Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Կանոնական բնագրերը և հայ եկեղեցական իրավունքի պատմության խնդիրները (V-VIII դարեր)

Հարությունյան, Գառնիկ Արմենակի (2014) Կանոնական բնագրերը և հայ եկեղեցական իրավունքի պատմության խնդիրները (V-VIII դարեր). PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (464Kb) | Preview

    Abstract

    Հայ եկեղեցական իրավունքի վաղագույն շրջանի աղբյուրները' թարգմանական (հունարենից և ասորերենից) և ինքնուրույն (ազգային) կանոնական բնագրերը, սկսած V դարից ամփոփվել են ժողովածուներում: VI11 դ. սկզբներին Հովհաննես Օձնեցի կաթողիկոսի (717-728 թթ.) կողմից կազմված և խմբագրված ժողովածուն ձեռագրերում հասել է Կանոնագիրք կամ Կանոնգիրք անունով: Վազգեն Հակոբյանի կողմից հրատարակված այդ ժողովածուի գիտաքննական բնագիրը վերնագրված է «Կանոնագիրք Հայոց»: Ուստի մեր աշխատանքում «Կանոնագիրք Հայոց» եզրը կիրառել ենք Հովհաննես Օձնեցու կազմած և հետագա դարերում նոր կանոնախմբերով ավելի ճոխացած ժողովածուի համար, իսկ «Կանոնագիրք» ասելով' նկատի ենք ունեցել V դարից սկիզբ առնող կանոնական տարբեր բնագրեր ամփոփած ժողովածուները: «Կանոնագիրք Հայոց» ժողովածուի սկզբում սովորաբար դրված է նրա բովանդակած կանոնախմբերի ցանկը, որին հաջորդում է առարկայական ցանկը: Յուրաքանչյուր կանոնախումբ իր հերթին բաժանվում է կանոնների: Կանոնները համարակալված են ոչ միայն տվյալ կանոնախմբի մասնավոր համարակալմամբ, այլև սկզբից մինչև վերջ' ամբողջ «Կանոնագիրք Հայոց»-ի կտրվածքով' ընդհանուր համարակալմամբ: Կանոնագրքի ձեռագրերի Ա խմբի ձեռագրերում կանոնների ընդհանուր թիվն անցնում է 1300-ից: Կանոնը եկեղեցադիր օրենքն է: Այն պետք է լիներ հաստատ և պարզորոշ, քանի որ կարգավորում էր եկեղեցական կյանքի կանոնավոր ընթացքը: Եկեղեցական իրավունքի կանոնադիր աղբյուրներ են համարվել Սուրբ Գիրքը, Ընդհանրական եկեղեցու եկեղեցական ժողովները (տիեզերական և տեղական): Հայոց եկեղեցու կողմից ընդունվել են առաջին 3 տիեզերական ժողովների (Նիկիայի 325 թ., Կ. Պոլսի 381 թ., Եփեսոսի 431 թ.) և արևելյան տեղական 6 (7) ժողովների (Անկյուրիայի, Նեոկեսարիայի, [Կեսարիայի], Գանգրայի, Անտիոքի, Լավոդիկեի, Սարդիկեի) կանոնները, որոնք տեղ են գտել «Կանոնագիրք Հայոց» ժողովածուում: Սրանց ավելանում են ընդհանրական եկեղեցու հայրերի սահմանած (կամ նրանց անունով հասած) կանոնները, ինչպես նաև Հայոց եկեղեցու ազգային-եկեղեցական ժողովների և եկեղեցական գործիչների հեղինակած կանոնները: Միջնադարյան Հայաստանում կիրառված իրավաբանական ակտերի պաշտոնական ժողովածու «Կանոնագիրք Հայոց»-ի համակողմանի ուսումնասիրությունը, հայագիտության կարևոր խնդիրներից է: Կանոնագրքի ձևավորման և զարգացման ամենավաղ փուլի դեպքում կարևորությունն ավելանում է այն հանգամանքով, որ Կանոնագիրքը արժեքավոր աղբյուր է ոչ միայն հայ եկեղեցական իրավունքի, այլև Հայոց եկեղեցու ծեսին, տոնացույցին, դավանաբանությանը և այլ բնագավառներին առնչվող ամենատարբեր խնդիրների ուսումնասիրության համար: Եվ այստեղ շատ կարևոր է կանոնական բնագրերի հնարավորիս ճշգրիտ թվագրումը, տվյալ կանոնախմբի' որևէ ժողովի կողմից կամ առանց դրա հաստատվելը, քանի որ մինչև այժմ այս հարցերում շփոթ է նկատվում: Диссертация посвящена изучению канонических текстов V-VIII вв. вошедших в “Армянскую книгу канонов”. На основе рукописных и печатных источников, а так же принимая во внимание существующие исследования по данной теме, была произведена попытка всестороннего изучения и точного датирования оригинальных и переведенных канонических текстов раннего периода истории армянского церковного права, рассматривая особенности создания и перевода каждого из них по отдельности. Канонические тексты этого периода важны не только с точки зрения изучения армянского церковного права, но и ритуальных особенностей Армянской церкви, богословия и святцев. Диссертация состоит из введения, двух глав, заключения