Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Հանրաքվեն որպես ժողովրդաիշխանության իրացման ձև Հայաստանի Հանրապետությունում

Մարանդյան, Ռուսլան Ռաֆիկի (2017) Հանրաքվեն որպես ժողովրդաիշխանության իրացման ձև Հայաստանի Հանրապետությունում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (151Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (38Mb) | Preview

      Abstract

      Հանրային կարևորություն ունեցող հարցերի լուծմանը ժողովրդի ներգրավվածությունը յուրաքանչյուր ժողովրդավարական պետությունում հանդիսանում է իշխանության իրացման հիմ¬նարար սկզբունքը: Պատմական փորձը վկայում է, որ առավել կենսունակ են գտնվել այն պետությունները, որտեղ հանրային շահեր շոշափող որոշումները կայացվել են ժողովրդի կողմից կամ ժողովրդին այդ գործընթացում լայնորեն ներգրավելու եղանակով: Ընդ որում, այդ գործընթացի վրա ուղղակի ազդեցություն են թողնում տվյալ սոցիալական միջավայրում առկա իրավական և քաղաքական մշակույթը, պետական իշխանության լեգիտիմությունը, իշխանության ճյուղերի բաժանումն ու հավասարակշռվածությունը և այլն: Ժողովրդավարական պետություններում հռչակվում է իշխանությունը ժողովրդին պատկանելու գաղափարը: Իսկ ժողովրդի կողմից իրեն պատկանող իշխանության իրականացման կարևորագույն իրավական գործիքներ են հանդիսանում անմիջական ժողովր դա իշխանության ինստիտուտները: Վերջիններիս շարքում առանձնակի կարևորություն է ձեռք բերում հանրաքվեն' որպես ժողովրդի կողմից անմիջականորեն որոշումների կայացումն ապահովող, ժողովրդավարության, քաղաքացիական հասարակության ձևավորման և իրավական պետության ստեղծման խնդրում առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող կառուցակարգ: Հանրաքվեի կիրառման միջազգային փորձը վկայում է պետությունների սահմանադրաիրավական պրակտիկայում դրա դերի աճի միտումների մասին: Հայաստանի Հանրապետությունում հանրաքվեի ինստիտուտը դեռևս չի արժանացել պատշաճ պետական և հասարակական ուշադրության: Ասվածի վկայությունն է այն, որ Հայաստանի Հանրապետությունը չունի համապետական և տեղական հանրաքվեների անցկացման հարուստ փորձ: Մեր երկրում համապետական հանրաքվե կիրառվել է հինգ անգամ' 1991 թ. սեպտեմբերի 21-ին' ՀՀ անկախացման, 1995 թ. հուլիսի 5-ին' ՀՀ Սահմանադրության ընդունման, 2003 թ. մայիսի 25-ին, 2005 թ. նոյեմբերի 27-ին և 2015 թ. դեկտեմբերի 6-ին' ՀՀ Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու կապակցությամբ: Իսկ տեղական հանրաքվե կիրառվել է մեկ անգամ 2015 թ. մայիսի 17-ին: Խնդիրն այն է, որ անկատար են հանրաքվեի օրենսդրական հիմքերը: Նախ, սահմանափակ է որոշիչ հանրաքվեի դրվող հարցերի շրջանակը: Այն (որոշիչ հանրաքվեն) Հայաստանի Հանրապետությունում կարող է կիրառվել միայն Սահմանադրություն ընդունելու կամ դրանում փոփոխություններ կատարելու, ինչպես նաև' օրենքներ ընդունելու դեպքերում: Թեև 2015 թ. դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեով ընդունված ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրաքվեի դրվող հարցերի շարքում ներառվել են նաև վերպետական միջազգային կազմակերպություններին ՀՀ անդամակցության և ՀՀ տարածքի փոփոխությանը վերաբերող հարցերը, սակայն որոշիչ հանրաքվեի դրվող հարցերի շրջանակը դեռևս մնում է սահմանափակ: Բացի այդ, «Հանրաքվեի մասին» 2001 թ. և «Տեղական հանրաքվեի մասին» 2002 թ. ՀՀ օրենքներում բացակայում են այդ հանրաքվեների արդյունքների իրավական բնույթի մասին հստակ պահանջները: Հայաստանի Հանրապետությունում հանրաքվեի' որպես անմիջական ժողովրդաիշխանության ինքնուրույն ինստիտուտի, կայացման վրա ազդում է նաև հասարակության իրավագիտակցության ցածր մակարդակը, ինչի պատճառով հանրության շրջանում հանրաքվեի նշանակությունը դեռևս չի ընկալվում բավարար չափով: Ներկայացված գիտագործնական խնդիրների հետազոտումն ու լուծումը արդիական են, հատկապես, սահմանադրական բարեփոխումների համատեքստում: Մասնավորապես, ՀՀ նախագահին առընթեր սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովի կողմից մշակված սահմանադրական բարեփոխումների հայեցակարգում ընդգծվում է հանրաքվեի որպես ներկայացուցչական ժողովրդավարության ինստիտուտներին հակակշռող և զսպող ինստիտուտի, դերի կարևորման, հանրաքվեի օբյեկտների և սուբյեկտների բովանդակության և շրջանակի հստակեցման, հանրաքվեի հարցում պետական իշխանության մարմինների լիազորությունների ու քաղաքացիական նախաձեռնության շրջանակների որոշակիացման անհրաժեշտության մասին: Թեև հայեցակարգում նշված հիմնախնդիրները պատշաճ կերպով արտացոլվել են ՀՀ Սահմանադրության փոփոխություններում, այնուամենայնիվ, հանրաքվեի ինստիտուտի համակողմանի ուսումնասիրությունը, ՀՀ-ում համարժեք տեսական մշակումների պակասն անհրաժեշտություն