Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հարկային քաղաքականության և հարկային վարչարարության կատարելագործման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Հարությունյան, Տիգրան Վլադիմիրի (2015) Հարկային քաղաքականության և հարկային վարչարարության կատարելագործման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում. Doctor of Sciences thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (852Kb) | Preview

    Abstract

    Շուկայական հարաբերությունների ձևավորման պայմաններում Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական վերափոխումներն առաջադրեցին գործնական և տեսական բնույթի բազմաթիվ խնդիրներ, որոնց լուծմանն ուղղված մոտեցումներն ու մշակումներն, առաջին հերթին, հետապնդում էին երկրում իրականցվող սոցիալ-տնտեսական բարեփոխումների համակարգվածության և արդյունավետության ապահովման նպատակ: Բարեփոխումների կարևորագույն խնդիրներից մեկը, թերևս, պետք է համարել կենտրոնացված ֆինանսական ռեսուրսների հավաքագրման հարցը, քանի որ պետական գործառույթների իրականացման համար անհրաժեշտ միջոցների ստեղծման հիմնական աղբյուր են հանդիսանում հարկային մուտքերը։ Քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական բարեփոխումների անցած ժամանակահատվածում Հայաստանի Հանրապետությունում իրականացվեցին լայնամասշտաբ միջոցառումներ` ուղղված ժողովրդավարական համակարգի ստեղծմանը և շուկայական տնտեսության հիմքերի կայացմանը: Իրականացված բարեփոխումների կարևոր ուղղություններից էին սեփականության մասնավորեցումն ու ապապետականացումը, այդ հենքի վրա, գնագոյացման շուկայական մեխանիզմի ներդրումը և տնտեսական գործունեության ազատականացումը: Նպատակը տնտեսական համակարգի գործունեության և երկրի զարգացման առավել բարենպաստ միջավայրի ստեղծումն էր: Դրան հասնելու, ինչպես նաև անհրաժեշտ հարկային մուտքեր ապահովելու համար, անշուշտ, պահանջվում էր նաև շուկայական կառուցակարգերի շարունակական կատարելագործում և արդյունավետ հարկային համակարգի ստեղծում, որոնք պետք է նպաստեն ինչպես պետության և հասարակության ֆինանսական պահանջմունքների բավարարմանն, այնպես էլ գործարար միջավայրի բարելավմանը: Այդ իսկ պատճառով, Հայաստանում իրականացված բարեփոխումների հիմնական ուղղություններից մեկը դարձավ հարկային հարաբերությունների զարգացմանն ու կարգավորմանն ուղղված միջոցառումների իրականացումն, ինչը մեծապես նպաստեց տնտեսական ազատական հարաբերությունների կարգավորման սկզբունքներին համապատասխան հարկային համակարգի ստեղծմանն ուղղորդված հարկային քաղաքականության իրականացմանը: Հարկ է նշել, որ համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի հետևանքները ցույց տվեցին, որ գլոբալացման պայմաններում տնտեսական հարաբերությունների կարգավորման, հանրապետության տնտեսության առջև ծառացած խնդիրների լուծման և, որ ամենակարևորն է, պետական գործառույթների պատշաճ և լիարժեք իրականացման համար ձևավորված կառուցակարգերն ու հարկային լծակները դեռևս չեն բավարարում շուկայական տնտեսության ժամանակակից պահանջներին: Մասնավորապես, պետական ֆինանսական համակարգի ցածր արդյունավետությունը, ստվերային տնտեսության զգալի ծավալները, հարկեր/ՀՆԱ հարաբերակցության գոյություն ունեցող մակարդակը, հարկային բեռի անհամաչափ բաշխումը, հարկային հարաբերությունների կարգավորման օրենսդրական կառուցակարգերի անկատարությունը և տնտեսական զարգացման ժամանակակից միտումները պահանջում են նորովի իմաստավորել դեռևս կենսունակ ու առաջացած նոր մարտահրավերներ, որոնց դիմակայելու համար անհրաժեշտ է հարկային համակարգի համալիր վերափոխումների իրականացում և արդիականացում: Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման և հարկային վարչարարության կատարելագործման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է մի շարք խնդիրների լուծմամբ, ինչն, անշուշտ, էականորեն կնպաստի տնտեսության զարգացմանը և երկրում ֆինանսական կայունության հաստատմանը: Մինչ օրս հանրապետությունում իրականացված հարկային քաղաքականությամբ գերազանցապես հետապնդվել է ֆիսկալ նպատակ, իսկ հարկերի կարգավորիչ գործառույթը մղվել է հետին պլան: Այդ առումով, հարկային համակարգի զարգացումը, նախ և առաջ, պետք է ենթադրի տնտեսական գործունեության խթանմանն ուղղված և համակողմանիորեն հիմնավորված հարկային դրույքաչափերի սահմանում, հարկային վարչարարության կատարելագործմանն ուղղված կառուցակարգերի ներդրում, հարկատու-հարկային մարմիններ փոխհարաբերությունների իրավական կարգավորվածության մակարդակի բարձրացում, հարկային օրենսդրության