Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Ռելյատիվիստիկ էլեկտրոնների կոհերենտ արգելակային ճառագայթման ուսումնասիրությունը արտաքին ակուստիկ ազդակների առկայության դեպքում

Մկրտչյան, Էդգար Արծրունու (2013) Ռելյատիվիստիկ էլեկտրոնների կոհերենտ արգելակային ճառագայթման ուսումնասիրությունը արտաքին ակուստիկ ազդակների առկայության դեպքում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (865Kb) | Preview

    Abstract

    Создание более чувствительных и универсальных методов для исследования в различных областях науки и техники, как например, определение реальных структур совершенных кристаллов, томография биологических объектов, элементы электроники и т.д., является актуальной задачей. Для решения этой задачи одним из необходимых факторов является создание монохроматических, без гармоник, источников гамма-квантов с управляемыми в пространстве и во времени параметрами, как например угловое расхождение и интенсивность. Одним из таких методов является дифрактометрия излучения порядка ангстремных длин волн, формированных при наличии внешних возбуждении. В последние годы в научной литературе появилось много работ в этом направлении. В особенности, надо отметить теоретические и эксперимен-тальные работы, проведенные в области управления пучками рентгеновского диапазона энергии под воздействием внешних полей. Показано, что внешние акустические поля в конкретном образце резко изменяют сечение процесса рассеяния и таким образом могут стать рычагом управления параметрами дифрагированного рентгеновского излучения в пространстве и во времени. В свою очередь это явление открывает новые возможности для формирования пучков с заданными параметрами, тем самым, широкого применения рентгеновской дифрактометрии в науке и технике. Отметим также, что очень часто для получения интенсивных монохроматических и узконаправленных пучков рентгеновского диапазона энергии используют синхротронное излучение. Однако упомянутые источники излучения имеют ряд недостатков. Отметим некоторые из них: потребляемая большая мощность с целью получения источников с большой светосилой, резкое падение интенсивности в коротковолновом диапазоне длин волн, дискретность энергетических выходов и т.д. В вышеупомянутых областях исследования другой немаловажной и актуальной проблемой является выявление и описание процесса воздействия внешних полей (акустические поля, температурный градиент и т.д.) в частности на сечение рассеяния гамма-квантов в конденсированных средах. Решение которой может привести к возможности создания элементов гамма- оптики и управлению параметрами пучков (изменение электронной плотности, т.е. изменение коэффициента поглощения гамма-квантов, фокусировка и т.д.). Из вышесказанного следует, что получение монохроматических и узконаправленных интенсивных источников излучения в рентгеновском диапазоне длин волн остается весьма актуальной проблемой. Եզրակացությունում ձևակերպված են ատենախոսական աշխատանքի հիմնական արդյունքները և եզրակացությունները. Սպեկտրալ բաշխվածությունում դիտված է 0-1 էվ էներգետիկ տիրույթում ճառագայթման սլացքի մեծացում, որի վարքը լավ համընկնում է ոչ կոհերենտ արգելակային ճառագայթման հետ և լավ նկարագրվում է Բետէ-Գայտլերի օրենքով: Բաշխման ձևը կախված չէ ձևավորվող ճառագայթման տարածման և ցրվող էլեկտրոնային փնջի ուղղությունների նկատմամբ նմուշի ունեցած դիրքից: Առաջին անգամ դիտվել է ճ֊կտրվածքով կվարցի միաբյուրեղի թիթեղում կարճալիք ռենտգենյան ճառագայթման տիրույթում կոհերենտ արգելակային ճառագայթում: Փորձով հետազոտվել է կոհերենտ արգելակային ճառագայթման ինտենսիվության կախվածությունը ակուստիկ դաշտի ամպլիտուդից: Սկզբում ամպլիտուդի մեծացման ընթացքում մեծանում է նաև ինտենսիվությունը: Այնուհետև սկսած ինչ֊որ արժեքից ամպլիտուդի մեծացումը բերում է ինտենսիվության փոքրացմանը: Սպեկտրալ բաշխվածությունում դիտվում են նոր շերտեր և սլացքի մեծացումներ ու առանձին դեպքերում դրանք ճնշվում են կախված ակուստիկ դաշտի բնութագրերից: Կոհերենտ արգելակային ճառագայթման հիման վրա առաջարկվել է կարճալիք ռենտգենյան ճառագայթման մոնոքրոմատիկ աղբյուր ստեղծելու տարբերակ ու տարածության և ժամանակի մեջ ակուստիկ ալիքներով նրանց բնութագրիչները կառավարելու հնարավորություն: The thesis is devoted to the investigation of bremsstrahlung from electrons with the energy 20 MeV in a crystal with complex base in the presence of deformation field with an arbitrary profile. The latter can be induced, for example, by the acoustic wave. The presence of the deformation can serve as an additional mechanism for the control of angular-frequency characteristics of the radiated photon. In comparison with undistorted crystal, the coherent part of the cross-section contains an additional summation over the inverse lattice vector of the one-dimensional supperlattice induced by the deformation field. The role of the coherent effects in the cross-section of bremsstrahlung is essential when the electron enters into the crystal at small angles with respect to crystallographic axis. In this case the main contribution to the coherent part of the cross-section comes from the crystallographic planes perpendicular to the chosen axis. The numerical calculations of the cross-section were carried out for a quartz single crystal with the Moliere parameterization of the screened atomic potentials and for the deformation field, induced by transverse acoustic wave of the S-type with gigahertz frequency. The calculations show that, with dependence of the values for the problem parameters, the presence of the deformation can either decrease or increase the cross-section of bremsstrahlung.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Ռելյատիվիստիկ էլեկտրոնների կոհերենտ արգելակային ճառագայթման ուսումնասիրությունը արտաքին ակուստիկ ազդակների առկայության դեպքում:
    Uncontrolled Keywords: Մկրտչյան Էդգար Արծրունու
    Subjects: Physics
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 11 May 2017 09:44
    Last Modified: 11 May 2017 16:18
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4645

    Actions (login required)

    View Item