյոմ (Շահե Ծ. վրդ.) Սոսի (2016) Հուդայահելլենիստական մեկնարվեստի ազդեցությունը վաղ քրիստոնեական փիլիսոփայության վրա. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (703Kb) | Preview
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (1381Kb)

      Abstract

      Աշխատանքը նվիրված է վաղ քրիստոնեական փիլիսոփայության (Ա.-Գ. դդ.) վրա հուդայահելլենիստական մեկնարվեստի ունեցած ազդեցության մշակութային, կրոնա-փիլիսոփայական և սկզբնաղբյուրային առանձնահատկությունների վերհանմանը: Վաղ քրիստոնեական փիլիսոփայությունն իր ձևավորման ու զարգացման առաջին շրջանից ունեցավ ազդեցությունների մի քանի ո¬լորտ¬ներ ու համատեքստեր, որոնցից առավել կարևորնրից էին հուդայահելլենիզմն ու նրա մեկնարվեստը: Վերջիններիս ամենակարևոր յուրահատկությունն էր այն փաստը, որ, առաջացած լինելով հուդայական միաստվածության մեջ, դրանք, թեև ազդված էին անտիկ և հելլենիստական փիլիսոփայական ավանդույթներից, սակայն ուղղակիորեն հակադրվում էին հելլենիստական շրջանում ծաղկող բազմաստվածությանը: Այս իմաստով դրանք լավագույնս կարող էին հիմք ծառայել վաղ քրիստոնեական կրոնա¬փիլիսոփայական մտքի համար` դրա միջոցով ներմշակութայնացնելու և յուրացնելու հելլենիստական փիլիսոփայական մեկնարվեստի ավանդույթները: Ատենախոսության մեջ մասնավոր ակնարկ է արված տվյալ ժամանակաշրջանի հելլենիստական ու վաղ քրիստոնեական սկզբնաղբյուրներին, դրանց համադրմանն ու համատեքստային ուսումնասիրությանը: Ի դարում կատարված հնագիտական, ձեռագրագիտական և աղբյուրագիտական նոր բացահայտումները, հուդայահելլենիտական փիլիսոփաների` քրիստոնյա տար¬բեր հեղինակների երկերում պահպանված պատառիկների ընթերցումը, մեկտեղումն ու հրատարակումը նոր թափ հաղորդեցին վաղ քրիստոնեական փիլիսոփայական մտքի հետ դրանց համեմատությանը: Մինչև այսօր էլ դեռ վաղ քրիստոնեական կրոնափիլիսոփայության ու հուդայահելլենիստական մեկնարվեստի ուսումնասիրողները շարունակում են հետազոտությունները` կենտրոնանալով հատկապես հուդայահելլենիստական մեկնարվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցչի` Փիլոն Ալեքսանդրացու` վաղ քրիստոնեական մտքի վրա թողած ազդեցության և հարակից հարցերի վրա: Թեմայի արդիականությոնը պայմանավորված է փիլիսոփայության պատմության ոլորտում վաղ քրիստոնեական փիլիսոփայության նկատմամբ նոր, առավել ամբողջական համապատկեր ունենալու հրամայականով: Ըստ այսմ, անհրաժեշտություն է առաջանում ընկալելու վաղ քրիստոնեական փիլիսոփայությունը իբրև հուդայահելլենիզմի` միաստվածյան փիլիսոփայական աշխարհայացքից ազդված նոր ձև, որը նույնպես յուրացրեց ու ներմշակութայնացրեց հելլենիստական փիլիսոփայությունը: Ատենախոսության մեջ այս իմաստով հուդայահելլենիստական փիլիսոփայության և վաղ քրիստոնեական մտքի զուգադրմամբ փորձ է արվում ներկայացնելու հուդայահելլենիստական փիլիսոփայությունն իբրև առանձին համակարգ, հելլենիստական փիլիսոփայության մեջ իր առանձին ու արժանի տեղն ունեցող փիլիսոփայական ավանդույթ: Հայ իրականության համար թե¬մայի արդիականությունը կարևորվում է այնքանով, որքանով միջնադարյան հայ կրոնափիլիսոփայության վրա ոչ պակաս կարևոր ազդեցություն են թողել հուդայահելլենիստական երկերից կատարված գրա¬բար թարգմանությունները: Ուստի և դրանց վերարժևորումն ու ուսումնասիրությունը ժամանակակից փիլիսոփայական և կրոնափիլիսոփայական մեթոդաբանության լույսի ներքո բնականաբար բերում է նաև հայ միջնադարյան փիլիսոփայական մտքի մեջ նրանց ունեցած դերի ու տեղի վերաիմաստավորմանը: Опираясь на принцип исследования иудеоэлленистических и раннехристианских источников, а также лингвистических, исторических и философских особенностей I-III вв. н. е., в данной диссертации мы исследуем тему влияния иудеоэлленистической герменевтики на раннехристианскую философию. В Введении представлены актуальность, методы, проблематика и цель нашей работы, а также проведен анализ научной литературы и философских источников на данную тему. Развиваясь как результат синтеза элленистической и иудаистической духовной мысли, иудеоэлленистическая герменевтика служила своеобразным идеологическим-богословским мостом для раннехристианской философии, в мерах по аккультурации и адаптации философских и герменевтических принципов античной и элленистической эпохи. Однако иудеоэлленистический синкретизм не был единственным фактором, так как немалая часть христианских мыслителей I-III вв., независимо от иудеоэлленистической культурной адаптации, была весьма хорошо знакома с философскими и герменевтическими традициями антично-элленистической эпохи. Следовательно, во второй части Главы I представляются основные раннехристианские источники в которых влияние греко-римской философско-герменевтической традиции проявлялось без какого-либо посредничества иудеоэлленистической системы. Таким образом, иудеоэлленизм не только формировался и развивался в религиозно-философских тенденциях своего времени, но также создавал довольно большие проблемы (образовательные, литургические, лингвистические, герменевтические и т.