Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Աստվածաշունչը և հայոց էթնիկ ժառանգությունը

Ժամկոչյան, Անդրանիկ Սերոբի (2015) Աստվածաշունչը և հայոց էթնիկ ժառանգությունը. Doctor of Sciences thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (448Kb) | Preview

    Abstract

    Ատենախոսությունը վերաբերում է հայոց էթնոմշակութային այն երևույթներին, որոնք սերտորեն առնչվում են Աստվածաշնչի գաղափարների հետ: Սույն աշխատանքում Սուրբ Գիրքը դիտարկվում է էթնոմշակութաբանական հետևյալ տեսանկյուններով. իբրև' քրիստոնեական բարոյաիրավական նորմերի աղբյուր, գիտելիքի շտեմարան, պաշտամունքի առարկա, բովանդակային տեքստ և այլն: Ատենախոսությունում քննարկվում է այն կարևոր դերը, որ կատարել և մինչ այժմ կատարում է Աստվածաշունչը: Այստեղ դիտարկվում են այն խնդիրները, որոնց հետ բախվել են հայերը աստվածաշնչյան աշխարհայացքի ձևավորման ընթացքում և այն մարտահրավերները, որոնք այդ աշխարհայացքի կրողներին առաջադրում են արդի իրականությանն առնչվող հիմնահարցեր: Խորհրդային շրջանում, աթեիզմի տևական գերիշխանության պայմաններում ձևավորված հակաքրիստոնեական աշխարհայացքը ծնունդ է տվել Աստվածաշնչի և դրա տարածումով ժողովրդի ճակատագրի մեջ քրիստոնեական եկեղեցու խաղացած դերի վերաբերյալ ակնհայտ մերժողական վերաբերմունքի: Արդի իրականության մեջ հայ էթնիկ ինքնության դրսևորումները թևակոխել են նոր փուլ, ուր առանձնահատուկ դերակատարություն ունեն դարավոր ավանդույթները' մասնավորապես դրա անքակտելի մաս կազմող քրիստոնեական աշխարհայացքը: Ատենախոսությունում հանգամանալից քննարկվել է քրիստոնեական բարոյաիրավական նորմերի նշանակությունը հայոց մշակույթի պահպանման և զարգացման գործում: Աստվածաշունչը սկիզբ է դրել նոր որակի քրիստոնեական մշակույթի, և այդ նոր արժեքները, որոնցով հպարտացել ու իրեն նույնացրել է հայը, հնարավոր էր միայն Սուրբ Գրքից բխող քրիստոնեական աշխարհայացքի և ժողովրդական ավանդույթների միաձուլման շնորհիվ: Ատենախոսության նպատակն է' պարզել, թե՞ որ չափով է Աստվածաշունչը ներազդել հայոց մշակույթի վրա, որքանո՞վ է այն ծանոթ սոցիալական բոլոր շերտերին, ի՞նչ ճանապարհներով և ի՞նչ աստիճանի է այն մտել հայ մարդու մտածողության, բարոյական սկզբունքների մեջ ու որչա՞փ է ներազդել ազգի ստեղծագործական ներուժի վրա: Изучение первоисточников - канонов Армянской Апостольской св. церкви, сочинений философов, историков, поэтов, художников, а также устного народного творчества и этнографических материалов позволяет сделать вывод о том, что Библия не только явилась первоисточником для создания нравственного идеала истинно национального масштаба, способствовала объединению и сохранению армянского народа и его своеобразной этнической культуры, но и стимулировала развитие этой культуры. В сфере законотворчества основанные на Библии сборники церковного права, в первую очередь, свод «Канонагир Айоц», придерживались главных принципов, утвержденных Никейским собором. Важной составляющей армянского христианства являлась легитимизация ее основания со стороны апостолов, следовательно наиболее ранний пласт церковного права содержал с одной стороны легенду о получении божественных законов апостолами во время Сошествия Св. Духа, с другой группу законов, приписываемых самим апостолам. Церковное законодательство противопоставлялось бытующим до эпохи принятия христианства законам языческого государства и в значительной мере реформировало обычное право. Законы церкви не могли быть отменены силой каких-либо гражданских государственных законов. Таким образом, армянское население вне зависимости от гражданства и места проживания, руководствовалось единым правом. Это способствовало сохранению этнического единства народа в годы отсутствия национального государства, функции которого фактич