Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Լեռնային երկրահամակարգերի բնատեխնածին ռիսկերի կանխատեսում և կառավարում (Լոռի-Փամբակ և Աղստև-Տավուշ տարածաշրջանների օրինակով)

Կարապետյան, Արթուր Գևորգի (2015) Լեռնային երկրահամակարգերի բնատեխնածին ռիսկերի կանխատեսում և կառավարում (Լոռի-Փամբակ և Աղստև-Տավուշ տարածաշրջանների օրինակով). PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1727Kb) | Preview

    Abstract

    Լոռի-ՓամԲակի և Աղստև-Տավուշի տարածքների լեռնային նույթը, բարդ երկրաμանական կառուցվածքը, խայտաբղետ ապարակազմությունը, տեղական տարԲեր կլիմայական պայմանները, ռելիեֆի հարաբերական բարձրությունների զգալի տարբերություններն իրենց որոշակի ազդեցությունն են թողել լեռնային այս երկրահամակարգերի ձևավորման վրա: Բնակչության μնական և մեխանիկական աճերն իրենց հերթին անհամամասնորեն ավելացրել են նաև մարդածին ծանրաբեռնվածությունը այդ տարածքների վրա, էլ ավելի սրելով դրանց ռացիոնալ օգտագործման հիմնախնդիրները: Տարերային աղետներից կախվածությունը այս երկրահամկարգերում շարունակում է մնալ μնակչության առավել խոցելի ու սուր խնդիրը: Վերջին 15 տարիների ընթացքում, օրինակ, հանրապետության տարածքում տեղի են ունեցել մոտ 70 հզոր սելավներ: Միայն գետերի վարարումների պատճառով հանրապետության տնտեսությանը մեկ տարվա ընթացքում ընդհանուր հաշվով պատճառվել է 1 մլրդ.411 մլն.791 հազ. դրամի վնաս, որ կազմում է մոտ 3 մլն. ԱՄՆ դոլար: Միայն 2012 թ. կարկտահարության պատճառով 20 գյուղական համայնքներում ոչնչացել է ցորենի, տարեկանի, կարտոֆիլի և այլ մշակաμույսերի բերքի ավելի քան 70-80 %-ը: Մեծ չափերի են հասնում նաև ծանրահակ երևույթների հետևանքով առաջացող վնասները: Ներկայումս հանրապետության տարածքի վրա տարբեր ակտիվությամμ գործում են ավելի քան 700 խոշոր սողանքային դաշտեր: Հետազոտության օμյեկտը, առարկան, նպատակը, խնդիրները և մեթոդաբանությունը: Ռիսկային μացասական μազմաթիվ երևույթների հետազոտությունների և հնարավորին չափ դրանցից խուսափելու ու վնասակար հետևանքները նվազեցնելու համար որպես օμյեկտ ընտրվել է ՀՀ կարևոր նշանակություն ունեցող և իրարից տարμերվող երկու՝ Լոռի –Փամμակի և Աղստև-Տավուշի լեռնային μնատեխնածին երկրահամակարգերը: Բնական և տեխնածին ռիսկերի առաջացման, տարածման և հետևանքների հետազոտությունները Լոռի–Փամμակի (հիմնականում արդյունաբերական) և Աղստև-Տավուշի (հիմնականում գյուղատնտնտեսական) բնատեխնածին երկրահամակարգերում: Сложность физико-географических условий, геологического строения, литологического состава пород, особенности рельефа, специализация сельскохозяйственного производства в определенной степени обуславливают возникновение, активность и характер проявления, а так же географическое распространение многих опастых природных и антропогенных рисков. В процессе необоснованного использользования в хозяйственных цельях территории Лори-Памбака и Агстев-Тавуша нарушается общий баланс природных и социально-экономических компонентов этих геосистем. Все это приводит и к нарушению естественного равновесия гидрологических, гравитационных и других условий этих территорий, следовательно, и активизации селевых, оползневых, водно-эрозионных и других природно-антропогенных рисков. Целью диссертации является исследование, оценка, прогнозирование и разработка путей управления природными и антропогенными рисками в горных природно-техногенных геосистемах Лори-Памбака и Агстев-Тавуша РА. В качестве основных методов исследований применены полевые инструментальные, картографические, геоморфологические, морфометрические, а так же методы статистического анализа по выявлению, оценки, прогнозированию и управлению природными и антропогенными рисками. По результатам этих исследований разработать специальное содержание и принципы оформления крупномасштабных синтетических инженерно-географических карт управления исследуемых геосистем. The complexity of physical and geographical conditions, geology, lithology, topographic features, specialization of agricultural production cause the occurrence, activity and nature, as well as the geographic distribution of various natural and anthropogenic risks. During the process of scientifically unjustified use of the territories of Lori-Pambak and Aghstev-Tavush in economic purposes the overall balance of natural and socio-economic components of geosystems is being disturbed. All this leads to disturbance of the natural hydrological balance, gravity, micro-seismic conditions of these territories: accordingly, to increasing of mudflow, landslide, water erosion and other natural and anthropogenic risks. The aim of the thesis is the research, evaluation, forecasting and development of ways of natural and anthropogenic risks management in mountainous natural-technogenic geosystems of Lori-Pambak and Aghstev-Tavush of RA. To implement field instrumental, mapping, geomorphologic, morphometric methods as main research methods, as well as the methods of statistical analysis of revealing, assessing, forecasting and managing natural and anthropogenic risks. To develop specific content and principles for designing large-scale synthetic engineering maps for managing the studied geosystems on the base of research results.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Прогнозирование и управление природно-техногенных рисков горных геосистем (на примере регионов Лори-Памбак и Агстев-Тавуш). Prediction and management of natural and technological hazards of mountainous geosystems (on the example of Lori-Pambak and Aghstev-Tavush)
    Uncontrolled Keywords: Карапетян Артур Геворкович, Karapetyan Artur
    Subjects: Earth Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 13 Apr 2017 11:15
    Last Modified: 13 Apr 2017 14:39
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4503

    Actions (login required)

    View Item