են առաջացնում այն, մի շարք ուղղություններով բարեփոխելու առումով, քննարկելու արդի եվրոպական և միջազգային առաջավոր փորձի լույսի ներքո: В современных демократических государствах народовластие декларируется как конституционное положение, которое реализуется с помощью институтов не-посредственного и представительного народовластия. В системе институтов непо-средственного народовластия особое место занимает референдум. В современных условиях, параллельно повышения роли референдума в инструментарии общественных решений, становится важным изучение его сути, конституционных проблем в современных правовых системах, всестороннее изучение его потенциала для преодоления недостатков парламентаризма. Настоящая диссертация посвящена исследованию этих проблем. В диссертации рассмотрены основные определения референдума, были подвергнуты анализу неприемлемые с точки зрения определения референдума признаки, которые меняют характер референдума. Для преодоления данного недопонимания, автором приведены основные признаки референдума, которые отражают суть этого института. Анализирован исторический процесс развития референдума, что позволило выявить особенности и тенденции развития института референдума в различных правовых системах и в РА. Рассмотрены критерии классификации референдумов, виды референдума и проблемы закрепления последних в законодательстве РА. Подвергнуты критике те подходы, согласно которых референдумы классифицируются по правовым последствиям и времени проведения. Предложено в качестве основных критерий классификации референдумов считать предмет референдума, основы проведения, субьекты инициативы и территория проведения. В работе референдум рассмотрен в системе реализации народовластия. Предметом исследования являются проблемы соотношения демократии и народовластия, а также референдума и других форм непосредственного волеизъявления народа. Подвергнуты критике те взгляды, согласно которых народовластие отождествляется с демократией. In modern democratic countries the people power is declared as constitutional provision, which is carried out by institutions of direct and representative democra¬cy. In the system of direct democratic institutions the referendum occupies a special place. In modern conditions, parallelly with the enhancing of the role of referendum in the system of public decision-making instruments, it becomes more important the comprehensive study of its essence and its potential to solve contemporary constitu¬tional issues in different legal systems and to overcome the omissions of parliamenta¬rism. This thesis is devoted to the study of aforecited problems. In the thesis the basic definition of the referendum is presented, the functions that are unacceptable from the point of view of the characteristics of a referendum and that change the nature of the referendum, were subjected to analysis. To over¬come this misunderstanding, the author shows the main features of the referendum, which reflect the essence of this institution. The historical process of the referendum is analyzed, which revealed the features and trends of development of the institute of referendum in the various legal systems and in RoA. The criteria for the classification of referendums, types of referendum and the fixation problems of the latter in RoA legislation were studied. The approaches according to which referendums are classified in accordance with the legal consequences and holding time are criticized. The basic criteria for the classification of a referendum are considered the referendum subject, the grounds, the subjects of holding and the territory.In the work the referendum is studied in the implementation of the system of de-mocracy.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Референдум как форма реализации народовластия в Республике Армения. Referendum as a form of realization of people power in the Republic of Armenia.
      Uncontrolled Keywords: Марандян Руслан Рафикович, Marandyan Ruslan Rafik
      Subjects: Law
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 20 May 2017 10:53
      Last Modified: 30 Jun 2017 10:37
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/4710

      Actions (login required)

      View Item