կայունության և համալիրության ապահովում, հարկերի վճարումից խուսափելու համար գործուն պատժամիջոցների կիրառում և այլն: Նշված նպատակների իրագործման համար հարկային համակարգի հիմնական խնդիրը պետք է լինի ոչ միայն պետական գործառույթների իրականացմանն ուղղված ֆինանսական միջոցների հավաքագրումն, այլ նաև տնտեսական գործընթացների վրա ցանկալի ներգործության և պետական կառավարման արդյունավետության ապահովումը, սրանց ուղղված որոշակի լուծումներ, մասամբ, առաջադրվում են ՀՀ «Հարկային օրենսգրքի» նախագծում: Ատենախոսությունը նվիրված է նշված հիմնահարցերի, ինչպես նաև տնտեսության զարգացման և կարգավորման հարկային լծակների ձևավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը, ՀՀ-ում դրանց կիրառման առանձնահատկությունների վերլուծությանը, հարկային քաղաքականության իրականացման հիմնախնդիրների բացահայտմանը, հարկային ներուժի գնահատմանը, հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացմանը և հանրապետությունում գործարար միջավայրի բարելավմանը: Այս ամենով էլ պայմանավորված է ատենախոսության թեմայի արդիականությունն ու հրատապությունը: Основной целью диссертации является оценка налогового потенциала Армении и разработка путей повышения эффективности проводимой в республике налоговой политики и совершенствования налогового администрирования. Для формирования необходимых подходов и механизмов в этом направлении, а также достижения основной цели исследования в работе поставлены и решены следующие задачи: исследовать теоретические и методологические основы формирования налоговых рычагов развития и регулирования экономики; оценить роль налоговой системы в регулировании экономических отношений, исследовать мировой опыт регулирования налоговых отношений и проблемы правовой обеспеченности деятельности налоговой системы; провести анализ особенностей экономики Армении и формирования в ней налоговых рычагов; выявить проблемы регулирования налоговых отношений и реализации налоговой политики в республике; оценить степень эффективности соотношения прямых и косвенных налогов в Армении и разработать предложения по ее повышению; оценить границы теневой экономики РА и влияние налогового администрирования на бизнес; предложить пути улучшения бизнес-среды и развития малого и среднего предпринимательства в РА; разработать эконометрическую модель оценки факторов, влияющих на уровнь соотношения налоги/ВВП. The main purpose of the dissertation is the assessment of the tax potential and design, propose approaches to increasing the efficiency of the tax policy implemented in the Republic, and measures for increasing the efficiency of tax administration procedures. Therefore, it has been required to design respective methodology and propose approaches, and set the following objectives to be met for this purpose: To study theoretical and methodological approaches to designing tax levers to ensure the development and regulation of the economy; To assess the role of the tax system in regulating economic relations; To study the best international practices on regulating tax relations and issues on legal foundations for efficient functioning of tax systems; To analyze the main characteristics affecting the process of designing tax levers in the economy; To identify the issues of regulating tax relations and implementing the tax policy in the Republic; To assess the efficiency of the direct taxes-to-indirect taxes ratio in Armenia, and design and propose steps to increase this ratio; To measure the size of the shadow economy, and estimate the impact of the tax administration on the business.

    Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
    Additional Information: Проблемы совершенствования налоговой политики и налогового администрирования в Республике Армения. Issues of improving the tax policy and tax administration in the Republic of Armenia.
    Uncontrolled Keywords: Арутюнян Тигран Владимирович, Harutyunyan Tigran Vladimir
    Subjects: Economy
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 22 Apr 2017 11:26
    Last Modified: 25 Apr 2017 10:35
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4550

    Actions (login required)

    View Item