Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Պատարագների պատվիրման առանձնահատկությունները վիմագիր և մատենագիր աղբյուրներում

Հակոբյան, Հայկ Երջանիկի (2014) Պատարագների պատվիրման առանձնահատկությունները վիմագիր և մատենագիր աղբյուրներում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (435Kb) | Preview

    Abstract

    Ժամանակակից հայագիտությունը, եկեղեցաբանությունը և միջնադարագիտությունը բազմազան հին ու նոր աղբյուրների հիման վրա, արդիական տեխնոլոգիաների և մեթոդների կիրարկմամբ, ահռելի նյութ ու գիտելիքներ են կուտակել ի սպաս պատմագիտության և առհասարակ հումանիտար գիտությունների զարգացման: Այդուհանդերձ հնից մնացել և ի նորո հարուցվել են այնպիսի կարևոր խնդիրներ, որոնց լուծման համար գիտության մեջ խստորեն զգացվել է պատմասոցիալական համատեքստի վերականգնման մեթոդի անհրաժեշտությունը: Իսկ նման համատեքստի ամբողջականացումը պահանջում է հետազոտության մեջ ներգրավել խնդրին առնչվող աղբյուրները, տվյալ դեպքում վիմագրերը, ձեռագրերը, ազգագրական ու բանագիտական աղբյուրները: Չափազանց հետաքրքիր կրոնական-դավանաբանական, սոցիալ-տնտեսական, եկեղեցագիտական երևույթ է պատարագ պատվիրելը, իր առանձնահատկություններով, որի ուսումնասիրությունը, սակայն, մեզանում նոր է սկսվում, չնայած այն բանին, որ այն եվրոպական միջնադարագետների ակտիվ ուշադրության կենտրոնում էր գտնվում դեռևս անցյալ դարում:Սույն հետազոտության գիտական նորույթը պայմանավորված է ոչ միայն եկեղեցաբանության, ավելի կոնկրետ' հայ եկեղեցու պատմության խնդիրների լուսաբանման մեջ վիմագրիր, ձեռագիր, ազգագրական ու բանագիտական աղբյուրների ներգրառմամբ, այլև այդ իսկ աղբյուրների տիպաբանական մշակման, գիտական գնահատման և օգտագործման նոր մեթոդի առաջարկով: Ըստ այդ մեթոդի' անցյալի պատմասոցիալական համատեքստը հարստացվում է մի կարևոր բաղադրիչով, որ կոչվում է վանական տնտեսություն: Իսկ վանական տնտեսությունը, որը կազմվել է հավատացյալ հայորդիների նվիրատվություններով, արդյունք է եկեղեցու դավանաբանության ու նվիրատուների' դրախտին արժանանալու ցանկությամբ: В период развитого средневековья было распространено явление покупки литургии. Освещение проблемы возмещения литургий имеет большое значение для исследования экономики средневековья. Чтобы церковнослужители отслужили целевую (личную) литургию, дарители делали много пожертвований в виде недвижимой и движимой собственности, строили церкви и др. Однако известно немало случаев, когда даритель просто дарил некую сумму денег и взамен получал определенное количество литургий. Часто пожертвование было одновременно как денежным, так и в виде недвижимости: Нередко получение особой литургии называлось просто “купить литургию”. Каждый регион Великой Армении, а иногда даже каждый монастырь, имел конкретно установленные тарифы на заказ литургии. В эпиграфических и библиографических источниках много раз встречаются такие выражения, как “присоединиться”, “стать членом братии”. Сравнительное изучение источников в связи с данным явлением привело к следующим выводам: В некоторых случаях данные выражения имели смысл “присоединения”, и были связаны с дарением, будущностью дарителей полезными монастырю. в. Из ряда источников становится очевидно, что настоятель монастыря неким образом придавал правовой статус происходяшему, записывая дарителей в “братья”, в “монахи”. Эти факты отдаленно напоминают институт “светских монахов” в католической церкви. В 12-15 вв. количество дарственных надписей, содержащих выражение “Стать членом братии” увеличивается. Надо сказать, что этот термин употребляли не только "паронтеры" (феодалы- церковники). Эпиграфический материал дает основание утверждать, что ''паронтерство'' в эту эпоху вступило в более развитую стадию, когда институт подобных ''братьев'' становится некой переходной ступенью к приобретению статуса ''паронтерства''. Заказные литургии нередко были связаны с отпущением грехов. Отпущение грехов является естественным продолжением покаяния - одного из семи таинств Армянской Апостольской церкви. Для отпущения грехов верующие подвергались не только духовным наказаниям - воздержанию, лишению евхаристии и