Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ռենտգենյան ճառագայթների և ջերմային նեյտրոնների դինամիկ դիֆրակցիան թույլ դեֆորմացված բյուրեղներում

Գրիգորյան, Գոհար Ռաֆիկի (2014) Ռենտգենյան ճառագայթների և ջերմային նեյտրոնների դինամիկ դիֆրակցիան թույլ դեֆորմացված բյուրեղներում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (397Kb) | Preview

    Abstract

    Ալիքի երկարության աեգստրեմայիե տիրույթի ճառագայթումները հանդիսանում եե կարևորագույն, իսկ հետազոտվող նյութը չքայքայելու տեսակետից միակ մեթոդը, տարբեր նյութերի կառուցվածքի, ա]դ նյութերի կառուցվածքային արատների և թերությունների հայտնաբերման, եույեակաեացմաե և ուսումնասիրման համար: Այդ կիրառություններում կարևոր դեր ուեեե եաև կարճալիքային ճառագայթման օպտիկայի հիմնական տարրերը, ինչպիսիք եե հայելիները, մոեոքրոմատորեերը և կոլիմատորեերը, դիֆրակցիոե և ռեֆրակցիոե ոսպնյակները, իետերֆերոմետրերը, դիֆրակտոմետրերը և այլե, որոնց նպատակն է ձևավորել ցանկալի, անհրաժեշտ պարամետրերով փնջեր: Այդպիսի փնջերի ձևավորման, ինչպես եաև երաեց պարամետրերի կառավարելիության տեսակետից կարևորագույն տեղ ուեեե բյուրեղական ցանցում կարճալիքային ճառագայթման դիֆրակցիայի երևույթները արտաքին ազդակների գոյության պայմաններում, քաեի որ հեեց արտաքին ազդակների (մեխանիկական, ջերմային, ուլտրաձայնային և այլե) պարամետրերի փոփոխությամբ է, որ կարելի է կառավարել ձևավորված փնջերի բնութագրերը, ինչպիսիք եե մոեոքրոմատիկությաե և կոլիմացմաե աստիճանը, կիզակետման դիրքը և կիսալայեություեը, ձևավորման ընթացքում փնջերի էեերգիակաե կորուստները: Վերոհիշյալ բնութագրերն էլ հեեց որոշում եե օպտիկական տարրերի լուսաուժը, մոեոքրոմատիկությաե և կոլիմացմաե աստիճանը, լուծողուեակություեը, որոնք էլ իրենց հերթին որոշում եե այդ տարրերի արդյունավետությունը սպեկտրաչափակաե, կառուցվածքային, տոմոգրաֆիակաե (այդ թվում համակարգչային) և մի շարք այլ կիրառություններում: Այդ խնդիրներում էական նշանակություն ուեի այե հանգամանքը, որ կարճալիքային ճառագայթման տարածական ցանցում դինամիկ ցրմաե երևույթը խիստ զգայուն է ցանցում առկա եերքիե աղավաղումների և արտաքին ազդակներով մակածված ցաեցայիե փոքր աղավաղումների նկատմամբ: Теоретически исследованы особенности явлений сопровождающих динамическую дифракцию рентгеновских лучей и тепловых нейтронов в слабодеформириванных кристаллах, в частности, аномальное или бормановское поглощение, маятниковый эффект, дифракционная фокусировка. Показано, что деформационное поле кристаллической решетки играет значительную роль как при перераспределений, амплитуду, так и фаз волновых полей в решетке. В результате этого перераспределения амплитуды (интенсивности) рентгеновских и тепловых нейтронов вдоль траекторий лучей оказываются в значительной степени зависящися не только от некогерентных потерь энергии (поглощения) но и от параметров деформационного поля решетки, наличие деформационного поля приводит к перекачке энергии с одной стороны между слабо- и сильнопоглощающими модами поля, с другой стороны между проходящими и отраженными полями излучений в кристалле. Theoretically investigated basic phenomena accompany X-rays and thermal neutrons dynamic diffraction, in particular anomal or Borrman absorption, Pendellosung phenomenon, diffraction focusing in weak deformed crystals. Formation of diffraction field processes in the deformed crystal net leads to redistribution of amplitudes, and phases as well. As a result of redistribution, behavior of X-ray and thermal neutrons amplitudes (intensities), along trajec¬tory besides non-coherent scattering (absorption) factors, it also depends on parameters of the deformation field. Presence of deformation field leads to intensity transferring between weak and strong absorbed wave modes in one side, between transmitted and re¬flected fields in other side. In result it’s possible to observe: A/ full suppress of Borrman effect, when attenuation coefficients of weak and strong absorbed fields become equal. B/ displacing of weak and strong absorbed fields results in low absorbed field transform to the strong absorbed field. In particular condition depending on deformation field’s characteristics and its sign, can be observed exponential increase of one mode, accompanied with decrease of other mode. Point source function (Rieman function) for dynamic diffraction of thermal neutrons has been constructed, upon weak deformation conditions. Thermal neutrons focusing phenomenon in L-L type interferometer has been observed. The negligible loss of thermal neutrons energy leads to improve¬ment of some characteristic parameters, i. e. decreasing of half-width of focus¬ing spot, increasing energy resolution and effectiveness of focusing phenome¬non.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Динамическое рассеяние рентгеновских лучей и тепловых нейтронов в слабодеформированных кристаллах.
    Uncontrolled Keywords: Григорян Гоар Рафиковна
    Subjects: Physics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 10 May 2017 15:04
    Last Modified: 11 May 2017 14:12
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4637

    Actions (login required)

    View Item