Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

ՀՀ տարածքի երկրակեղևի բլոկային կառուցվածքի և սեյսմիկության միջև եղած կապերը (երկրաֆիզիկական տվյալների հիման վրա)

Շախբեկյան, Տիգրան Հակոբի (2014) ՀՀ տարածքի երկրակեղևի բլոկային կառուցվածքի և սեյսմիկության միջև եղած կապերը (երկրաֆիզիկական տվյալների հիման վրա). PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1524Kb) | Preview

    Abstract

    ՀՀ տարածքը գտնվում է Ալպ-Հիմալայան սեյսմակտիվ գոտու սեգմենտներից մեկում՝ Արաբական և Եվրասիական սալերի բախման (կոլիզիայի) գոտում: Արաբական սալի շարժումը դեպի հյուսիս 18±2մմ/տարի միջին արագությամբ բերում է երկրակեղևի դեֆորմացիաների, որոնք ուղեկցվում են նրա բեկորատմամբ և շարունակվող լեռնագոյացման գործընթացներով: Դրա արդյունքում ՀՀ տարածքը ձեռք է բերել մոզաիկ-բլոկային կառուցվածք, որին բնորոշ են տարբեր ուժի մինչև 7,5 մագնիտուդով երկրաշարժեր: Երկրաշարժերի օջախների ոչ մեծ խորությամբ էլ պայմանավորված են բարձր սեյսմիկ ազդեցությունները նրա տարածքի, մասնավորապես բնակավայրերի վրա: Տարածքում ուժեղ երկրաշարժերը գենետիկորեն կապված են երկրակեղևի տեկտոնական, այդ թվում՝ բլոկային կառուցվածքի և տեկտոնական լարումների հետ: Ներկայումս ՀՀ տարածքի բեկվածքները արդի մակարդակով ուսումնասիրված են, մինչդեռ երկրակեղևի բլոկային ու խորքային կառուցվածքի տարրերը և դրանց միջև գոյություն ունեցող կապերը բավարար ուսումնասիրված չեն: Ատենախոսության նպատակն է կազմել ՀՀ տարածքի երկրակեղևի բլոկային կառուցվածքի նոր, ավելի մանրամասն սխեմա, բացահայտել դրա, խորքային կառուցվածքի, սեյսմիկության առանձնահատկություններն ու դրանց միջև եղած կապերը: Ատենախոսության նպատակին հասնելու համար լուծվել են հետևյալ խնդիրները. Կազմել ՀՀ տարածքի երկրակեղևի բլոկային կառուցվածքի նոր սխեմա՝ տալով բլոկների դասակարգումը, դրանց երկրաչափական պարամետրերը և հավանական տեղաշարժերի հիմնական ուղղությունները ժամանակակից պատկերացումների ու մեթոդների, ինչպես նաև վերջին 50 տարում կուտակված տվյալների վերլուծության հիման վրա: Բացահայտել ՀՀ տարածքի երկրաշարժերի տարածաժամանակային բաշխման ընդհանուր օրինաչափությունները ավելի մեծ ժամանակահատվածի համար, արդի տեխնոլոգիաների կիրառման հիման վրա: Ուսումնասիրել ՀՀ տարածքի սեյսմագեն շերտը: Բացահայտել ՀՀ տարածքի բլոկային, խորքային ու սեյսմագեն շերտի կառուցվածքների առանձնահատկությունների միջև եղած կապերն ու դրանց ազդեցությունը սեյսմիկության վրա: Տալ գործնական առաջարկներ ՀՀ տարածքի սեյսմիկ շրջանացման նոր քարտեզի կազմման համար: Основные схемы блокового строения земной коры территории РА были составлены разными авторами, начиная с 1970-х годов (Ц.Акопян, О.Саркисян и И.Волчанская, Б.Меликсетян). Эти схемы существенно отличаются друг от друга как по расположению тектонических блоков, так и по их количеству и по рангу. Специальной классификации блоков не было. В начале ХХI века составлены блоковые схемы с включением элементов динамики земной коры с использованием данных GPS (А.Караханян и др.). В представленной диссертации анализированы результаты исследований, проведенных в этой области, с учетом достижений современной науки в области блоковой структуры земной коры и предложены пути решения данной проблемы. Используя комплексные геологические, геоморфологические и, главным образом, геофизические данные, составлена новая, более обоснованная и детальная схема блокового строения земной коры территории РА. Впервые выполнена классификация блоков, оценены их основные параметры, установлены особенности их строения и динамики. Выделены 3 мегаблока, 5 блоков первого порядка и 18 блоков второго порядка. Направление вытянутости мегаблоков северо-западное, блоки первого и второго порядков имеют квазиизометрическую форму. Опираясь на данные GPS и на параметры механизма очагов землетрясений с М>4.0, установлены основные направления движения блоков. Каждому блоку соответствует относительно однородный фрагмент земной коры, который отличается от соседних блоков по своему строению. Границы блоков (региональные разломы) выделены по комплексу геолого-геофизических данных.The main schemes of block structure of the earth crust of RA are composed by different specialists on the base of different initial data in main since the 1970 th (C.Hakobyan, H.Sargsyan and I.Volchanskaya, B.Meliksetyan). But these schemes differ significantly from each other both by location of blocks and their quantity and by classification of blocks. From the beginning of the 21 century the block schemes with elements of dynamics of the earth crust, using GPS data were composed by the specialists (A.Karakhanyan et al). In the dissertation the results of investigations done in this sphere are analyzed and on the base of those are selected the unsolved and imperfect problems, then coming out from the achievements of modern science the ways for solution of the problem were suggested. In the dissertation with complex geological, geophysical and geomorphological data a new more detailed and well-founded scheme with classification of blocks, with data of their main parameters and data of dynamics of the blocks is suggested for the territory of RA. For the territory of RA such an integral and reliable scheme is built for the first time. On the scheme 3 megablocks, 5 blocks of the first class and 18 blocks of the second class are selected. The direction of stretching of the megablocks is North-Western and the blocks of the first and second classes have a quasiisometric form. Basing on the data of GPS and on the parameters of source mechanisms of the earthquakes with M>4,0 the main directions of movements of blocks are presented. To each block cooresponds a comparable homogeneous fragment of the earth crust that differs by its structure from the neighboring blocks. The boundaries of the blocks (regional faults) are selected by the complex of geological-geophysical data. The scheme of blocks composed with the account of these peculiarities is more well-founded.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Связи между блоковым строением земной коры и сейсмичностью территории РА (по геофизическим данным). Connections between the block structure of the earth crust and seismicity of RA (on the base of geophysical data).
    Uncontrolled Keywords: Шахбекян Тигран Акопович, Shakhbekyan Tigran Hakob
    Subjects: Earth Science
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 19 Apr 2017 15:23
    Last Modified: 20 Apr 2017 10:09
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4522

    Actions (login required)

    View Item