Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

ՀՀ տարածքի բնական աղետների պոտենցիալ վտանգավորության և խոցելիության համալիր ուսումնասիրության սկզբունքները ռիսկի գնահատման նպատակով

Հովհաննիսյան, Աշխեն Հայկի (2014) ՀՀ տարածքի բնական աղետների պոտենցիալ վտանգավորության և խոցելիության համալիր ուսումնասիրության սկզբունքները ռիսկի գնահատման նպատակով. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1136Kb) | Preview

    Abstract

    Տարերային աղետների նկատմամբ Հայաստանը խոցելի երկիր է: Այդ պատճառով էլ բնական աղետներին անդրադառնալը և դրանց ռիսկի գնահատումը կարևոր ռազմավարական նշանակություն ունի հանրապետության համար: Հայաստանում դրսևորվում են թերևս բոլոր բնական աղետները, բացառությամբ ծովերի և օվկիանոսների հետ առնչվողների: Դրան գումարվում է նաև այն հանգամանքը, որ հանրապետությունը ունի սահմանափակ ֆինանսական ռեսուրսներ և արտաքին ներգործության նկատմամբ թույլ ֆինանսական կայունություն: Տարերային աղետները գործնականում տարածված են ամենուրեք: Դրա հետ միասին առկա վիճակագրական տվյալները վկայում են դրանց հետևանքների էական տարբերությունների մասին: Տարերային աղետների տնտեսական և այլ հետևանքների ծավալների տարբերությունները, ներառյալ նաև մարդկային զոհերը, առաջին հերթին կախված են նրանց ռեգիոնալ ներուժից: Տարերային բնական աղետների նկատմամբ հակազդեցության բնույթը ուղղակիորեն կախված է ՀՀ մարզերի տարածքների տնտեսության և բնակչության առանձնահատկություններից: Աշխատանքում վտանգավոր բնական աղտների ուսումնասիրման արդյունքների ընդհանրացման հիման վրա, կիրառելով ԱՏՀ տեխնոլոգիաները, առաջին անգամ համալիր կերպով դիտարկվել են հիմնախնդիրներ, որոնք կապված են Հայաստանում բնական աղետների պոտենցիալ վտանգավորության, խոցելիության և ռիսկի ինտեգրալ գնահատման ու քարտեզագրման հետ: Հետազոտման նպատակն է՝ իրականցնել ՀՀ - ում հաճախ դիտվող բնական աղետների պոտենցիալ վտանգավորության, խոցելիության և ռիսկի ինտեգրալ (համալիր) վերլուծությունը, գնահատումը, քարտեզագրումը: Ատենախոսության նպատակին համապատասխան դրվել և իրենց լուծումներն են ստացել հետևյալ խնդիրները՝ կազմել աղետների և դրանց ռիսկերի դասակարգման համալիր սխեմաներ, բացահայտել ՀՀ տարածքում դիտվող տարերային բնական աղետների տարածաժամանակային բաշխման ընդհանուր օրինաչափությունները, վերլուծել և քարտեզագրել ՀՀ բնական աղետների տարածքային տեղաբաշխումը (ըստ մարզերի և համայնքների), հիմնավորել ՀՀ մարզերի բնական աղետների պոտենցիալ վտանգավորության ինտեգրալ գնահատումը և քարտեզագրումը, հիմնավորել ՀՀ մարզերի բնական աղետների խոցելիության ինտեգրալ գնահատումը և քարտեզագրումը, հիմնավորել ՀՀ մարզերի բնական աղետների ռիսկի ինտեգրալ գնահատումը և քարտեզագրումը: Поэтому оценка риска по принципам изучения потенциальной опасности и уязвимости имеет стратегическое значение для республики. В Армении встречаются практически все природные бедствия, за исключением морских и океанических. В работе впервые комплексно рассмотрены проблемы, связанные с интегральной оценкой потенциальной опасности, уязвимости и риска природных бедствий на территории Армении. В результате проделанной научно-исследовательской работы были сделаны следующие выводы и предложения: На основе комплексных характеристик природных катастроф и их риска были созданы принципиально новые схемы их классификации с целью оценки, прогноза и управления рисками. Согласно общим закономерностям территориально-временного распространения произошедших на территории Армении за последние 17 лет природных бедствий был замечен значительный рост бедствий (в 4,1 раза) в период 2009-2013гг., по сравнению с периодом 1997-2001гг., а также перераспределение их внутри марзов. В марзах Арагацотн, Ширак, Вайоц Дзор и Гегаркуник, где в связи со сложным рельефом наиболее выражены бедствия геолого-геоморфологического происхождения, зарегистрировано в 2-4 раза больше бедствий, чем в других марзах.Число общин со слабо выраженной частотой бедствий превышает число общин с сильно выраженной частотой повторяемости бедствий. На основе данных комплексного изучения была проведена оценка и картографирование потенциальной опасности отдельно взятых природных бедствий Армении и составлены карты их потенциальной опасности и интегральной оценки. В результате сравнительного анализа показателей уязвимости выделены марзы с преобладанием экономических или экологических показателей уязвимости, а также марзы, где показатели распространены равномерно. По экономическим, социальным и экологическим показателям были составлены карты, на основе которых затем была составлена карта интегральной оценки уязвимости. В результате наиболее уязвимыми оказались г.Ереван, Сюникский, Ширакский и Лорийский марзы.Armenia is a vulnerable country to natural disasters. That is why the study of vulnerability to natural disasters and the potential danger of the principles of risk assessment has strategic importance for the republic. In Armenia almost all natural disasters are displayed except disasters of seas and oceans. Using GIS technology for the first time the problems have been studied in a complex way, which are related to the potential danger, vulnerability and integrated risk assessment of natural disasters in Armenia. Completed work leds to the following conclusions: Based on complex features of the natural disasters and risks there have been created a fundamentally new schemes of classification for risk assessment, prediction and management purposes. Over the past 17 years, the common patterns of spatial distribution of the natural disasters in Armenia showed that for the five-year period 1997-2001 compared with the 2009-2013 The observed disasters increase 4.1 times and observed regional distribution differences. In Aragatsotn, Shirak, Vayots Dzor and Gegharkunik regions the natural disasters are 2-4 times more than in other regions which have complex mountainous relief, where they displayed the most obvious geological and geomorphological disasters. In the regions of the RA the frequency of natural disasters are significantly exceed the number of communities affected by high frequency ones. Based on the comprehensive study hazard assessment and mapping of potential disasters have been done and created the maps of their potential danger and integrated assessment. Due to the comparative analysis of vulnerability factors is revealed the following pattern. There has been separated the regions, according to the vulnerability, economic or social, or ecological factors and vulnerability factors and the regions where they are equally distributed. The maps have been created using the economic, social and environmental indicators, which are the basis of integrated vulnerability assessment maps. As a result the most vulnerable is Yerevan and Syunik, Shirak, Lori regions.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Принципы комплексного изучения потенциальной опасности и уязвимости природных катастроф на территории Армении с целью оценки риска. The comprehensive study of the principles of potential danger and vulnerability of natural disasters for risk assessment in the RA.
    Uncontrolled Keywords: Оганисян Ашхен Гайковна, Hovhannisyan Ashkhen Hayk
    Subjects: Earth Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 14 Apr 2017 15:18
    Last Modified: 18 Apr 2017 11:28
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4511

    Actions (login required)

    View Item