Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Մարգարիտ Բաբայանը և հայ երաժշտական արվեստը

Կոստանդյան, Նիկոլայ Ալեքսանդրի (2017) Մարգարիտ Բաբայանը և հայ երաժշտական արվեստը. PhD thesis, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (24Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (5Mb)

      Abstract

      Նշանակալի է հայ երգչուհի (մեցցո-սոպրանո), դաշնակահարուհի, երաժշտագետ և մանկավարժ Մարգարիտ Բաբայանի (1874-1968) դերը հայ երաժշտության պատմության մեջ: Երգչուհու հարուստ ու բազմաբնույթ երգացանկն ընդգրկել է հին վարպետների, XIX դարի եվրոպական, ռուս, հայ դասականների, ինչպես և ժամանակակից կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները: Նա օժտված էր հարուստ ու ճկուն ձայնով, ստեղծագործության բնույթի և ոճի ճիշտ զգացողությամբ, իսկ կատարումը նուրբ էր ու գեղարվեստորեն պարզ: Ժամանակակիցների վկայությամբ. «կատարելագործութեան հասած երաժիշտ մըն է: Սօբրանօ մը որուն թէմպրը ճոխ ու անարատ է: Ան զգայուն և ճաշակի տէր անհատականութեան մը մարմնացումն է նաև» : Մ.Բաբայանը Եվրոպայի տաղանդաշատ երգչուհիներից էր, ով երկար տարիներ՝ 1900-ականներից մինչև 1930-ականների վերջը, հանդես է եկել բազմաթիվ համերգներով: Նա Կոլոնն-Լամուրյո համերգային ընկերության մենակատարն էր: Մ.Բաբայանն առաջինն է համերգային բեմահարթակներից հնչեցրել ֆրանսիական ժողովրդական երգերը մեծ վարպետների մշակմամբ: Նա Մ.Ռավելի` ձայնի ու դաշնամուրի համար 1904-ին ստեղծված նշանավոր «Հինգ հունական ժողովրդական երգերի» առաջին կատարողն էր: Ի հավելումն դրանց` Մ.Բաբայանի խնդրանքով Ռավելը ներդաշնակել է ու նրան ձոնել «Tripatos»-ը՝ Խիոս կղզու պարեղանակի մշակումը: Մ.Բաբայանը 1907-1908թթ. ֆրանսիական հասարակայնությանն է ներկայացրել հայկական և ռուսական երաժշտությունը: Նա հանդես է եկել թեմատիկ համերգների շարքով: 1906թ. առանձին համերգային ծրագրերով կատարել է XVII դարի գերմանական վոկալ երաժշտության բազմաթիվ նմուշներ, երկրորդ համերգով՝ Բախի աշխարհիկ կանտատները: «1908թ. երգել է X-XVI դարերի ֆրանսիական պալատական երգեր և երկրորդ թեմատիկ համերգով՝ տրուբադուրների երգերը: 1913թ. Բաբայանի հատուկ երգահանդեսներում հնչել են երեք ավելի քան հետաքրքիր թեմատիկ ստեղծագործություններ՝ կոմպոզիտոր Տունդրի կանտատները, Լուիջի Ռոսսիի օպերաները, Իտալական երաժշտությունը Ֆրանսիայում XVII դարում: 1917թ. երգել է միջնադարի նշանավոր երգահան Գիյոմ դե Մաշոյի ստեղծագործությունները: Իսկ 1919թ. Փարիզում՝ առաջինն է կատարել երիտասարդ Մուսորգսկու անտիպ երգերը: Միշտ առաջին կատարմամբ, Բաբայանը երգել է Ալգազի, Էռնեստ Բլոկի, Դե Ֆալյայի, Հարսանի, Կոմիտասի, Մուլեի, Ստրավինսկու գործերը: Ֆրանսիայում, Անգլիայում, Գերմանիայում, Բելգիայում, Իտալիայում, Իսպանիայում և այլ երկրներում տեղի ունեցած իր համերգների ընթացքում նա երգել է այն ժամանակներում լայն ճանաչում ու տարածում չստացած հեղինակների (Բռունո, Կանտելուբո, Դեբյուսի, Ֆորե, Վեն Սան դ’Էնդի, Մորիս Էմմանուել, Միյո, Պուլենկ, Ռուսել, Ռավել, Շմիդտ և այլք) գործերը» : Ուսումնասիրելով տարբեր ժողովուրդների երաժշտական ֆոլկլորը, Մ.Բաբայանը դարձել է այդ ժողովրդական երգերի լավագույն մեկնաբանը: Երգչուհին հաճախ հանդես է եկել իբրև մեկնաբանն ու ցուցադրողը Ռոլանի, Օբրիի, Լալուայի, Մասսոնի, Կալվոկորեսիի, Կոմիտասի, Չոպանյանի և այլոց երաժշտական բանախոսությունների: Диссертация посвящена исполнительской и музыкально-критической деятельности армянской пианистки, певицы (меццо-сопрано), музыковеда и педагога Маргарит Бабаян (1874-1968). проанализировать исполнительское искусство певицы М. Бабаян, ее концертную дятельность; изучить музыкально-критическую деятельность музыковеда М. Бабаян; обратиться к личным и творческим контактам Комитаса и М. Бабаян, дать оценку роли М. Бабаян в деле популяризации произведений Комитаса в Армении и в мире и в осуществлении академического издания творческого наследия композитора. Введен в научный оборот ряд архивных документов, в том числе: воспоминания Маргарит Бабаян об Арменаке Шахмурадяне; выступление в связи с посмертным юбилеем певца; адресованные М. Бабаян 2 письма (1961-1962) от Гоарик Газаросян и 1 письмо от Цицилии Брутян (1957), 13 писем от Роберта Атаяна (1960-1963), 2 – от Гарника Степаняна, а также от Рубена Заряна и Матевоса Мурадяна. Письма проливают свет на то, как создавался