т. д., но и материальным, и в этом плане существует ряд параллелей с другими конфессиями. За отпущение грехов получивший его делал определенное пожертвование в виде не движимой или движимой собственности, а на церковный праздник лицо, принявшее пожертвование (священник, служащий церкви, монах) обязано было в отместку послужить обедню или литургию для дарителя. Это явление в некоторых монастырях было даже урегулировано уставом. Заказ литургии был возможностью облегчения грехов также при жизни. В этом смысле интересные пояснения вводит учение церкви об отпущении грехов и загробной жизни. Согласно учению, покойные не могут в покаяться и тем самым загладить грехи в загробном существовании. Они находятся, соответственно деяниям, либо в вечном в блаженстве, либо в вечных муках. Следовательно, они не могут покаяться, поскольку состояние блаженства или муки занимает все их внимание. The phenomenon of personal liturgy purchasing was widespread during the High Middle Ages. The interpretation of the problem of liturgy indemnification is very important in the research of economical aspects of the Middle Ages. The donators donated real estate and movable property, built churches etc. to get liturgies. But it often happened that the donator has donated a certain sum directly in return for several liturgies. Often the offering included simultaneously financial and real estate forms. Not rarely getting a divine service is named just “to buy a liturgy”. Every region of Greater Armenia, sometimes even every monastery had prescribed price list for ordering a liturgy. Expressions like “miabanel” (“to join the monastery community”), “miabanecay”, “miaban egha” (“I joined” or “I became a member of monastery community”) often occur in epigraphic texts and manuscripts. Comparative study of those sources led to the following conclusions concerning this item: in some cases the notion of “miabanel” (to j oin) expresses meaning of presenting anything to a monastery, to be useful for it, it is obvious from some sources that probably the head-priest of the monastery in some way gave a legitimate status to the process of presenting, while presenters acquired the status of a “brother” or of a monk (“miaban”), which slightly reminds the institute of “worldly monks” of the Catholic Church. In 12-15th centuries gift-inscriptions containing the term “miabanecay” become even more frequent. It is important to note that the word is not used exclusively by “paronters” (clergymen-feudals) but by ordinary people as well. Nevertheless, the examined sources witness that the institute of “paronters” in that period underwent evolution to a more complicated level and in this sense “miaban” may be considered as a representative of a medium stage leading to the status of a "paronter". The booked liturgies were often connected with the indulgence of sins. Remittal is a continuation of repentance, which is one of the seven sacraments of the Armenian Apostolic Church. For the remission of sins of believers not only concerned spiritual punishment – abstinence, deprivation of the Eucharist, etc. – but also implied material penalty, and there are some parallels with other confessions concerning this item: People who got remission of sins make any offering (movable property or real estate), in return the official who released the sinner (a clergyman, a servant, a monk) was obliged to serve for him a divine service or a liturgy.

    Item Type: Thesis (PhD)
    Additional Information: Особенности заказа литургии в эпиграфических и библиографических источниках. Special features of liturgy booking in epigraphic and bibliographic sources.
    Uncontrolled Keywords: Акопян Айк Ерджаникович, Hakobyan Hayk
    Subjects: Theology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 11 May 2017 14:40
    Last Modified: 11 May 2017 14:40
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4658

    Actions (login required)

    View Item