Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Դեղաբույսերի կենսահակաօքսիդիչների հակաօքսիդիչ հատկությունները: Կինետիկա և մեխանիզմ

Վարդանյան, Լուիզա Ռազմիկի (2017) Դեղաբույսերի կենսահակաօքսիդիչների հակաօքսիդիչ հատկությունները: Կինետիկա և մեխանիզմ. Doctor of Sciences thesis, ՀՀ ԳԱԱ Ա. Բ. Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինսատիտուտ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (1354Kb) | Preview

    Abstract

    Естественно, что кислород является одним из основных факторов возникновения фауны и флоры на Земле. Так, например, существование живых организмов на Земле (за исключением анаэробных микроорганизмов) невозможно представить без кислорода. В среднем человек в спокойном состоянии вдыхает 280 мл О2/мин, или 403 л/сут (18 моль). Основное количество кислорода (92-98%) расходуется на выработку энергии, остальная часть (2-5%, или 0,36-0,9 моль) переходит в активную форму кислорода (АФК) – супероксид анион – радикал и другиe промежуточные образования. Под действием АФК биомолекулы подвергаются окислению, приводя к возникновению опасных для здоровья заболеваний (сердечно-сосудистых, желудочно-кишечных, онкологических и т.д.). Установлено, что в живых организмах вырабатываются антиоксиданты - специальные вещества (витамины супероксидусмутаза и каталаза), которые легко реагируют со свободными радикалами, тем самым предотвращая накопление АФК. Под действием кислорода подвергаются старению не только живые организмы, но и неорганические (коррозия металлов) и органические вещества: пищевые продукты, полимерные материалы, лекарственные препараты и т.д. Этот процесс особенно усиливается под воздействием внешних факторов (ультрафиолетовое излучение, радиация, температура и т.д.) и с целью предотвращения этого на практике широко используется метод ингибирования. Сущность этого метода заключатся в том, что процесс старения является результатом окисления данного объекта молекулярным кислородом, который представляет радикально-цепной процесс и для его предотвращения используют специальные вещества, являющиeся акцепторами радикалов – ингибиторами радикалов, или же антиоксидантами (АО). На практике, с целью стабилизации промышленных товаров (нефтепродукты, смазочные масла, полимерные материалы и т.д.), в качестве АО используют в основном производные фенола, ароматические амины, нитроксильные стабильные радикалы, серо- и фосфорсодержащие соединения, комплексные соединения металлов переменной валентности и т.д. Применение перечисленных АО с целью стабилизации бытовых и пищевых продуктов, лекарственных препаратов, используемых в медицине для лечения различных заболеваний, нецелесообразно, поскольку они являются токсичными веществами. Следовательно, поиск нетоксичных и пищевых антиоксидантов имеет большое практическое значение. Տարբեր երկրներում կատարած բազմաթիվ հետազոտությունները ցույց են տվել, որ որոշ հիվանդությունների առաջացմանը, ինչպես նաև ծերացմանը նպաստում են թթվածնի ակտիվ ձևերը: Վերջիններս փոխազդում են գրեթե բոլոր կենսամոլեկուլների հետ, օքսիդացնելով դրանց: Արդյունքում վնասվում են կենսաթաղանթները, անոթների պատերը: Այդ պրոցեսները կանխելու համար նպատակահարմար է օգտագործել ոչ թունավոր, սննդային հակաօքսիդիչներ: Նման հակաօքսիդիչներով հարուստ են բույսերը: Ատենախոսության մեջ կումոլի հարուցված օքսիդացման ռեակցիայի օրինակի վրա կինետիկական եղանակով մանրամասն ուսումնասիրվել է 170 դեղաբույսից ստացված էքստրակտների հակաօքսիդիչ (ՀՕ) հատկությունները: Քանի որ կենդանի օրգանիզմում ՀՕ ազդում են բջջային մակարդակով, ուսումնասիրվել է որոշ էքստրակտների ՀՕ հատկությունները միցելյար ու բևեռային միջավայրերում: Որպես այդպիսին միջավայր ընտրել ենք պոլիօքսիէթիլացված հեքսադեկանոլը ու խոլեստերիլ պրոպիոնատը: Պարվել է, որ այդ միջավայրերում ուսումնասիրված էքստրակտների ինչպես նաև սինթետիկ ՀՕ նյութերի ակտիվությունն ավելի փոքր է: Առաջին անգամ ուսումնասիրվել է պոլիօքսիէթիլացված հեքսադեկանոլի օքսիդացման օրինաչափությունները: Առաջարկվել է նրա օքսիդացման մեխանիզմը, որից արտածվել է նրա օքսիդացման ռեակցիայի արագության կինետիկական հավասարումը: Ատենախոսության մեջ որոշված է դեղաբույսերից ՀՕ նյութեր ստանալու համար էքստրակցիայի օպտիմալ պայմանները: դրանք են. մանրացված հումք (<1մմ), էքստրակցիայի իրականացում սենյակային ջերմաստիճանում մեկ օրվա ընթաքում: Բարձր ջերմաստիճանում էքստրակտները կարող են ենթարկվել ինքնաօքսիդացման: A lot of research made in different countries has shown that the active forms of oxygen promote the origin of several diseases as well as aging. The latter react with almost all biomoleculе oxidating them. In the result membranes and the walls of vessels are damaged. In order to prevent these processes it is advisable to use not toxic but nutritious antioxidants. The plants are full of with these antioxidants. In the thesis, by the example of oxidation reaction of cumene the antioxidant properties (AO) of the extracts from 170 medicinal plants have been explored carefully with the kinetic method. As AO affect cellular level, the AO of several extracts have been explored in the micellar and polar environment. As the similar environment we have chosen the cholesteryl propionate and polyoxyethyl hexadecanole. It was found out that the activation of AO synthetic substances, explored in that environment, is smaller. The first time the oxidation conformities of polyoxyethyl hexadecanole were explored. The oxidation mechanism was offered from which the kinetic equation of oxidation reaction of speed was created. The optimum conditions of extraction to obtain AO substances from medicinal plants have been determinated in the thesis. They are crushed stuff (<1mm), the realization of extraction at a room temperature during 1 day. At a high temperature extractions can oxidize themselves. By the example of several plants the conglomeration dynamics is shown depending on vegetation. It is established that the most amount of AO substances is collected during the germination. The amount of k7 and k71 are also determinated depending on vegetation, which describe the activation of initial antioxidants and their oxidation remnants respectively and they show the reaction rate constants of the reaction between peroxide radicals and inhibitor (in the case of k71 with the oxidation remnant of initial inhibitor). It was found out that the chemical compound is not changed depending on vegetation.

    Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
    Additional Information: Դեղաբույսերի կենսահակաօքսիդիչների հակաօքսիդիչ հատկությունները: Կինետիկա և մեխանիզմ: The antioxidant properties of bioantioxidants of the herbs. Kinetics and mechanism
    Uncontrolled Keywords: Վարդանյան Լուիզա Ռազմիկի, Vardanyan Luiza R.
    Subjects: Chemistry
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 21 Apr 2017 18:36
    Last Modified: 25 Apr 2017 10:04
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4543

    Actions (login required)

    View Item