Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Տարբեր եղանակներով կարտոֆիլի առողջ տնկանյութի ստացումը ՀՀ նախալեռնային գոտու պայմաններում

Ավետիսյան, Լիլիթ Գառնիկի (2017) Տարբեր եղանակներով կարտոֆիլի առողջ տնկանյութի ստացումը ՀՀ նախալեռնային գոտու պայմաններում. PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (807Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb) | Preview

      Abstract

      Կարտոֆիլն արժեքավոր պարենային, կերային և տեխնիկական մշակաբույս է, որը համարվում է մարդու սննդի և կենդանիների կերակրացանկի հիմնական բաղադրիչներից մեկը: Ողջ աշխարհում այն իր էներգետիկ արժեքով զբաղեցնում է հինգերրորդ տեղը, իսկ մարդու կողմից օգտագործելիությամբ չորրորդ տեղը` բրնձից, հացահատիկից և եգիպտացորենից հետո: Այս տեսանկյունով էլ կարտոֆիլն ունի բացառիկ կարևոր նշանակություն` պարենային պրոբլեմի լուծման և ազգաբնակչությանը սննդով ապահովելու գործում: Այս չափազանց արժեքավոր և իրավամբ «երկրորդ հաց» համարվող մշակաբույսի մշակության արդյունավետության բարձրացման գործում առաջնահերթ խնդիրներից մեկը համարվում է բարձրորակ և էժան տնկանյութի ստացումը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ստացվող արտադրանքի ինքնարժեքի մեջ զգալի մաս է կազմում տնկանյութի արժեքը, էլ ավելի է կարևորվում բարձրորակ տնկանյութի արտադրումը: Աշխատանքի բուն նպատակն է եղել ՀՀ նախալեռնային գոտու պայմաններում ստանալ կարտոֆիլի առողջ տնկանյութ` կատարելով ամառային տնկումներ և վաղ բերքահավաք, ինչպես նաև վիրուսազերծ պալարների (մինիպալար) օգտագործմամբ ստանալ էլիտային տնկանյութ և պարզել տարբեր եղանակներով ստացված տնկանյութի տնտեսական արդյունավետությունը: Նշված նպատակն իրագործելու համար խնդիր է դրվել`Պարզել, թե կիրառված ագրոմիջոցառումներից (ամառային տնկումներ, վաղ բերքահավաք) ո՞րն է առավել արդյունավետը և նպատակահարմարը օգտագործելու ՀՀ նախալեռնային գոտու պայմաններում կարտոֆիլի առողջ տնկանյութի ստացման և բերքատու հատկությունների բարձրացման համար: Ուսումնասիրել, թե ամառային տնկումներից և վաղ բերքահավաքից ստացված առողջ տնկանյութով գարնանային տնկումներ կատարելիս ցանքերը հետագայում ինչպիսի՞ արդյունավետություն են ապահովում: Գտնել վիրուսազերծ պալարներից էլիտային տնկանյութի ստացման հնարավորությունները ՀՀ նախալեռնային գոտու պայմաններում: Մեր կողմից կատարված ուսումնասիրությունների և նախատեսված ագրոտեխնիկական միջոցառումների իրականացման արդյունքում հնարավորություն կտրվի գյուղացիական ու ֆերմերային տնտեսություններին նվազագույն ծախսումներով, սեփական միջոցներով բազմացնել և օգտագործել կարտոֆիլի առողջ տնկանյութ, ինչն էլ իր հերթին կնպաստի բերքատվության բարձրացմանն ու ֆերմերային տնտեսությունների եկամուտների էական ավելացմանը: Աշխատանքի գիտական նորույթն ու գործնական նշանակությունը: Ուսումնասիրվող գոտու բնակլիմայական պայմանների համար կարտոֆիլի առողջ, վիրուսազերծ տնկանյութի ստացմանն ուղղված նմանատիպ հետազոտությունները չեն ունեցել նախադեպը և այն մեր կողմից կատարվել է առաջին անգամ: Ուսումանսիրվել են ամառային տնկումների և վաղ բերքահավաքի միջոցով տնկանյութի ստացման տեխնոլոգիաները, որոնք համեմատվել են ավանդական գարնանային տնկումների միջոցով տնկանյութի ստացման եղանակի հետ և նման ձևով ստացված տնկանյութով հետագա տարիներին կատարվել են գարնանային տնկումներ արտադրական նպատակով: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նախալեռնային գոտու պայմանները նպաստավոր են կարտոֆիլի առողջ տնկանյութ ստանալու համար, նպատակ է դրվել փորձարարական աշխատանքների արդյունքների ամփոփումից հետո տարածաշրջանի գյուղացիական ֆերմերային տնտեսություններին առաջարկել մեր կողմից փորձարկվող տնկանյութի առողջացման տարբերակներից ամենաարդյունավետը, որը հնարավորություն կընձեռի նվազագույն ծախսումներով և սեփական միջոցներով ստանալ կարտոֆիլի անհրաժեշտ քանակի առողջ և բարձրորակ տնկանյութ:Գիտափորձերը ներդրվել են Կոտայքի մարզի Նոր գյուղ և Արզական համայնքների կարտոֆիլաբուծությամբ զբաղվող ֆերմերային տնտեսություններում: В деле получения высокого урожая и повышения эффективности возделывания картофеля чрезвычайно большое значение имеет производство здорового, высококачественного и дешевого посадочного материала, так как стоимость последнего составляет значительный процент от себестоимости получаемого продукта. С целью получения элитного посадочного материала и предоставления фермерским хозяйствам, в условиях предгорной зоны РА исследовались способы получения высококачественного посадочного материала картофеля, применяя летнюю посадку клубней, осуществляя раннюю уборку урожая, а также используя миниклубни. Одновременно исследовалось, какую рентабельность обеспечили посевы в случае ранней весенней посадки с использованием посадочного материала, полученного разными способами (летняя посадка и ранняя уборка урожая). Опыты были заложены в период 2007-2010 гг. в условиях Котайкского марза Абовянского