Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Աստվածաշունչը և հայոց էթնիկ ժառանգությունը

Ժամկոչյան, Անդրանիկ Սերոբի (2015) Աստվածաշունչը և հայոց էթնիկ ժառանգությունը. Doctor of Sciences thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (448Kb) | Preview

    Abstract

    Ատենախոսությունը վերաբերում է հայոց էթնոմշակութային այն երևույթներին, որոնք սերտորեն առնչվում են Աստվածաշնչի գաղափարների հետ: Սույն աշխատանքում Սուրբ Գիրքը դիտարկվում է էթնոմշակութաբանական հետևյալ տեսանկյուններով. իբրև' քրիստոնեական բարոյաիրավական նորմերի աղբյուր, գիտելիքի շտեմարան, պաշտամունքի առարկա, բովանդակային տեքստ և այլն: Ատենախոսությունում քննարկվում է այն կարևոր դերը, որ կատարել և մինչ այժմ կատարում է Աստվածաշունչը: Այստեղ դիտարկվում են այն խնդիրները, որոնց հետ բախվել են հայերը աստվածաշնչյան աշխարհայացքի ձևավորման ընթացքում և այն մարտահրավերները, որոնք այդ աշխարհայացքի կրողներին առաջադրում են արդի իրականությանն առնչվող հիմնահարցեր: Խորհրդային շրջանում, աթեիզմի տևական գերիշխանության պայմաններում ձևավորված հակաքրիստոնեական աշխարհայացքը ծնունդ է տվել Աստվածաշնչի և դրա տարածումով ժողովրդի ճակատագրի մեջ քրիստոնեական եկեղեցու խաղացած դերի վերաբերյալ ակնհայտ մերժողական վերաբերմունքի: Արդի իրականության մեջ հայ էթնիկ ինքնության դրսևորումները թևակոխել են նոր փուլ, ուր առանձնահատուկ դերակատարություն ունեն դարավոր ավանդույթները' մասնավորապես դրա անքակտելի մաս կազմող քրիստոնեական աշխարհայացքը: Ատենախոսությունում հանգամանալից քննարկվել է քրիստոնեական բարոյաիրավական նորմերի նշանակությունը հայոց մշակույթի պահպանման և զարգացման գործում: Աստվածաշունչը սկիզբ է դրել նոր որակի քրիստոնեական մշակույթի, և այդ նոր արժեքները, որոնցով հպարտացել ու իրեն նույնացրել է հայը, հնարավոր էր միայն Սուրբ Գրքից բխող քրիստոնեական աշխարհայացքի և ժողովրդական ավանդույթների միաձուլման շնորհիվ: Ատենախոսության նպատակն է' պարզել, թե՞ որ չափով է Աստվածաշունչը ներազդել հայոց մշակույթի վրա, որքանո՞վ է այն ծանոթ սոցիալական բոլոր շերտերին, ի՞նչ ճանապարհներով և ի՞նչ աստիճանի է այն մտել հայ մարդու մտածողության, բարոյական սկզբունքների մեջ ու որչա՞փ է ներազդել ազգի ստեղծագործական ներուժի վրա: Изучение первоисточников - канонов Армянской Апостольской св. церкви, сочинений философов, историков, поэтов, художников, а также устного народного творчества и этнографических материалов позволяет сделать вывод о том, что Библия не только явилась первоисточником для создания нравственного идеала истинно национального масштаба, способствовала объединению и сохранению армянского народа и его своеобразной этнической культуры, но и стимулировала развитие этой культуры. В сфере законотворчества основанные на Библии сборники церковного права, в первую очередь, свод «Канонагир Айоц», придерживались главных принципов, утвержденных Никейским собором. Важной составляющей армянского христианства являлась легитимизация ее основания со стороны апостолов, следовательно наиболее ранний пласт церковного права содержал с одной стороны легенду о получении божественных законов апостолами во время Сошествия Св. Духа, с другой группу законов, приписываемых самим апостолам. Церковное законодательство противопоставлялось бытующим до эпохи принятия христианства законам языческого государства и в значительной мере реформировало обычное право. Законы церкви не могли быть отменены силой каких-либо гражданских государственных законов. Таким образом, армянское население вне зависимости от гражданства и места проживания, руководствовалось единым правом. Это способствовало сохранению этнического единства народа в годы отсутствия национального государства, функции которого фактически выполняла церковь. Своды церковных законов содержали также некоторые правила, касающиеся вопросов, не оговоренных в Библии, но необходимых для поддержания порядка и судопроизводства. Многие такие правила восходят к в корне этническим нормам обычного права, из которого черпались те законы, которые не противоречили духу христианской морали и отрицались и искоренялись те, которые ей были чужды. По мере изменений в исторических условиях каноны церкви пополнялись новыми кодексами законов, параллельно христианская мораль и большинство библейских норм прочно укреплялись в сознании армянского народа, становясь частью его культуры и этнического сознания. Именно следование моральным правилам, восходящим к Священному Писанию, было характеристикой этнического самоопределения и самоназвания «армянин-христианин», актуального вплоть до Советского периода. The main purpose of the dissertation is the survey of factological material witnessing the profound penetration of the Holy Script into the codex of moral and behavioural laws as well as into the ethnic culture of the Armenian folk in general. The research of primary sources – rules of the Armenian Apostolic Church, works of philosophers, historians, poets, artists as well as folk-lore and ethnographical data – allows to conclude that the Holy Bible not only served as source for creation of moral ideal on a national level, stipulated the unification and preservation of the Armenian folk and its peculiar culture, but also as stimulus for that culture's development. In the domain of law-making, the anthologies of church rules, as first, «Kanonagirk Hayots», were based on biblical texts and adopted the main principles established by the Nicaean council. A significant item of the Armenian christianity has been the legitimization of its foundation by apostles. Therefore, the earliest layer of the church law included on the one hand the legend of receiving the Sacral rules by apostles during the Descendance of the Holy Spirit, on the other hand – a gruop of laws, ascribed to the apostles. The church law has been opposed to the legislation of the pagan state acting before christianization and in many ways reformed the local traditional customary law. The church laws could not be cancelled with means of any civic state laws. In this way, the Armenian population independent of sitizenship or locality of inhabitance, practiced common legislation. This situation stipulated maintenance of ethnic unity of the folk during the periods of non- existance of a national state, the functions of which actually executed the church. Collections of church laws included some rules concerning items not specially discussed in the Bible but necessary to support order and for purposes of court. Many of those rules go back to norms of ordinary law, of which laws not contradicting the spirit of Christian moral were adopted and those alien to that spirit – rejected. In the process of changing historical conditions the rules of the Church were added by new codexes, simultaneously the Christian moral and majority of biblical norms steadily rooted in the consciousness of the Armenian folk and became part of his culture and ethnic mentality.

    Item Type: Thesis (Doctor of Sciences)
    Additional Information: Библия и этническое наследие армян. The bible and the Armenian ethnic heritage.
    Uncontrolled Keywords: Жамкочян Андраник Серобович, Zhamkochyan Andranik Serobi
    Subjects: Theology
    Divisions: UNSPECIFIED
    Depositing User: NLA Circ. Dpt.
    Date Deposited: 16 May 2017 15:08
    Last Modified: 16 May 2017 15:08
    URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4681

    Actions (login required)

    View Item