Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հունա-հռոմեական ու աստվածաշնչյան լեզվաշերտերը Ջ. Գ. Բայրոնի ստեղծագործություններում և դրանց հայերեն թարգմանությունը

Վարդանյան, Երվանդ Կարապետի (2015) Հունա-հռոմեական ու աստվածաշնչյան լեզվաշերտերը Ջ. Գ. Բայրոնի ստեղծագործություններում և դրանց հայերեն թարգմանությունը. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (635Kb)

    Abstract

    Յուրաքանչյուր ազգային լեզվում կան լեզվաշերտեր, որոնք տվյալ լեզվի ընդհանուր μառապաշարի մի մասն են և որպես այդպիսին, յուրաքանչյուր դարաշրջանում, զանազան հասարակական-քաղաքական, սոցիալ-մշակութային և այլ գործոններով պայմանավորված, ինչպես նաև, կախված քաղաքակրթական ընդհանուր մակարդակից և գերիշխող գաղափարագեղագիտական նկրտում-ներից, հանդես են գալիս տարμեր` նորիմաստ դրսևորումներով: Այդպիսի լեզվամշակութային շերտերից են առասպելաμանական (միֆոլոգեմային) ու կրոնապաշտամունքային կամ աստվածաշնչյան (սակրալ) հասկացությունները: Ինչպես անգլերենին, այնպես էլ հայերենին բնորոշ են հունա-հռոմեական առասպելներից և աստվածաշնչյան տեքստերից սերված μառաշերտերը. հան-գամանք, որը μացատրելի է եվրոպական հին ու նոր կրոնների ու մշակութային գործոնների ազդեցությամμ. թե՛ հայերը, թե՛ անգլիացիները կրել են հունա-հռոմեական առասպելական սյուժեների, ապա և քրիստոնեության խոր ազդե-ցությունը, որը դրսևորվել է ոչ միայն կրոնածիսական, այլև գեղարվեստական բազմաթիվ տեքստերում։ Գեղարվեստական լեզվին բնորոշ նման լեզվաշերտերի առկայությունը վկայում է վերոնշյալ լեզվամշակութային գործոնների մասին, ցույց տալիս, որ լեզուն սերտ կապ ունի տվյալ ազգային կամ վարչական հավաքականության անցած պատմա-լեզվամշակութային ուղու հետ. իսկ սա, իր հերթին, նշանակում է, որ որևէ բանաստեղծական լեզվի ուսումնասիրությունը նախ և առաջ կրոնի ու մշակույթի ուսումնասիրություն է։ Ուստի, խոսել գեղարվեստական երկին μնորոշ լեզվաշերտերի և դրանց ոճական դրսևորումների մասին, նշանակում է խոսել դրանց արքետիպային ձևերի, հետագա գեղարվեստական կիրառումների ու փոխակեր-պումների մասին, ընդգծելով այն փոխադարձ կապը, որն առկա է լեզվաոճական առանձին միավորների և ողջ գլոμալ ուղղաձիգ համատեքստի միջև1։ Այն, ինչ Ի. Վ. Գյուμμենետը բնորոշ է համարում ողջ անգլիական գեղարվեստական գրականության համար, վերաμերում է նաև Ջ. Գ. Բայրոնի μանաստեղ-ծական լեզվին. «... Անգլիական գրականության համար որպես այդպիսի աղμյուրներ առանձնացվել են հետևյալները. 1) Շեքսպիր, 2) Հակոμ արքայի Աստվածաշունչը (‘Authorized King James Version’), 3) մանկական μանաս-տեղծությունները, 4) Հին Հունաստանի և Հռոմի գրականությունը, ինչպես նաև դասական առասպելաμանությունը, 5) անգլիական դասական գրականությունը...»2։ Объектом исследования в диссертационной работе являются греко-римские и библейские языковые пласты в произведениях Дж. Г. Байрона и их перевод на армянский язык. Цель данного исследования – выявить и определить эти языковые пласты в поэзии Дж. Г. Байрона и их армянский перевод, а также показать близость к источнику-архетипу или отдаленность от него, определить новые качества, приобретенные подобными словами или словосочетаниями. Для достижения этой цели, в процессе диссертационного исследования были поставлены и решены следующие задачи: Определить поэтическое языковое мышление Байрона как мышление, свойственное романтизму, где большое место занимают языковые пласты, особенно из греко-римских мифов, а также из библейских текстов. Выявить мифологемы, составляющие основу мифов и мифологических сюжетов, и исходя из теоретических исследований, выявляющих связь миф-поэзия, показать, что каждый поэт в какой-то степени “опирается” на мифологическое прошлое. Этой основой у Байрона являются, главным образом, греко-римские мифы и мифологемы, происшедшие от них. Особо подчеркнуть, что данный мифологемный языковой пласт, потеряв свое когда-то сакральное значение, трансформировался в символы, метафоры, метонимы и образованные из них фразеологические единицы. Параллельно представить подобные “языковые формы” в армянских переводах и, исходя из языково-культурных особенностей армянского языка, показать весь спектр старой мифологемы, которая подверглась Байроном поэтической трансформации. Выявить эквивалентные, неэквивалентные и свободные или арменизированные переводы как уникальные средства для восприятия и постижения оригинального текста. Every national language has certain language layers which are part and parcel of its vocabulary and due to various socio-political, socio-cultural and other factors as well as the general level of civilization and major ideological tendencies of the time, they present themselves with new manifestations thereby acquiring new shades of meaning. Among such language layers are mythologemic (i.e. derived from ancient Greco-Roman mythology) and biblical or sacral-archetypal (i.e. derived from the Holy Bible). Both English and Armenian have such language layers, which is explained by the fact that both the English and the Armenians share common linguo-cultural and religious backgrounds: they both have the profound influence of Greco-Roman mythology as well as Christianity manifested not only in religious texts but also in fiction. Hence, the study of a language in general and a poetic language in particular, is primarily a study of culture (linguoculture) and religion, or to be more exact, it is an attempt to reveal the relationship between the above-mentioned language layers in order to specify and establish the whole diversity of linguostylistic devices underlying the closely interwoven link between those language units. The latter, however, in the course of time and due to various factors as well as deep insight, general outlook and perception of a poet are transformed. To put it otherwise, those ‘poetic transformations’ are no longer ancient mythologemes, but finding themselves in a new ‘ideological’ or ‘aesthe-tic’ situation act as a name or a symbol or a linguostylistic/expressive-evaluative device. Thus, viewing Lord Byron’s vocabulary from this standpoint we inevitably ‘bump’ into Greco-Roman and biblical language layers, the description and Armenian translation of which is the subject-matter of the present study.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Греко-римские и библейские языковые пласты в произведениях Дж. Г. Байрона и их перевод на армянский язык. Greco-roman and biblical language layers in G. G. Byron’s poetry and their Armenian translation.
    Uncontrolled Keywords: Варданян Ерванд Карапетович, Vardanyan Yervand
    Subjects: Linguistics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 20 Apr 2017 12:47
    Last Modified: 21 Apr 2017 10:19
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4535

    Actions (login required)

    View Item