и списка использованных источников и литературы. В введении аргументируется научная новизна данной работы, а так же цели и задачи поставленные перед автором, проанализированы использованные источники и литература. В первой главе в хронологическом порядке представлено создание и дальнейшее развитие Книги канонов в V-VIII вв.. Основателем Свода Канонов был Саак Партев (387-439): он перевел с греческого на армянский и отредактировал канонические группы, а так же написал канонические сочинения. Во второй половине V в. во время правления католикоса Гюта I Араезаци (461-478) Свод канонов обогатился канонами вселенских (Никйского, Константинопольского, Эфесского) и поместных (Анкирского, Неокесарийского, [Кесарийского], Гангрского, Антиохийского, Лаодикийского, Сардикийского) соборов. Третья редакция Свода канонов связана с именами Католикоса Нерсеса Багревандци (548-557) и его коллег епископа Нершапура Мамиконяна и сирийского епископа Абдишо. В 547 г. они перевели “Апостольские постановления” («Վարդապետութիւն առաքելոց»), другими словами Ассирийские апостольские каноны, а в последующие годы были созданы новые канонические группы.The dissertation theme takes the investigation into the study of the canonic vernacular texts of the 5th-the 8th centuries in the miscellany of Armenian Canon Book. On the basis of manuscript and printed primary sources, as well as taking into consideration the studies on the given theme, attempts are made to conduct a comprehensive research upon the authentic and translational canonic vernacular texts evolved in the earliest period of the history of the Armenian Church law by covering issues about the origin and translational characteristics of each of them at the same time to precisely adjust dating to the extent. In this retrospect, the canonic vernacular texts of this period are significant not only for the Armenian Church law, but they play a great role in the study of the questions raised upon rite, Christian teachings, theory of Church calendar as well. The thesis is composed of introduction, two chapters and conclusion. The introduction presents the conventional current importance of the theme, also the aim of work, issues. To point to the many difficulties in the task we have developed a theory of sources and literature. The first chapter calls our attention to the emergence and development of the Canon Book during the 5th-the 8th centuries in the chronological sequences. It must be mentioned that the Catholicos Sahak Parthev (387-439) was the first theologian who laid the solid foundation of the Armenian Canon Book by translating and editing canon groups from Greek into Armenian, also he wrote some canonic writings. In the second half of the 5th century, when Gyut Arahezatci was the head of the Church (461-478), the Canon Book was enriched by the canons of ecumenical councils translated from Greek into Armenian (Nicaea, Constantinople, Ephesus) and the canons of local councils either (Ancyra, Neocaesarea, [Caesarea], Ganger, Antioch, Laodicea, Sardikaea).

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Канонические подлинники и вопросы истории армянского церковного права (V-VIII вв.). Canonic venarcular texts and issues of the Armenian Church law (5ᵗʰ-8ᵗʰ).
    Uncontrolled Keywords: Арутюнян Гарник Арменакович, Harutyunyan Garnik
    Subjects: Theology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 11 May 2017 13:53
    Last Modified: 15 May 2017 10:02
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4651

    Actions (login required)

    View Item