архив Комитаса в Ереване и как осуществлялись работы по опубликованию академического собрания сочинений композитора. Исследовано музыкально-критическое наследие музыковеда. Представлены, в частности, статьи о творчестве советских армянских композиторов, в том числе Арно Бабаджаняна, и выдающихся зарубежных армянских музыкальных деятелей Арменака Шахмурадяна, Гоарик Газаросян, Онника Перперяна и Ара Партевяна. Дана оценка роли Маргарит Бабаян в осуществлении академического издания произведений Комитаса (речь идет о перевозке рукописей Комитаса в Ереван) Институтом искусств НАН РА (1960-2006). Составлен библиографический список музыкально-критических статей М. Бабаян. Пополнен библиографический список документов о М. Бабаян. Материалом для исследовательской работы служила имеющаяся в наличии музыковедческая литература о М. Бабаян, отзывы о ней в прессе того времени, эпистолярное наследие и статьи, а также программы концертов с участием певицы. Диссертация состоит из введения, трех глав (Глава первая – “Тифлисский период деятельности Маргарит Бабаян”, Глава вторая - “Парижский период деятельности Маргарит Бабаян”, Глава третья - “ Маргарит Бабаян и Комитас”, заключения и списка использованной литературы. The thesis analyzes the Armenian musician Margarit Babayan’s (1874-1968) activity as a pianist, singer (mezzo-soprano), music critic and pedagogue. To analyze the singer M. Babayan’s performing art and her concert activity; To study M. Babayan’s activity as music critic; To address the personal and creative contacts of Komitas and M. Babayan, to assess M. Babayan’s role in the popularization of Komitas’ oeuvre in Armenia and worldwide, as well as in the realization of the academic publishing of the composer’s creative legacy. A number of archive documents, such as: Margarit Babayan’s recollections about the singer Armenak Shahmuradyan; her presentation on the occasion of the latter’s posthumous birthday anniversary; letters addressed to M. Babayan: 2 (1961-1962) from Goharik Ghazarosyan (1961-1962), 1 (1957) – from Cecilia Brutyan, 13 (1960-1963) – from Robert Atayan, 2 – from Garnik Stepanyan, as well as letters from Ruben Zaryan and Matevos Muradyan – are firstly introduced to the academic circles. These documents shed light on how Komitas’ archive was collected in Yerevan, and how the work toward publishing the academic collection of the composer’s oeuvre was accomplished. Margarit Babayan’s musical-critical legacy is examined. In particular, the critic’s articles about the creativity of the Soviet Armenian composers, including Arno Babajanyan, and the renowned diasporan Armenian musicians Armenak Shahmuradyan, Goharik Ghazarosyan, Onnik Perperyan and Ara Partevyan, are presented. Margarit Babayan’s efforts are evaluated toward the implementation of the academic publishing of Komitas’ works (the transportation of Komitas’ manuscripts to Yerevan is meant) by NAS RA Institute of Arts (1960-2006). The bibliography of M. Babayan’s musical critical articles is compi. The bibliography of documents about M. Babayan is completed. The research work is conducted based on the available musical critical literature about M. Babayan, on the press coverage of the time, the letters and articles, as well as on the programs of concerts with her participation. The thesis includes an Introduction, three Chapters (Chapter The Tiflis Period of Margarit Babayan’s Career”, Chapter “The Paris Period of Margarit Babayan’s Career”, Chapter “Margarit Babayan and Komitas”, Conclusions and Bibliographic References.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Маргарит Бабаян и армянское музыкальное искусство. Margarit Babayan and Armenian musical art.
      Uncontrolled Keywords: Костандян Николай Александрович, Kostandyan Nikolay
      Subjects: Art Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 18 May 2017 13:29
      Last Modified: 18 May 2017 13:29
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4692

      Actions (login required)

      View Item