д.) для традиционной иудейской религиозности. В основном доминирование греческого языка в Палестине и в еврейской Диаспоре вызвало фундаментальные перемены в традиционных религиозно-философских мировоззрениях иудаизма. Септуагинта, греческий перевод или скорее версия еврейского Священного Писания, вскоре стала самым ключевым выражением этих перемен, так как для перевода традиционного еврейского религиозного языка на элленистическую религиозную философию в основном были использованы termini technici стоической и перипатетической философий. В этом смысле следует также заметить, что иудеоэлленистические мыслители оставались верны своим монотеистическим убеждениям. Понятие персонифицированной Мудрости или Софии, и даже Логоса, стало самым важным философским термином, с помощью которого, особенно в еврейской диаспоре в Египте, иудеоэлленистические писатели смогли создать почву для развития новой религиозной герменевтики. Понятие персонифицированной Мудрости фигурирует почти во всех произведениях иудеоэлленистических писателей, и в особенности в творениях Филона Александрийского. Интерпретация персонифицированной Мудрости последнего имело также огромное влияние на развитие христианского понимания Логоса в новозаветных книгах, в особенности в Евангелии от Иоанна и в посланиях апостола Павла. Самые подходящие примеры для изъяснения персонифицированной Мудрости в Септуагинте - это два ветхозаветных перикопа, Книга Притчей 8:1-36 и Книга Премудрости Соломона 6-9. Здесь наилучшим образом видна тенденция иудейских преверженцов элленистической философской мысли с помощью стоической интерпретации Логоса создать новую переводческую технику. Идентификация Логоса с персонифицированной Мудростью в Притч. 8:1-36 во многом схожа с философскими идеями иудеоэлленистического мыслителя Аристобула, кому и приписывается греческий перевод Книги Притчей. В книге Премудрости Логос отчетливо описывается терминами стоической философии, как например pneuma или pneuma noeron. Based on the study of Judaeo-hellenistic and early Christian sources, linguistic, philosophical and historical specifics of the I-III cc. A. D., the dissertation aims at the presentation of hermeneutical-philosophical influence of the Judaeo-hellenism on early Christian philosophy. In the Introduction, the significance, methodology, issues and purposes, as well as the review of the related literature and sources are presented. Being merely a product of the Judaic and Hellenistic religious-philosophical minds’ synthesis, the Judaeo-hellenistic hermeneutics served as a theoretical-ideological bridge for early Christian philosophy to enculturate and adapt the hermeneutical and philosophical principles of antique and Hellenistic periods. However, the Judaeo-hellenistic syncretism was not the only factor; a good part of early Christian thinkers (I-III cc. A. D.) were aware of the antique and Hellenistic philosophical and rhetorical heritage, independently from its Judaeo-hellenistic adaptation. The Judaeo-hellenism was not only formed and developed within the context of religious-philosophical trends of its time, but also posed some major problems (educational, liturgical, linguistic, and hermeneutical) to the Jewish religious tradition. Most notably, the prevalence of the Greek language in Palestine and in the Jewish Diaspora caused essential changes with regard to the traditional Jewish conception of religious-philosophical views. The most significant expression of these changes became the newly translated Greek version of the Jewish Holy Scripture, Septuaginta (LXX) where the notions and terms of stoic and peripatetic philosophies were used to transform the traditional Jewish religious language into Hellenistic vision of religious philosophy. It needs to be noted that, vis-à-vis the Hellenistic polytheism, the Judaeo-hellenistic attitude maintained continuously the Jewish traditional belief of monotheism. In this regard the notion of personified Wisdom or Sofia, or even Logos was the most important philosophical term, especially in the Jewish Diaspora of Egypt, within which the Judaeo-hellenistic thinkers conceived the new vision of religious hermeneutics. The personified Wisdom was developed in the writings of almost all the Judaeo-hellenistic philosophers, and namely in the works of Philo of Alexandria. The philonian conception of personified Wisdom and Logos influenced largely the idea of Logos in the New Testament literature, especially in the Gospel according to John and the letters of St. Paul.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: The influence of Judaeo-hellenistic hermeneutics on the early christian philosophy. Влияние иудеоэлленистической герменевтики на раннехристианскую философию.
      Uncontrolled Keywords: Ananyan Artyom S., Ананян Артем Сосович
      Subjects: Philosophy
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 05 Apr 2017 17:40
      Last Modified: 07 Apr 2017 09:38
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4470

      Actions (login required)

      View Item