региона РА, на высоте 1400 м над уровнем моря, на коричневых почвах, в трехкратной повторности. Объектами исследований были сорта картофеля Импала, Невский и Латона, посадка которых осуществлялась на опытных грядках площадью 30 м2 со схемой посадки 70 x 30 см, за исключением в случае посадки миниклубней, которая осуществлялась со схемой 40 x 30 см на опытных грядках размером 6 м2. В период вегетации проводились ряд фенологических наблюдений, расчетов, измерений и взвешиваний, на основании результатов которых были составлены соответствующие таблицы, диаграммы, кривые, которые нашли свое отражение как в экспериментальной части, так и в приложении диссертационной работы. В частности, следует отметить, что в первом разделе исследований, где приведены данные о способах получения высококачественного посадочного материала, были проведены расчеты по продолжительности вегетационного периода, высоты растений картофеля, данных структурного анализа и оценки товарного качества урожая, а также была определена связь между воздействием применяемых агромероприятий с химическим составом клубней картофеля, хранимостью, листовой поверхностью и урожайностью. Выяснилось, что в случае летних посадок наблюдалось сокращение вегетационного периода на одну неделю, которое было обусловлено тепловым фактором. Летние посадки не имели себе равных по показателям структурного анализа и урожайности, и на примере сорта Латона ясно видно, что в течение первого года исследований этот сорт с одного куста обеспечил в среднем 8.8 клубней урожайностью 371.3 ц/га, который в случае традиционной посадки составил соответственно 5.3 клубня и 201.8 ц/га урожая. Аналогичная закономерность наблюдается и у остальных исследуемых сортов, а в варианте ранней уборки урожая наблюдается значительное снижение урожая, которое связано с тем, что молодые клубни не доходят до конечной величины и веса. Production of healthy, high-quality and cheap (inexpensive) planting material is one of the most important conditions to improve the efficient growing and obtaining a high yield of potatoes, since the cost of the last one makes a significant percentage of the output's net cost. On this purpose it have been studied the ways of obtaining potatoe elite planting materials in the conditions of a foothill zone of the Republic of Armenia applying summer planting tuber, implementing an early harvest as well as using minitubers in order to obtain the elite planting material and to provide them to farmers. At the same time it was studied the outcome of efficiency of sowing in case of an early spring planting using planting material obtained by various ways (summer planting and early harvesting). The experiments were laid in the period of 2007-2010 in conditions of Abovian region, Kotayk marz, Republic of Armenia, at a height of 1400 m above sea level, on brown soils, in three times frequency. The studies were conducted using varieties of Impala, Nevsky and Latona on experimental plot size of 30 m2 with 70 x 30 cm planting scheme, except the case of planting minitubers, which was carried out with the scheme 40 x 30 cm on plot measuring 6 m2. During the growing season a series of phonological observations, calculations, measuring and weighing were carried out, based on their results the corresponding tables and diagrams, curves were compiled, which are reflected in the experimental section and in the appendix of the thesis. Firstly, it should be noted that in the first studies the section, which presents data on how to get high-quality planting material, the calculations were carried out on the duration of the vegetation period, the height of potato plants, data structure analysis and evaluation of the quality of harvest production, and it was defined the impact of agro-events on the chemical composition of potato tubers, stored, leaf surface and the yield. It turned out that in the case of summer planting, there was a one-week decrease of the vegetation period due to the heat factor.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Получение здорового посадочного материала картофеля разными способами в условиях предгорной зоны РА. Different ways of producing healthy potatoe planting material in the conditions of foothill zones of the Republic of Armenia
      Uncontrolled Keywords: Аветисяан Л. Г., Avetisyan L. G.
      Subjects: Agriculture
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 17 May 2017 17:01
      Last Modified: 18 May 2017 10:22
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4684

      Actions (login required)

      View Item