Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Արդիականացման ամբիվալենտությունը. պատմասոցիոլոգիական հայեցակարգման փորձ

Պողոսյան, Վարդգես Գրիգորի (2016) Արդիականացման ամբիվալենտությունը. պատմասոցիոլոգիական հայեցակարգման փորձ. Doctor of Sciences thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (397Kb) | Preview

    Abstract

    Процессы социальных трансформаций планетарного масштаба, складывающаяся новая социальная реальность, в которую исторически обусловлено вступило человечество, вызывают повышенный интерес учёных и исследователей к процессам интеграции, вектору направленности развития человеческого сообщества в целом. Современный период истории характеризуется возросшей ролью деятельностного социального субъекта и повысившейся его ответственностью за эффективные результаты социальных преобразований, невозможных без теоретического осмысления предпринимаемых в практике государственного управления социальных изменений. Таким образом, актуальность темы исследования обусловлена как потребностью в назревших преобразованиях, позволяющих адекватно реагировать на изменившуюся социальную реальность, так и необходимостью периодической ревизии социальной теории с целью подтверждения и уточнения собственных теоретико–философских основ. Имеющиеся на сегодня в арсенале социальных наук доминирующие теоретические подходы и методология их практического осуществления являются недостаточно адекватными в отношении как подвергаемых реформам институциональных структур, как в отношении незаангажированной дескрипции трансформационных процессов, так и в понимании действительной природы общества. К примеру, социальные трансформации постсоветского общества по западно центристской модели вызывали непредвиденные катастрофические последствия. При этом оперирование в рамках теорий линейного мейнстрима не приводит к полновесной научной рефлексии и не в состоянии дать релевантных убедительных объяснений. Критический анализ парадигмы существующей теории модернизации позволяет выявить её насыщенность идеологемами и несостоятельность как инструмента научного познания. Целостной концепции модернизации со стройной и общепризнанной методологией не разработано, не предложена социально-философской теория, раскрывающая смысл и содержание социальной модернизации как объективного явления, отсутствуют и критерии эффективности имплементации модернизационных программ. В качестве причин, обусловивших подобное положение дел можно назвать несовершенство методологии и предметную ограниченность подавляющего большинства социальных исследований; проблемы междисциплинарной коммуникации, отраслевую разобщённость обществоведов; низкий уровень востребованности результатов социальных исследований со стороны общества и, в первую очередь, государства; социально-политическую ангажированность значительной части учёных, занятых в области социальных наук. Արդիականացման դասական տեսությունն ի սկզբանե կառուցվել է խնդրահարույց մեկնարկային դրույթներից: Այն պարունակում է անվավեր ենթադրություններ, վերացական ընդհանրացումներ, ներհատուկ հակասություններ ու չի կարող կիրառվել, որպես սոցիալական իրականության օբյեկտիվ ճանաչողության համապատասխան գիտական գործիք: Արդիականացման տեսության էվոլյուցիան նեոմոդեռնիզմի շրջանակներում հիմնված է իդեոլոգեմների վրա: Արևմտյան գիտության պոստմոդեռնիզմի դիսկուրսը նմանապես չի ներկայացնում հայեցակարգային լուծումներ: Համաշխարհային պատմության ընթացքում տեղի ունեցած արդիականացումների վերլուծությունը, լայնածավալ տարածաժամանակային համեմատությունները հնարավոր են դարձնում արդիականացման գաղափարին տալ իշխող հայեցակարգի այլընտրանքային բացատրություն: Արդիականությունը սահմանվում է որպես քաղաքակրթությունների միջև փոխգործակցության հետևանքների տարբերակ, պատմական գործընթացի անբաժանելի մաս, սոցիալական երևույթ, որը նկատվում է նաև մինչև Արևմտյան Մոդեռնի դարաշրջանը: Սոցիալական փոփոխության գործընթացում (արդիականացումը նման փոփոխությունների տարբերակներից մեկն է) որոշիչ գործոնը, որը պայմանավորում է ցանկացած սոցիալական փոփոխությունների բազմատարբերակությունը, ուղղվածությունը և առանձնահատկությունները՝ հասարակության ինստիտուցիոնալ հաստատունների համալիրն է, քաղաքակրթական մատրիցը: Այս հանգամանքը արտահայտվում է ազգային սոցիալ-մշակութային հատկանիշներում, որոնք դառնում են գերիշխող երկատման կետերում: Անհնար է հստակ հաշվարկել կատարվող պատմական ընտրության արդյունքները, բայց հաշվարկման ընթացքում պետք է ոչ միայն գիտակցվեն ներկա պահին բնորոշ ռիսկերն ու հետևանքները, այլ դրանք նաև պետք է դիտարկվեն պատմական ապագայի տեսանկյունից, քանի որ պայմանավորում են հասարակության հետագա զարգացման ուղին: Classical modernization theory originally based on the wrong fundamental principles, tolerates false transcendental theoretical and methodological generalizations, and is full of immanent contradictions; hence, it cannot be applied as an adequate instrument of cognition of social reality. The evolution of modernization theory within the neomodernismn and postmodern discourse of Western science is built upon ideologemes, which are unacceptable in scientific analysis, so it is limited by descriptive character and assertion, and does not offer conceptual solutions. The analysis of modernizations, that took place in the social history of humanity, and grand-scale spatial and temporal comparative commensuration allow offering an alternative explanation of the notion of modernization. Modernization can be defined as a consequence of the interaction between civilizations, as an integral part of historical process and as a social phenomenon recorded long before the era of Western Modern, which manifests itself as an adaptability of certain societies under the conditions of exogenous influence. The main criterion in the process of social changes (modernization is a form of such changes) which initiates, catalyzes or prevents the mere fact of such changes, determines their direction and character, and as a result, determines social changes variability - is a sociocultural component of a certain society. It is a complex of institutional constants, reflected in sociocultural peculiarities that becomes dominant in bi-, polyfurcation points. The positive changes are internal and occur within the existing order, without destroying its foundatio underlying institutional structure.

    Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
    Additional Information: Արդիականացման ամբիվալենտությունը. պատմասոցիոլոգիական հայեցակարգման փորձ: Ambivalence of modernization: the trial of historical and sociological conceptualization.
    Uncontrolled Keywords: Պողոսյան Վարդգես Գրիգորի, Pogosyan Vardges Gregory
    Subjects: Philosophy
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 26 Apr 2017 15:25
    Last Modified: 26 Apr 2017 15:49
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4556

    Actions (login required)

    View Item