Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հայաստանի Հանրապետության, որպես լեռնային երկրի, գյուղական տարաբնակեցման աշխարհագրական հետազոտության հիմնահարցերը

Պոտոսյան, Ակսել Հարությունի (2015) Հայաստանի Հանրապետության, որպես լեռնային երկրի, գյուղական տարաբնակեցման աշխարհագրական հետազոտության հիմնահարցերը. Doctor of Sciences thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (2044Kb) | Preview

    Abstract

    Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման ժամանակակից փուլում գերակա խնդիրներ են համարվում ագրարային սեկտորի զարգացումը, գյուղական μնակչության նյութական և հոգևոր պահանջմունքների բավարարումը, μնակչության միգրացիայի կարգավորումն ու կառավարումը և աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը: Դրանց լուծումը մեծապես կախված է նաև ՀՀ նման լեռնային երկրում գյուղական բնակատեղերի ու տարաμնակեցման մեջ տեղի ունեցող գործընթացների բացահայտումից և արդյունավետ կառավարումից` ժամանակակից շուկայական հարաμերությունների և կայուն հասարակական զարգացում ապահովելու անհրաժեշտության պայմաններում: Վերջին երկուսուկես տասնամյակում ՀՀ-ում տեղի ունեցած տարաμնույթ գործընթ ացներն իրենց ներգործությունն են ունեցել ՀՀ գյուղական μնակավայրերի վրա` առաջացնելով գյուղական μնակչության և μնակավայրերի համար տնտեսական, սոցիալական, ժողովրդագրական, տարածաշրջանային և այլ հիմնախնդիրներ: Բերված փաստարկները հիմք են տալիս պնդելու, որ ՀՀ գյուղական μնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացումը և գյուղական տարաμնակեցման վերափոխումն ու կատարելագործումը հանդիսանում են կայուն հասարակական զարգացման կարևորագույն նախադրյալ: Այդ հանգամանքը խիստ կարևորում և արդիական է դարձնում ՀՀ գյուղական μնակավայրերի աշխարհագրական ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն կտա բացահայտել նրանում տեղի ունեցող գործընթացները և զարգացման ժամանակակից միտումները: Դրանց ներքին մեխանիզմների և արտաքին գործոնների վերլուծության ու գնահատման միջոցով հնարավոր կլինի մշակել և իրականացնել սոցիալ-տնտեսական, տարածաշրջանային և ժողովրդագրական այնպիսի քաղաքականություն, որը կնպաստի հանրապետության գյուղական μնակավայրերի սոցիալտնտ եսական առաջընթացին, գյուղական տարաμնակեցման վերափոխմանն ու կատարելագործմանը, գյուղական μնակատեղեերի տարածքային և աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը: Сельское расселение РА имеет древнюю историю, однако в своих основных чертах оно начало формироваться в 30-40-ые годы XIX века. В последующие десяти- летия претерпев некоторые изменения в результате продолжающейся иммиграции, роста численности населения, возникновения новых и восстановления разрушенных и обезлю- денных в прошлом сел сформировалась основа современного сельского расселения РА. Процессы, происходящие на протяжении последних двух с половиной десятилетий в РА, породили экономические, социальные, демографические, территориальные и иные проблемы сельского населения и расселения. Географические исследования сельских поселений позволят выявить происходящие в них процессы и современные тенденции развития. Анализ и оценка внутренних механизмов их развития и влияющих на них внешних факторов, дает возможность разработaть и осуществить социально-экономическую, региональную и демографическую политику, что будет способствовать социально-экономическому прогрессу сельских населенных пунктов, преобразованию и совершенствованию сельского расселения, рациональному использованию территориальных и трудовых ресурсов сельских поселений. В работе выдвинуты и обоснованы следующие теоретические и методические положения: В странах, имеющих подобно РА горный рельеф, большое разнообразие природных условий и высокий уровень урбанизации, сельские местности в системе расселения имеют достаточно высокую степень ,,самостоятельности’’и играют существенную роль в рациональном использовании территориальных и людских ресурсов в горных районах и в устойчивом общественном развитии. В горных районах комплексная типология сельских населенных пунктов и районирование играют большую роль в обобщении географических исследований и выявлении тенденций развития. The current state of rural settlements’ distribution has a long history, but in major sense it was formed in the 1830-40s. During the following decades the base of the current rural settlements’ distribution of Armenia was formed. It has been influenced by immigrations, population growth, emerging new and revitalizing destroyed and abandoned villages. During the last 25 years the different processes in RA have influenced on rural settlements of RA, causing economic, social, demographic, regional and other problems for rural population and settlements. The geographical research of the rural settlements of RA will promote an opportunity to reveal their current processes and trends of development. Analysis and assessment of their internal mechanisms and external factors will provide an opportunity to work out and implement such kinds of socio-economic, regional and demographic policy, which would promote the socio-economic advancement of the rural settlements of RA, changing and improving the rural settlements distribution, efficient usage of territorial and labor resources of rural settlements. In the work the following theoretical-methodical ideas have been proposed and substantiated: In the countries with mountainous relief, big variety of natural conditions and concentration of urbanization (like in Armenia) the rural settlements have a high level of “autonomy “ in the system of settlements’ distribution and play a significant role in efficient use of territorial and labor resources, as well as in sustainable human development; Complex typology and regionalization of rural settlements in mountainous countries are concluding and revealing the development trends of geographical researches; One of the pre-conditions of ensuring sustainable human development and efficient usage of their territorial, human and other resources is protection and development of rural settlements’ distribution system, spreading and deepening of urbanization processes in rural settlements.

    Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
    Additional Information: Основные вопросы географического исследования сельского расселения Республики Армения, как горной страны. The main geographical study issues of rural settlements’ distribution of the Republic of Armenia as a mountainous country.
    Uncontrolled Keywords: Подосян Аксел, Potosyan Aksel
    Subjects: Earth Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 14 Apr 2017 15:58
    Last Modified: 18 Apr 2017 12:24
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4514

    Actions (login required)

    View Item